انتظارات کیهان‌شناسان برآورده نشد

برای این که بدانیم در لحظات اولیه عالم چه اتفاقاتی افتاده است اکنون فقط به تابش زمینه‌ای کیهانی به عنوان یک ابزار دسترسی داریم. این تابش در کیهان در همه جا به شکل امواج رادیویی وجود دارد که توسط ابزارهای ماهواره‌ای رصد می‌شود و بر اساس تابش زمینه‌ای کیهانی مشخص شده است که جهان اولیه باید خیلی همسانگرد باشد. بر مبنای این شواهدی بر پیدایش بذرهای اولیه کهکشان‌هایی که امروزه در عالم می‌بینیم یافت شده است، اما این تابش مربوط به زمانی است که عمر جهان در حدود 300 تا 400 هزار سال بوده است. ما درباره پیش از این تاریخ هیچ اطلاعاتی نداریم و هیچ منبع اطلاعاتی هم نداریم. یکی از عواملی که در شکل‌گیری بذرهای اولیه شکل‌گیری این کهکشان‌ها تاثیرگذار بوده مربوط به امواج گرانشی است که پیش از این 300 هزار سال وجود داشته و روی تابش اولیه کیهان اثرگذاشته است. ما امیدواریم از بررسی این تابش‌های اولیه کیهان بتوانیم پی ببریم این امواج گرانشی چه ویژگی‌ای داشته است. ابتدای امسال خبری مبنی بر دسترسی به اطلاعاتی از این امواج گرانشی اولیه از طریق تلکسوپ رادیویی موسوم به بایسپ ـ 2 منتشر شد. البته بعد از آن شک و تردید‌هایی درباره دقت این اطلاعات مطرح شد. رصد‌های بعدی نشان داد این اطلاعات خیلی دقیق نبوده است، یعنی عامل اصلی ایجاد این ناهمگنی‌ها در جهان فعلی ما که به وجود آورنده کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی است هنوز مبهم است. بر این اساس می‌توان گفت امسال در حوزه کیهان‌شناسی خبری که بتواند سروصدای زیادی را در این حوزه به راه اندازد اعلام نشد. البته چند ماه اخیر اطلاعات ماهواره پلانک منتشر شده است که با دقت بسیار خوبی تایید می‌کند جهان اولیه جهانی همگن و همسانگرد بوده است و بر این اساس مدل‌های قبلی که ساختار کیهانی را پیش‌بینی می‌کردند مورد تائید قرار می‌گیرد. انتظار کیهان‌شناسان از اطلاعات ماهواره پلانک این بود که خبرهای داغی را باید بشنویم که می‌تواند دربردارنده ایده‌هایی به کیهان‌شناسان برای بررسی کیهان اولیه باشد که چنین چیزی اتفاق نیفتد.

دکتر محمدتقی میرترابی / عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا