بالا گرفتن انتقادها به نحوه حضور ایران در دوسالانه ونیز

دوسالانه یا بی‌ینال ونیز نمایشگاهی شامل آثار هنری معاصر است که هر دو سال یک‌بار (در سال‌های فرد) در شهر ونیز ایتالیا برگزار می‌شود. نخستین دوره این دوسالانه در سال 1895 میلادی برگزار شد و امسال پنجاه و ششمین دوره‌ این دوسالانه از پانزدهم اردیبهشت در ایتالیا برپا می‌شود. ایران بعد از انقلاب در شش دوره از این دوسالانه حاضر بوده است و امسال هفتمین حضور خود را با تغییراتی در فضای غرفه و تعداد هنرمندان و همچنین ملیت آنها تجربه می‌کند. قرار است 49 هنرمند از طرف ایران در این دوسالانه حضور یابند که در کنار 30 هنرمند ایرانی، 19 هنرمند از کشورهای جمهوری آذربایجان، افغانستان، عراق، پاکستان و هند حضور خواهند داشت.

غلامعلی طاهری، نقاش و استاد دانشگاه که در یک دوره جزو هیات انتخاب آثار برای حضور در دوسالانه ونیز بوده درباره حضور ایران در دوسالانه ونیز 2015، به ایسنا گفت: احساس من این است که ما در هنر مدرن و فرامدرن معاصر جهان آن‌طور که باید به‌روز نیستیم و آنچه در دوسالانه‌ها، جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های رایزنی‌های فرهنگی ایران در کشورهای مختلف به نمایش می‌گذاریم، بر هنرهای سنتی ما متکی است. من با تعامل داشتن ایران با فرهنگ و هنر جهان کاملا موافقم، اما باید تلاش کنیم استعدادهای جوان را در این زمینه شناسایی کنیم که بتوانند در این‌گونه رویدادها، خوش بدرخشند و توجه مخاطبان را به خود جلب کنند.

او همچنین گفت: متاسفانه این اتفاق هنوز در کشور ما نیفتاده و تیمی از سوی وزارت ارشاد و مراکز هنری برای جستجوی استعدادهای خلاق تشکیل نشده است. وقتی در یک دوره از جشنواره‌ای شرکت می‌کنیم، موضوع را تا دوره بعد رها می‌کنیم و هیچ ارزیابی‌ای از وضعیت تجسمی کشور در سالی که می‌گذرد، انجام نمی‌شود.

طاهری ادامه داد: یکی از وظایف و مسئولیت‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گسترش فرهنگ و هنر و همچنین حفظ و حراست از مبانی و اصول فرهنگی جمهوری اسلامی ایران است که در قالب برگزاری جشنواره‌هایی مانند جشنواره فجر و حضور در دوسالانه‌های مهم دنیا نشان داده می‌شود. این وزارتخانه نمی‌تواند چنین مسئولیتی را به بخش خصوصی واگذار کند و این واگذاری برخلاف قانون است؛ طبق بند 19 اصول و اهداف سیاست‌های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، نهادهای فرهنگی از جمله وزارت ارشاد باید برای گسترش و توسعه هنر کشور با بخش خصوصی مشارکت کنند و حامی فعالیت‌های هنری این بخش باشند و بر عملکرد آنها نظارت داشته باشند.

این مشارکت باید فقط در همین حد همکاری و مشارکت باشد. در حالی که دوستان، آن را با واگذاری اشتباه گرفته‌اند.

این استاد دانشگاه همچنین گفت: وزارت ارشاد نباید به بهانه نداشتن بودجه، وا بدهد و قافیه را ببازد. شرکت نکردن در دوسالانه ونیز خیلی بهتر از این‌طور شرکت‌ کردن است.

وی درباره حضور چند هنرمند خارجی در کاروان اعزامی ایران به ونیز توضیح داد: به نظر می‌رسد وزارت ارشاد در نظر دارد با این حرکت، جغرافیای ایرانی را گسترش و فرهنگ فلات ایران را در یک نمایشگاه ارائه دهد. به نظر من جمع‌آوری نگاه‌های متفاوت از کشورهای مختلف برای بیان مفهوم هنر ایرانی چندان موفقیت‌آمیز نخواهد بود و جواب نمی‌دهد. گرچه اصل فکر خوب است، اما نحوه اجرای آن درست نیست.

او تاکید کرد: در دوسالانه ونیز حضور کشورها و ملیت‌ها خیلی مهم است و حضور چند هنرمند خارجی در کنار تیم ایران، حرکت درستی نیست. اگر می‌خواهند ملیت‌های مختلف را زیر چتر یک ملیت گرد هم بیاورند جایش دوسالانه ونیز نیست، بلکه باید از طریق اکو یا همکاری سازمان‌هایی که شامل چند کشور است و ما هم عضو آن هستیم، این کار را انجام دهند.

معصومه مظفری، رئیس انجمن نقاشان هم در این زمینه به فارس گفت: قبل از انقلاب برنده‌های دوسالانه تهران و ایران به ونیز می‌رفتند، اما اکنون به صورت انتخابی این کار انجام می‌‌شود. بنده فکر می‌کنم کسانی که برای دوسالانه ونیز 2015 انتخاب شدند، نمایندگان شاخص هنری ایران نیستند. حتی در بین آنها آدم‌هایی را که در مسیر هنر استخوان خرد کردند، اصلا نبینیم.

طی روزهای قبل هم برخی از هنرمندان به نحوه حضور ایران در ونیز انتقاد کرده‌اند. اردشیر مجرد تاکستانی، از پیشکسوتان هنر نگارگری درباره تیم انتخاب‌کننده آثار ایرانی به فارس گفت: این باند از قبل انقلاب تاکنون، در حال فعالیت هستند. برای خودشان حراجی‌ می‌گذارند؛ اینها حتی با هنر سنتی ایران غریب و قهر هستند چون فرهنگ و هنر کشورشان را هم نمی‌شناسند.

داریوش عسگری، استاد دانشگاه و عکاس پیشکسوت هم ضمن انتقاد از انتخاب غیرکارشناسی‌ برای حضور هنرمندان متعهد انقلابی در دوسالانه ونیز به فارس گفت: وقتی که وزارت ارشاد در یک کار فرهنگی اختیارات را واگذار می‌کند، باید از دیدگاه و راهبرد آن گروه مطمئن باشد؛ نه این‌که انتخاب هنرمندان را به آنها تفویض کند و در آخر کار ببینیم کسانی در عرصه بین‌المللی حضور دارند که معرف ارزش‌ها و هنر انقلابی ایران نیستند.

این انتقادات در حالی مطرح می‌شود که امسال حضور ایران در دوسالانه ونیز بسیار گسترده‌تر از همه ادوار گذشته است. غرفه ایران در مقایسه با دوره آخری که در این رویداد حضور داشت، افزایش 20 برابری داشته است و امسال غرفه ایران بزرگ‌ترین غرفه دوسالانه ونیز را بعد از کشور میزبان (ایتالیا) در اختیار دارد.