سخنان شیوا، پوششی برای وعده‌های توخالی

در این نشست که در آدیس آبابا، پایتخت اتیوپی برگزار شد، وی از تعهد کاخ سفید به همکاری با کشورهای آفریقایی در موضوعاتی مانند بحران داخلی در برخی کشورهای آفریقایی همچون سودان جنوبی، بهداشت جهانی و تغییر آب و هوا سخن گفت.

همزمان با انجام این سخنرانی دولت آمریکا روز گذشته از برنامه این کشور برای سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری به‌منظور مقابله و از بین بردن بیماری‌های مهلک در 17 کشور آفریقایی خبر داد.

بحران سودان جنوبی

پیش از سخنرانی روز گذشته، اوباما و تعدادی از رهبران آفریقایی دوشنبه شب در نشستی به بررسی اوضاع نابسامان سودان جنوبی پرداختند. مقامات ارشد اتیوپی، کنیا، اوگاندا و سودان در این نشست حضور داشتند. اتحادیه آفریقا به رهبری اتیوپی سعی کردند با کمک برنامه‌ها و طرح‌های سازمان ملل، مشکل سودان جنوبی را حل کند. طبق مذاکرات انجام شده به طرف‌های درگیری در سودان گفته شده که تا 17 آگوست فرصت دارند به توافقی دست یابند.

اوباما در این نشست ضمن تجلیل از تلاش‌های کشورهای آفریقایی برای حل این بحران، گفت: ضمن اطلاع از پیشرفت‌های انجام شده در این مسیر، به بررسی راه‌هایی پرداختیم که با کمک آن بتوانیم پیشرفت بیشتری در این زمینه به‌وجود آوریم.

بحران سودان جنوبی از ماه دسامبر سال 2013 آغاز شد که در آن زمان سالوا کر، رئیس‌جمهور این کشور ریک ماچار، معاون خودش را به تلاش برای کودتا متهم کرد. پس از آن درگیری‌هایی بین طرفین آغاز شد که هنوز هم ادامه دارد. در نتیجه این بحران، 5/2 میلیون نفر با کمبود شدید مواد غذایی روبه‌رو هستند و حدود 5/1 میلیون نفر از خانه‌های خود آواره شده‌اند. از این تعداد، نزدیک به 520 هزار نفر نیز به کشورهای همسایه از جمله اتیوپی گریخته‌اند.

بنا به اعلام مقامات آمریکایی، از زمان تشکیل کشور سودان جنوبی در سال 2011 واشنگتن نزدیک به ده میلیارد دلار به سودان و سودان شمالی برای مقابله با افراطی‌گری و برقراری صلح کمک کرده است. اما در عمل مشخص است که این هزینه‌ها نتیجه‌ای عکس داشته و سودان جنوبی این روزها
شرایط اسفناکی دارد.

برنامه‌ای در پشت کمک‌ها

موضوع دیگری که در نشست اوباما با رهبران آفریقایی مورد بحث قرار گرفت، اقدامات علیه گروه تروریستی الشباب در آفریقا بود.

اوباما در این نشست با اشاره به اتحادیه آفریقا و نیروهای دولت سومالی گفت: بخشی از دلایل کوچک شدن الشباب در شرق آفریقا این است که ما از پشتیبانی و حمایت تیم‌های منطقه‌ای برخوردار هستیم. نیازی نیست که ما تفنگداران نیروی دریایی آمریکا را برای این مبارزات اعزام کنیم زیرا مردم اتیوپی مبارزانی جدی و سرسخت هستند. ما کارهای زیادی برای انجام داریم و باید
در حال حاضر به این فشار ادامه دهیم. اگرچه آمریکا در این مبارزات نیروی زمینی ندارد، اما مرتبا علیه سرکردگان الشباب دست به حملات پهپادی می‌زند.

این در حالی است که برخی تحلیل‌ها می‌گوید حملات پهپادی آمریکا برای مقابله با الشباب در سومالی در واقع یکی از روش‌های این کشور برای حضور در این مناطق است.

سال‌ها بود که در مورد حضور ماموران سیا در موگادیشو، پایتخت سومالی گزارش‌هایی منتشر می‌شد، اما در دسامبر 2014 مقامات این کشور در مصاحبه با مجله نیشن برای اولین بار حضور این نیروها را تائید کردند. آنها ضمن تائید این مساله، از ماهیت برنامه‌ها و اهداف آنها ابراز بی‌اطلاعی کردند. از سوی دیگر جامعه بین‌الملل بارها بر مقابله و از بین بردن گروه تروریستی الشباب تاکید کرده است، اما سوال این است که چرا حال واشنگتن با وجود تمام این تاکیدها همچنان بر روش‌های دوران جنگ سرد برای مقابله با این گروه‌ها تکیه می‌کند.

شاید بشود گفت هدف آمریکایی‌ها بیشتر از آن‌که مبارزه با تروریسم در آفریقا باشد هدفشان پشتیبانی از برخی دولت‌های فاسد و دیکتاتور در این قاره سیاه بوده و همچنان این سیاست به اشکال امروزی‌تری دنبال می‌شود.

مارک لوین، تاریخدان دانشگاه کالیفرنیا می‌گوید تجربه پنتاگون در لیبی، آنگولا، مالی و سومالی «زخم‌هایی قدیمی و عمیق» است که به دلیل سیاست مداخله آمریکا در آفریقا به وجود آمده است. به همین دلیل تحلیلگران می‌گویند سفر اوباما به آفریقا در واقع در راستای سیاست‌هایی است که طی چند سال گذشته دنبال شده است.

کم‌کاری اوباما در آفریقا

همزمان با آخرین ساعت سفر آفریقایی اوباما، شبکه خبری فرانس 24 به بررسی عملکرد او در این قاره در مقایسه با روسای جمهور پیشین آمریکا پرداخت.

بنابه گزارش این شبکه، اوباما در سال 2013 سفری به سنگال و آفریقای جنوبی داشت و در سخنانی گفت مردم آفریقا جزو اساسی دنیای در هم تنیده ما هستند، اما این سخنان اوباما هیچ نتیجه عملی در پی نداشت.

در همین زمینه ژان فیلیپ پرمی، کارشناس قاره آفریقا در روزنامه لوموند گفت: اوباما با وجود آن‌که رگ‌و‌ریشه آفریقایی دارد، نسبت به جورج بوش و بیل کلینتون کار کمتری برای آفریقا انجام داده است.

جورج بوش برنامه مبارزه با ایدز را در این قاره به اجرا گذاشت و بیل کلینتون نیز قانون رشد و فرصت‌های تجاری با آفریقا موسوم به آگوا (قانون توسعه تجارت با آفریقای زیرصحرا) را به اجرا گذاشت که بازار آمریکا به روی محصولات آفریقای باز شد. اما باراک اوباما در طول مدتی که رئیس‌جمهور آمریکا بوده است کار مهمی برای آفریقا کار انجام داده است.

این کم‌کاری آمریکا در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما باعث شد چین جای آمریکا را بگیرد. نتیجه این شده که امروز حجم تجارت خارجی چین با آفریقا سه برابر بیشتر از حجم تجارت خارجی آمریکا با آفریقا شده است. البته اوباما سال گذشته با برگزاری نشست سران آفریقا ـ آمریکا تلاش کرد تا حدودی این عقب‌افتادگی را جبران کند اما این کار نیز نتیجه مشخصی نداشت. شاید بتوان گفت این سفر خداحافظی اوباما نیز بیشتر ماهیتی تبلیغاتی داشته تا بتواند آن کم کاری‌ها را بپوشاند.