رایزنی تهران و ریاض برای مهار بحران نفت

از زمان آغاز روند کاهش قیمت نفت، تهران تلاش کرد تا از طریق اوپک، مانع ایجاد یک بحران اقتصادی در میان کشورهای تولیدکننده نفت شود. با این حال مقاومت کشورهایی چون عربستان در نهایت بازی قیمت طلای سیاه را به‌گونه‌ای پیش برد که اکنون وضع اقتصادی بسیاری از کشورها را دچار مشکل کرده است.

عربستان باید اقدام کند

در تازه‌ترین موضعگیری‌ها در ارتباط با این بحران، معاون وزیر امور خارجه کشورمان در گفت‌وگو با رویترز، سکوت عربستان از شش ماهه گذشته تاکنون در جلوگیری از کاهش قیمت نفت را یک اشتباه جدی و استراتژیک خوانده و تاکید کرده که کاهش قیمت نفت به کشورهای خاورمیانه لطمه خواهد زد، مگر آن‌که عربستان برای خنثی کردن این روند نزولی قیمت، اقدامی انجام دهد.

به گزارش ایرنا، حسین امیرعبداللهیان که همزمان با کاهش قیمت نفت به کمتر از 55 دلار در هر بشکه که پایین‌ترین حد در پنج سال و نیم گذشته است، سخن می‌گفت، افزوده است: کاهش قیمت نفت دلایل زیادی دارد، اما عربستان سعودی می‌تواند برای ایفای نقشی سازنده در این وضع اقداماتی را انجام دهد. ایران از طریق مقام‌های اوپک و وزارت امور خارجه، گفت‌وگوهای بیشتری با عربستان درباره قیمت نفت انجام خواهد داد.

تاکید امیرعبداللهیان بر ضرورت نقش‌آفرینی عربستان در بهبود وضع قیمت نفت در حالی است که روز چهارشنبه مرضیه افخم درباره دلایل سقوط قیمت نفت گفته بود: «صاحب‌نظران معتقد هستند که تصمیم‌گیران می‌توانستند بهتر از این بر روند کاهش قیمت‌ها تاثیر بگذارند. البته این هم اغراق است که بگوییم صرفا یک کشور اراده داشته و اراده یک کشور باعث شده است چنین آثاری در بازار جهانی نفت رخ دهد. بنابراین باید مجموعه این عوامل را با یکدیگر در نظر بگیریم.»

از این موضعگیری می‌توان این‌طور برداشت کرد که هرچند تهران معتقد است ریاض فقط یکی از عوامل سقوط قیمت نفت است، اما به‌نظر می‌رسد این نقش آن‌قدر پررنگ هست که ایران از رقیب منطقه‌ای خود بخواهد به وضع کنونی بازار نفت پایان دهد.

ماهیگیری سیاسی واشنگتن از آب گل‌آلود

با وجود این، صاحب‌نظران به پاسخ مثبت احتمالی ریاض چندان امیدوار نیستند، زیرا آن‌طور که معاون پیشین وزارت خارجه آمریکا در گزارشی در نشریه «بوستون گلوب» گفته، قیمت نفت اهرمی برای فشار به ایران در مذاکرات است. نیکلاس برنز گفته است: «اوباما و رهبران اروپایی گروه 1+5 در مذاکرات هسته‌ای با ایران صبر زیادی از خود نشان داده‌اند. عقل سلیم در واشنگتن می‌گوید ایران با توافقی که آمریکا باید برای محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران در نظر داشته باشد، موافقت نمی‌کند، اما افت قیمت نفت و دیپلماسی تهاجمی جان کری، وزیر خارجه آمریکا به اوباما یک شانس دوباره می‌دهد تا در بهار سال جاری میلادی تهران را متقاعد کند تا به جای این‌که با تحریم‌های سخت‌تر در آینده روبه‌رو شود، با توافق هسته‌ای موافقت کند».

به این ترتیب گرچه مناسبات تهران و ریاض تحت‌تاثیر بحران بحرین، تحولات یمن، درگیری‌های سوریه، اوضاع عراق، وضع سیاسی لبنان، رابطه با حماس و مذاکرات هسته‌ای به سردی گراییده، ولی باید منتظر ماند و دید که آیا دو کشور می‌توانند برای نجات منطقه از یک بحران اقتصادی مخرب، بحران نفت را مهار کرده و به توافقی استراتژیک دست یابند؟