چراغ خانه سالمندان در شهرهای کوچک خاموش است

سیستان و بلوچستان یکی از این استان‌هاست که فرهنگ سپردن سالمندان به مراکز نگهداری تحت نظر بهزیستی در آن همچنان ضعیف است، طوری که خانواده‌ها تمایلی برای سپردن والدین کهنسال خود به مراکز سالمندان ندارند.

معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی سیستان و بلوچستان در این‌باره به جام‌جم می‌گوید: اکنون فقط دو مرکز شبانه‌روزی نگهداری سالمندان ویژه زنان و مردان و یک مرکز روزانه ویژه مردان در این استان وجود دارد که مراکز شبانه‌روزی هرکدام با 42 نفر ظرفیت و مرکز روزانه نیز با 40 نفر ظرفیت، به سالمندان خدمات ارائه می‌کنند.

زهرا بامری با اشاره به این‌که سالمندان این مراکز بیشتر افراد کارتن‌خواب یا بدسرپرست و بی‌سرپرست هستند که از سوی قوه قضاییه به این مراکز ارجاع شده‌اند، می‌افزاید: تقریبا هیچ کدام از این افراد از سوی خانواده‌ها به این مراکز معرفی نشده‌اند و درواقع شهروندان این استان هنوز آنچنان به فرهنگ حفظ خانواده پایبند هستند که هیچ تمایلی به این امر ندارند، طوری که حتی تنها مرکزی که یک سال پیش به صورت خصوصی در این استان دایر شد نیز به دلیل استقبال نشدن از سوی مردم، تعطیل شد.

معاون توانبخشی بهزیستی سیستان و بلوچستان با اشاره به اجرای طرح معاینه در منزل سالمندان، معلولان و بیماران روانی ـ که از سال گذشته در سراسر کشور به اجرا درآمد ـ یادآور می‌شود: در این استان نیز دو مرکز ویزیت در منزل ویژه سالمندان، 40 سالمند در زابل و 30 نفر را در سراوان تحت پوشش خود قرار داده‌اند که با اعضای گروه‌های خود متشکل از پزشک متخصص، مددکار، پرستار، روان‌شناس و فیزیوتراپ به منازل این افراد مراجعه و به صورت رایگان آنها را معاینه و خدمات مورد نیاز را به آنها ارائه می‌کنند.

بامری هدف از اجرای این طرح را حفظ بنیان خانواده و جلوگیری از انزوا و حضور سالمندان در مراکز نگهداری که شرایط چندان مناسبی هم ندارند، بیان و تصریح می‌کند: به دلیل شرایط خاص اقتصادی سیستان و بلوچستان و این که جزو استان‌های محروم کشور است، تمام این خدمات چه در منازل و چه در مراکز نگهداری به صورت کاملا رایگان ارائه می‌شود. حتی کارت امنیت غذایی نیز به 300 سالمند این استان از حدود 12 ماه پیش اعطا شده که با این کارت می‌توانند ماهانه به مبلغ 80 هزار تومان مایحتاج ضروری خود را تهیه کنند.

ایلام نیز یکی دیگر از استان‌های کوچک و البته محروم کشور است که شهروندان آن بیشتر تمایل دارند، از والدین کهنسال خود در جمع خانواده نگهداری کنند تا مراکز بیرون از منزل.

مدیرکل بهزیستی این استان دلیل این امر را وجود تعصبات و فرهنگ خاص حاکم بر این استان و همچنین عواطف و احساسات مردم این سرزمین می‌داند و می‌گوید: این اداره کل نیز به منظور کمک به تقویت این فرهنگ و جلوگیری از انزوای سالمندان، با اجرای برنامه‌های مختلف در تلاش است تا سالمندان نزد خانواده‌های خود نگهداری شوند.

شهریار مهردادی یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها را طرح مراقبت از سالمندان اعلام می‌کند و در گفت‌وگو با ایسنا می‌افزاید: در این طرح که از سال گذشته با پوشش 80 سالمند در استان آغاز شده است، 20 نیرو اعم از فیزیوتراپ و مددکار آموزش‌های لازم را فرا گرفتند و با حضور در منازل سالمندان، در حال ارائه خدمات مختلف روان‌شناختی، مددکاری، اورژانسی و پزشکی به سالمندان هستند.

وی با بیان این‌که هم‌اینک پنج مرکز معاینه در منزل سالمندان با ظرفیت خدمات‌دهی به 240 سالمند در استان، با نظارت این اداره کل فعالیت دارند، تصریح می‌کند: هم‌اکنون 8 درصد جمعیت استان را سالمندان تشکیل می‌دهند که این درصد، معادل بیش از 40 هزار سالمند زن و مرد در استان است.

مهردادی به تعداد مراکز نگهداری سالمندان در استان نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: اکنون دو مرکز نگهداری سالمندان در استان وجود دارد که یکی در شهر ایلام و دیگری در ایوان است و در مجموع 60 سالمند زن و مرد در این دو مرکز نگهداری می‌شوند.

افزایش مراکز نگهداری در کلانشهرها

در حالی در بسیاری از شهرها و مناطق کوچک کشور، فرهنگ سپردن پدران و مادران کهنسال به سرای سالمندان هنوز جا نیفتاده و حتی در برابر آن مقاومت می‌شود که در کلانشهرها با رشد مراکز نگهداری سالمندان و افزایش تمایل خانواده‌ها به این امر ناپسند مواجه‌ایم. به‌طور مثال در استان اصفهان هم‌اکنون 18 مرکز نگهداری سالمندان وجود دارد که به گفته معاون توانبخشی بهزیستی شهرستان اصفهان این مراکز در حال افزایش است.

علی جعفرزاده با اشاره به این‌که تعداد این مراکز و همچنین تقاضا برای پذیرش سالمندان در این مراکز در حالی رو به افزایش است که یارانه این مراکز توسط دولت قطع شده است، می‌افزاید: هم‌اکنون 16 مرکز شبانه‌روزی سالمندان و دو مرکز ارسال تیم پزشکی به در منزل سالمندان در این استان دایر است که خدمات تخصصی را به سالمندان ارائه می‌کنند، در حالی که وظیفه بهزیستی این است که نقشه سلامت سالمندان را تشریح و تبیین کند.

هم‌اکنون بیش از 5 میلیون سالمند در کشور وجود دارند که پیش‌بینی می‌شود، تعداد آنها تا سال 1430 به 25 میلیون نفر برسد.