زخم‌های دهانی، از خطرناک تا کم‌خطر

زخم‌هایی که به تبخال معروفند، در اثر ابتلا به ویروس هرپس که بسیار فراوان است، رخ می‌دهند. کودک این ویروس را ابتدای زندگی و معمولا بر اثر بوسه اطرافیان کسب می‌کند. معمولا اولین حمله ویروس با تب شدید و زخم زیاد و دردناک رخ می‌دهد. پس از بهبود، این ویروس در گوشه‌ای از مغز مخفی می‌شود و هر وقت فرد دچار استرس شدید می‌شود، از مخفیگاه بیرون می‌آید و زخم دهانی ایجاد می‌کند. در این حالت، بیماری شدید نیست و فقط با رنج ناشی از چند روز زخم دهانی همراه است. به خاطر بسپارید که داروها تاثیر چندانی بر روند بهبود زخم تبخال ندارند و باید صبور بود، زخم را تمیز نگه داشت و آن را دستکاری نکرد تا کم‌کم بهبود یابد.

آفت به معنی زخم سطحی و دردناکی است که در هر یک از نواحی مخاطی بدن ممکن است ایجاد شود. آفت برخلاف تبخال برجستگی ندارد و مثل از بین رفتن تکه‌ای از سطح مخاط است. خیلی وقت‌ها بدون این که بیماری خاصی وجود داشته باشد، بیمار دچار آفت‌های مکرر می‌شود. در بسیاری از بیماری‌ها هم آفت مکرر وجود دارد؛ مثلا یکی از علائم بیماری سلیاک، آفت مکرر است. در این بیماری به دلیل حساسیت مفرط بیمار به پروتئین گندم، روده‌ها دچار زخم می‌شوند و سوء جذب رخ می‌دهد.

در برخی بیماری‌های روماتیسمی مثل لوپوس و کرون نیز آفت مکرر رخ می‌دهد ولی این بیماری‌ها خیلی نادرند و همراه با علائم دیگر نیز هستند.

مهم‌ترین موضوعی که باید بیاموزیم،این که چه نوع زخم‌هایی خطرناک ترند و احتمال بدخیمی دارند؟ زخم‌های سفید و سرخی که به نام لوکوپلاکی معروفند، زخم‌هایی هستند که درد ندارند و به مدت بیش از دو هفته در دهان وجود دارند و بهبود پیدا نمی‌کنند. در این موارد، بهترین کار نمونه‌برداری و بررسی میکروسکوپی این ضایعات است. هرچه زودتر ضایعات بدخیم تشخیص داده شوند، می‌توان با جراحی بخوبی آنها را ریشه‌کن کرد. مصرف سیگار و الکل و بخصوص مصرف تنباکوی جویدنی از عوامل ابتلا به بدخیمی‌های دهان است.

برخی بیماری‌های پوستی مثل پمفیگوس و پمفیگویید هم باعث خرابی پوست و مخاط می‌شود. در این بیماری‌ها تاول‌های پوستی در کنار آسیب‌های مخاطی وجود دارد.

دکتر رضا کریمی

‌ فوق تخصص بیماری‌های غدد