داروهای لایه‌ای؛ شیوه‌ای نوآورانه برای درمان

خوشبختانه پژوهشگران موسسه فناوری ماساچوست بتازگی توانسته‌اند به شیوه‌ای جالب برای مقابله با این مشکل دست یابند. در این شیوه، دارو به شکل لایه فوق نازک به بدن وارد می‌شود. روی این لایه‌ها که ابعادی در حدود نانومتر دارند و در بدن به صورت طبیعی تجزیه می‌شوند، مولکول‌های داروی اصلی قرار داده می‌شود. این ساختار به گونه‌ای طراحی شده ​ که لایه‌ها در یک دوره زمانی طولانی‌مدت (در این آزمایش چهارده ماهه) یکی پس از دیگری جدا شده و داروی چسبیده به خود را آزاد می‌کنند.

البته طراحی این دارو موانعی را نیز به همراه داشت. برای نمونه، ساخت لایه‌هایی نازک و با قطری در ابعاد نانو کار بسیار دشواری است. همچنین قراردادن دارو روی آن و طراحی کل ساختار به طوری که بدن​ به همه آن واکنش ندهد از دیگر دشواری‌های موجود بر سر راه طراحی این شیوه جدید دارورسانی به بدن بود.

نخستین دارویی که با استفاده از این شیوه به صورت «لایه‌لایه» ساخته شده، داروی معروف «دیکلوفناک» است. این دارو که غیراستروئیدی و دارای خاصیت ضدالتهابی است معمولا توسط پزشکان برای آرتروز و نیز دیگر انواع درد یا مشکلات ناشی از التهاب تجویز می‌شود. این دانشمندان این دارو را به لایه‌ای نازک از پلی ال ـ گلوماتیک اسید و نیز دو ترکیب دیگر آلی متصل ساختند. در مرحله بعدی کافی است لایه نازک درون نانوذرات قابل تجزیه قرار گیرد و به بخشی از بدن که می‌خواهیم دارو در آنجا فعال شود تزریق شود.

در آزمایشی که برای تعیین میزان کارایی این شیوه به انجام رسید، مشخص شد داروی لایه لایه دیکلوفناک توانست در یک بازه زمانی چهارده ماهه در فواصل معین به خوبی آزاد شود. در همین حین دانشمندان به بررسی دقیق میزان اثربخشی این دارو و عملکرد زیستی آن پرداختند.

کارکرد اصلی داروی دیکلوفناک در جلوگیری از فعالیت آنزیمی به نام «سیکلوکسیژناز» است. بررسی دقیق نشان داد پس از قرار دادن داروی لایه‌ای در بدن بیمار، دیکلوفناک به خوبی جلوی فعالیت این آنزیم را می‌گرفت و در نتیجه اثربخشی این شیوه نوین دارویی مانند حالت مصرف آن به صورت قرص است. همچنین در مواردی که فرد بیمار نیاز به دوز بالاتری از این دارو دارد، می‌توان مقدار بیشتری از آن را روی لایه‌های نازک نانو قرار داد.

به طور کلی استفاده از شیوه داروهای لایه‌لایه‌ای از دشواری مصرف مداوم دارو طی یک بازه زمانی طولانی‌مدت می‌کاهد و مواردی نظیر فراموش‌کردن مصرف دارو را نیز عملا حذف می‌کند. همچنین رسیدن دارو به طور مستقیم به بخش‌های مشکل دار بدن می‌تواند جلوی برخی مشکلات ناشی از عوارض جانبی داروها را بگیرد. این دانشمندان امیدوارند در آینده داروهای دیگری با استفاده از این شیوه برای بیماری‌های مختلف طراحی و به بازار عرضه شود.

medicalnewstoday / مترجم: صالح سپهری‌فر