مرگ ملا عمر باعث ریزش نیروهای طالبان خواهد شد

خبر مرگ ملاعمر، رهبر گروه طالبان تا چه اندازه می‌تواند صحت داشته باشد، چون تا به حال چند بار دیگر هم اعلام شده بود که او مرده یا کشته شده است؟

در واقع مدت‌هاست این شایعه مطرح بوده که ملا عمر یا کشته شده یا فوت کرده است. با این حال تاکنون نه طالبان و نه پاکستانی‌ها این موضوع را تائید نکرده بودند. ولی در رابطه با خبر دیروز، ظاهرا مقامات افغانستان می‌گویند از پاکستانی‌ها گرفته‌اند. بنابراین اگر پاکستانی‌ها آن را اعلام کرده باشند، کاملا درست است زیرا آنها مطلع بوده و می‌دانند ملا عمر در کویته بوده است. ظاهرا گروهی از اعضای طالبان که اخیرا از این گروه جدا شده و به داعش پیوسته‌اند منبع این خبر بوده‌اند. اگر منبع خبر آنها باشند، نمی‌توان چندان به صحت آن اطمینان داشت زیرا این روزها داعش با طالبان در افغانستان در جنگ است و ممکن است یک جنگ روانی از سوی داعش بوده باشد. در مجموع باید توجه داشت طی یکی دو سال اخیر حقیقتا هیچ نشانه‌ای از این که ملا عمر زنده است یا مرده، منتشر نشده، فقط در ایام مذهبی همچون عید فطر و عید قربان بیانیه‌ای به اسم او نه به شکل صوت و تصویر بلکه به صورت نوشته منتشر شده است. همین دلیل که طی دو سال گذشته هیچ نشانه‌‌ا‌ی از او در دسترس نبوده، شاید صحت این خبر را تائید کند.

با توجه به این که گفته می‌شود دور دوم مذاکرات صلح قرار است روز جمعه (فردا) برگزار شود، تائید این خبر چه تاثیری بر این مذاکرات دارد؟

حقیقت این است که دولت پاکستان بشدت تحت فشار آمریکایی‌ها قرار دارد که به هر نحوی طالبان را پای میز مذاکره بیاورند. از سوی دیگر، بحث فوت یا کشته شدن ملا عمر در این زمان به این دلیل مطرح شده تا پاکستانی‌ها بتوانند تاثیرگذاری این خبر را بر روند مذاکرات مشاهده کنند. در صورت تائید مرگ ملا عمر، نقش پاکستان در زمینه کنترل بر طالبان پررنگ‌تر می‌شود. احتمالا پاکستانی‌ها در ارزیابی خود متوجه شده‌اند که نمی‌توانند بیش از این در مقابل آمریکا ایستادگی کنند، به همین دلیل بخشی از طالبان را به سمت خود کشیده و بخش دیگری را تشویق به پیوستن به داعش می‌کنند تا جنگ همچنان در افغانستان ادامه داشته باشد.

با وجود اختلافات کنونی میان اعضای طالبان، خبر مرگ ملا عمر چه تاثیری بر نیروهای وابسته به این گروه خواهد داشت، بخصوص که این گروه بتازگی موفقیت‌های زیادی به دست آورده و بخش‌هایی از خاک افغانستان را تصرف کرده است؟

در صورت تائید این خبر، در درجه اول بحث رهبری طالبان و جانشینی ملاعمر پررنگ می‌شود. از آن گذشته رقابتی بین شورای کویته و تشکیلات قطر یعنی بدنه سیاسی (به رهبری طیب‌آقا که اخیرا هم به ایران آمد) وجود داشته است. از سوی دیگر رقابتی نیز بین پسر ملاعمر و بقیه جریانات مثل ملامنصور که شخص دوم طالبان بوده، وجود دارد. تائید این خبر به معنای تشدید تضادها و اختلافات خواهد بود. در آن صورت است که با انتخاب فرد جدید، به احتمال زیاد شاهد پیوستن تعدادی از اعضای طالبان به دیگر گروه‌ها خواهیم بود. در این میان داعش با توجه به سرمایه و تجهیزات بیشتر، شانس بیشتری نسبت به دیگر گروه‌ها دارد.

خبر دیگری که همزمان با این خبر اعلام شد، کشته شدن مالک اسحاق، رهبر گروه تروریستی لشکر جهنگوی پاکستان بود. آیا این اتفاق را می‌توان در جهت تغییر سیاست‌های اسلام‌آباد دانست؟

بسیاری معتقدند سازمان اطلاعات پاکستان که هسته قدرت اصلی به شمار می‌رود، سرنخ بسیاری از گروه‌های افراطی و تروریستی را در دست دارد. به همین دلیل نهاد قضایی قدرت چندانی برای مقابله با افرادی همچون اسحاق نداشت، بر همین اساس شاهد آن بودیم که وی چند بار به زندان افتاد اما براحتی فرار کرد یا آزاد شد. منتها آنچه باعث تغییر سیاست‌های پاکستان شده، به دلیل فشارهای آمریکا و اروپایی‌هاست. آنها به این نتیجه رسیده‌اند که سیاست‌های پاکستان باعث تقویت این جریان‌ها شده است. جریان‌ها و گروه‌هایی که نه‌تنها در کشورهای اسلامی بلکه امروز در کشورهای غربی و اروپایی نیز دست به عملیات می‌زنند. از طرف دیگر هند نیز به اسلام‌آباد فشار می‌آورد. اتفاق مهم دیگری که افتاد و در خبرها کمتر به آن توجه شد، این است که دستگاه‌های امنیتی هند و افغانستان مدتی است به این نتیجه رسیده‌اند که برای پایان دادن به حمایت پاکستان از این گروه‌ها، باید همان سیاست پاکستان را در پیش بگیرند. در این سیاست، دولت پاکستان آسیب‌پذیر خواهد بود زیرا در برخی مناطق همچون ولایت بلوچستان و ولایت سرحد گروه‌هایی وجود دارند که خلاف نظر دولت مرکزی پاکستان عمل می‌کنند. از این جهت پاکستانی‌ها شاهد همان اقدامی هستند که علیه افغانستان و هند انجام می‌دادند. به همین دلیل مجبور شدند تغییری در سیاست‌های خود بدهند.