پزشکان به «سوگند نامه بقراط» وفادار بمانند

شاید فرمایشی به نظر آید اما سوگندنامه بقراط در حقیقت یک تعهدنامه اخلاقی برای قبول و به کار بستن اصول اخلاقی حرفه پزشکی است اصولی که کمرنگ شدن و بی توجهی به آن تا تشکیل ستاد ترویج اخلاق پزشکی در سازمان نظام پزشکی هم رسیده است.

کد خبر: ۸۱۰۵۹

در گیرودار هزینه های دارو و درمان ، کمبود امکانات ، ارائه خدمات با کیفیت نازل و از همه مهمتر استرس ها و مشکلات روحی بیماران ، رابطه بیماران با موسسات پزشکی ، پرسنل بیمارستانی و درمانی ، پرستاران و بخصوص پزشکان اهمیت ویژه ای دارد. این جایگاه اکنون مورد تهدیداست ؛ مساله ای که رئیس سازمان نظام پزشکی کشور نیز آن را تایید می کند. شهاب الدین صدر ، با اشاره به تشکیل ستاد ترویج اخلاق پزشکی در سازمان نظام پزشکی بنابر تاکید مقام معظم رهبری می گوید: «تحت الشعاع قرار گرفتن این مساله باعث شد در اندیشه تشکیل این ستاد باشیم تا با کار کارشناسی و بررسی مشکلات موجود بتوانیم بحث اخلاق در پزشکی را مورد توجه بیشتر قرار دهیم.

طرح کمیته اخلاقی بیمارستانی

98 درصد بیمارستان های کشورهای توسعه یافته از جمله امریکا دارای کمیته های اخلاق بالینی در سطح بیمارستان ها هستند که مشکلات و مسائل اخلاقی پزشکان و بیماران از سوی این کمیته حل و فصل می شود. مرکز مطالعات و تحقیقات اخلاق پزشکی کشور نیز طرح کمیته اخلاقی بیمارستانی را تدوین کرده است . از اصول این طرح ، حفظ کامل حقوق بیماران ، منافع و نیازهای بیمارستان است که تاکنون درباره برقراری کلاسهای آموزشی و کارگاه های اخلاق پزشکی اقداماتی انجام شده است ، اما «اخلاق پزشکی خارج از هر قانونی و کمیته ای به خود پزشک برمی گردد.» حسن هویدا ، رئیس انجمن پزشکان عمومی کشور با این توضیح درباره رابطه کلامی بیمار و پزشک و تاثیرات آن می گوید: رابطه کلامی و روحی پزشک و بیمار نه تنها برای بهبود و تقویت روحی بیمار بسیار موثر است بلکه می تواند باعث اعتماد بیمار به پزشک و بهبود روند درمان باشد.

انتظار ، انتظار

ساعت 6 صبح وقت عمل است برای پیرمرد 83 ساله عمل مروارید چشم. پیرمرد ناراحتی قلبی هم دارد ، استرس و در انتظار ماندن برایش سم است . دکتر ساعت 6 بعد از ظهر می رسد. جواب دکتر فقط همین است : پدرجان ، جای دیگه عمل داشتم ، دیر شد. این دیالوگ ها شاید دیگر تکراری شده باشد اما توجیه پذیر نیست. نه فقط در بیمارستان ها بلکه چنین اتفاقی در مطب پزشکان هم کاملا عادی شده است . صندلی های مطب پر می شود ، چند نفر کنار دیوار تکیه داده اند ، 2 نفر روی زمین ، بیمار دیگری در راهرو بالا و پایین می رود تا پزشکی که از ساعت 3 بعد از ظهر به بیماران وقت داده ، ساعت 6 به مطب برسد بدون سلام ، بدون عذرخواهی . مدت ویزیت بیماران ، چند دقیقه است خیلی که بیماری پیچیده باشد ، به 10 دقیقه می رسد ، در حالی که طبق استاندارد بین المللی هر پزشک متخصص به طور متوسط باید در یک ساعت ، 4 بیمار ببیند. 4 بیمار در یک ساعت ، یعنی همان رابطه کلامی و روحی بین بیمار و پزشک که نه تنها اجرا نمی شود بلکه فراموش هم شده است چرا که اغلب پزشکان در آن واحد در چند مطب در نقاط مختلف شهرو چند کلینیک و بیمارستان و درمانگاه به کار مشغولند. شاید عامیانه به نظر برسد اما بیمارانی هستند که اخلاق و منش پزشک را ملاک انتخاب پزشکان می دانند.

آموزش اخلاق پزشکی با قانون

«دانشگاه که متولی اصلی تقویت کادر پزشکی است ، باید طی مدت زمان تحصیل دانشجویان اعم از پرستاران ، پزشکان ، ماماها ، دندانپزشکان و سایر گروههای پزشکی در دانشکده های مربوط آموزش های لازم را به لحاظ نحوه اجرای قوانین اخلاق و آداب پزشکی بخوبی به آنان انتقال دهد و در متون دروس اخلاق پزشکی بازنگری داشته باشد.» این پیشنهاد سعید صمدزاده ، مدرس گروه اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه است . وی ادامه می دهد: متاسفانه در جامعه ما بسیاری از اصول اخلاق پزشکی از طرف برخی پزشکان و اطرافیان بیمار رعایت نمی شود و علت آن نیز نداشتن آشنایی پزشک و بیمار با موازین اصول اخلاقی پزشکی است . محمد نعیم پور، کارشناس مسائل حقوقی نیز با اشاره به بحث آشنایی به مسائل حقوقی تاکید می کند: متاسفانه پیگیری مسائل حقوقی در زمینه اخلاق پزشکی در فرهنگ ما وجود ندارد ، در حالی که این مساله در سایر کشورها مورد توجه و حتی پیگیری قانونی است . وی ادامه می دهد: هماهنگی و مشخص کردن قوانین و حقوق جامعه پزشکی در کنار آموزش اخلاق پزشکی می تواند الگوی مناسبی برای حل این مساله باشد. در هر حال ، مشکلات متعدد بخش درمان کشور از کمبود دارو و تختهای بیمارستانی ، نبود امکانات بهداشتی ، تعرفه های سنگین بخش خصوصی و نبود هتلینگ مناسب در بیمارستان های دولتی و... وقتی با خلائ اخلاقی پزشکی همراه شود، شرایط را به گونه ای فراهم می کند که بیمار نه از بیماری که از فشار و استرس و اضطراب صدمات جبران ناپذیر می بیند. بنا بر این شایسته است متولیان وزارت بهداشت کشور به کمرنگ شدن اخلاق پزشکی در جامعه پزشکان و پیراپزشکان حساس باشند و برای احیای آن راهکار اساسی بیندیشند.