قصه ماست که در هر سر بازار بماند

اگر ایمیلی در گوگل دارید اکنون دست به‌کار شوید و تاریخچه جستجوهایتان را ببینید. شگفت‌زده می‌شوید، گوگل هر آنچه را کاویده‌اید بدون هیچ فراموشکاری به نامتان ثبت کرده است. می‌داند به دنبال چه بوده‌اید، حتی بدون اجازه شما محتویات جیمیلتان را تحلیل می‌کند و کلیدواژه‌هایی را از مکاتبات شما استخراج می‌کند تا از آن برای ارائه پیشنهادهای تجاری به خودتان استفاده کند. به ویژگی Autocomplete موتور جستجوی گوگل نگاه کنید. بارها آزموده‌اید که هنگام نوشتن عبارتی برای جستجو توسط گوگل، خود موتور جستجو برای کامل کردن بقیه عبارت پیشنهادهایی می‌دهد. آیا تاکنون اندیشیده‌اید که امکان دارد پیشنهادهای گوگل به تحلیل گذشته جستجوی شما مرتبط باشد؟ به سرویس AdWords گوگل نگاه کنید و ببینید چه فروتنانه با در اختیار قرار دادن تاریخچه جستجوی شما به شرکت‌های گوناگون، تبلیغ‌های تجاری مرتبط با موضوع مورد جستجویتان را به شما پیشنهاد می‌دهد!

خواننده این یادداشت شاید فکر کند خوشا به حال کسانی که در گوگل هیچ حساب کاربری ندارند، زیرا آنها از دایره تجسس گوگل در امانند؛ اما اگر هیچ حساب کاربری در گوگل نداشته باشید و با سرویس‌های گوگل هم کاری نداشته باشید، گوگل با شما کار دارد. یکی از سرویس‌های مفیدی که گوگل به مدیران وبسایت‌ها پیشنهاد می‌کند و بیشتر آنها به آن نه نمی‌گویند، سرویس
Google Analytics است. این سرویس به صاحبان کسب و کار این امکان را می‌دهد رفتار کاربران وبسایت خود را آنالیز کنند و از واکنش‌ها و فعالیت‌های آنلاین کاربران و بازدیدکنندگان وبسایت‌شان برای بهبود فضای کسب و کار و بهینه کردن مدل عرضه و تقاضا بهره‌برداری کنند، اما چه بر سر کاربران می‌آید؟ اگر خودتان را از همه سرویس‌های رایگان گوگل محروم کرده‌اید، بدانید که با سرزدن به هر وبسایتی که از سرویس Google Analytics استفاده می‌کند، گوگل می‌داند به کجا سر زده‌اید، روی چه لینک‌هایی کلیک کرده‌اید، چه زمانی را صرف مطالعه یک صفحه وبسایت کرده‌اید، چه کالایی را آنلاین سفارش داده‌اید و... حتی آنهایی که با تحریم جیمیل می‌خواهند از شر تجسس گوگل در سرویس ایمیل در امان باشند، بدانند گوگل برای آنها هم برنامه دارد. تمام مکاتبات این دسته از کاربران که گیرنده نامه از سرویس پست الکترونیک گوگل استفاده می‌کند، نزد گوگل محفوظ است و از آن برای مقاصد تجاری استفاده خواهد شد.

تمامی این تجسس‌ها در خوشبینانه‌ترین حالت فقط دلایل تجاری دارند و گوگل می‌خواهد با کند و کاو در حریم شخصی من و شما فضای کسب و کار را رونق دهد. تحقیقی که سال 2013 میلادی انجام شد نشان داد هر کاربر گوگل در سال برای این شرکت 40 دلار می‌ارزد. این مبلغ حاصل سود فروش اطلاعات شخصی جمع‌آوری شده از سوی گوگل به روش‌های اشاره شده به شرکت‌های تجاری است. مدل کسب و کار چنین شرکت‌هایی بر پایه نقض حریم شخصی کاربرانشان طراحی شده است. به طور خلاصه اگر یک کاربر معمولی وب هستید و فردا روز تولدتان است، مطمئن باشید گوگل بهتر از دوستان و خانواده‌تان می‌داند دوست دارید چه چیزی هدیه بگیرید!

محمد حیدری تفرشی - استاد دانشگاه در رشته امنیت اطلاعات