88 درصد مردم: حفظ جنگل ها مهم تر از پروژه​های عمرانی است

عادل جلیلی، رئیس موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور؛ علی سلاجقه، رئیس پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران؛ شمس‌الله شریعت‌نژاد، عضو کمیسیون کشاورزی؛ هادی کیا‌دلیری، رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه آزاد و ناصر مقدسی، قائم‌مقام رئیس شواری عالی جنگل، مرتع و آبخیزداری کشور مهمانان برنامه مناظره بودند.

جنگل‌ها، بیابان می‌شود

وضع منابع طبیعی کشور آن‌قدر نگران‌کننده است که برخی از کارشناسان هشدار می‌دهند در هر دقیقه دو هکتار از منابع طبیعی کشور از بین رفته تا آنجا که هیچ بعید نیست تا 30 سال آینده جنگل طبیعی در کشور وجود نداشته باشد.

عادل جلیلی، رئیس موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور با بیان این‌که دولت هرچه در شاخص‌های اقتصادی موفق عمل کند وضع منابع طبیعی کشور نیز بهتر می‌شود، گفت: به این شکل ارتباط بهتری بین مردم و منابع طبیعی ایجاد می‌شود.

وی ادامه داد: این در حالی است که فرهنگ عمومی ما در حوزه حفظ منابع طبیعی در سطح طرح کلان مسئولان و مردم اصلا خوب نیست، به همین دلیل باید ریشه‌یابی کرد تا در آینده بحران جدی نداشته باشیم. افزون بر این می‌توان گفت در کشور حفظ محیط‌زیست کماکان موضوعی فانتزی است و برای رفع این دیدگاه تاکنون برنامه مشخصی آماده و اجرا نشده است.

جلیلی درباره مشکل ساختاری در سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری یادآور شد: مشکل ما فعلا ساختار نیست بلکه نگرش برخی مسئولان و مردم است، چون عده‌ای در این حوزه قشنگ حرف می‌زنند، اما زمان عمل همه زمین‌خوار حرفه‌ای هستند.

علی سلاجقه، رئیس پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران مهمان دیگر برنامه بود که با اشاره به این‌که منابع طبیعی فقط جنگل و مرتع نیست، بلکه آب و خاک و هوا نیز جزئی از آن است، یادآور شد: مشکل اینجاست که در این حوزه ساختار ایراد داشته و تخصص معنی ندارد. اکنون روستاییانی که در حاشیه جنگل زندگی می‌کنند بهتر از برخی مسئولان، منابع طبیعی را می‌شناسند. وی ادامه داد: در حوزه منابع طبیعی از نظر قانونگذاری نیز مشکل داریم، زیرا برخی قوانین متناقض است یا در جاهایی خلأ قانونی وجود دارد.

سلاجقه تصریح کرد: منابع طبیعی باید در کشور جایگاه درخوری پیدا کرده و از وزارت کشاورزی جدا باشد.

دولت‌های مخرب منابع طبیعی

شمس‌الله شریعت‌نژاد، عضو کمیسیون کشاورزی نیز مهمان برنامه مناظره بود. او با بیان این‌که سهم دولت‌ها در تخریب محیط زیست بیش از 80 درصد است، اظهار کرد: اکنون فقیرترین آدم‌ها در حاشیه جنگل‌های شمال و غرب کشور زندگی می‌کنند، این افراد برای تامین مایحتاج خود با مشکل روبه‌رو هستند و بناچار از جنگل بهره‌برداری می‌کنند.

وی با بیان این‌که سیاست‌ها در کشور برای حفظ منابع طبیعی اشتباه بوده، عنوان کرد: باید از قوه قضاییه پرسید با چند زمین خواری که پشتوانه سیاسی داشته اند تاکنون برخورد شده است. هادی کیا‌دلیری، رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه آزاد نیز با تاکید بر این‌که هیچ کشوری با منابع طبیعی آسیب دیده موفق نمی‌شود، بیان کرد: درحالی که در کشور پوشش گیاهی کمی داریم ، در مرحله توسعه قرار گرفته‌ایم و این شرایط می‌تواند برای منابع طبیعی خطرناک باشد.

وی ابراز کرد: توجه نکردن مردم و مسئولان مساله را بحرانی‌تر کرده است، نکته اینجاست که پتانسیل قانونی و فنی داریم، اما از آنها بدرستی استفاده نمی‌کنیم.

رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه آزاد درباره ارتباط سازمان جنگل‌ها با وزارت کشاورزی تصریح کرد: کشاورزی 80 درصد عامل نابودی جنگل‌هاست، به همین دلیل نباید سازمان جنگل‌ها زیر مجموعه چنین وزارتخانه‌ای باشد. افزون بر این در دولت قبلی بهترین زمین‌های کشاورزی به دلیل ناتوانی کشاورزان از دست رفت.

ناصر مقدسی، قائم‌مقام رئیس شواری عالی جنگل، مرتع و آبخیزداری کشور با اشاره به تاثیر هدفمندی یارانه‌ها روی منابع طبیعی کشور، بیان کرد:تا مدتی قبل قطع درختچه‌ها برای تامین سوخت در کشور حدود 12 میلیون متر مکعب بود که با برنامه‌های ما پنج تا شش میلیون متر مکعب کاهش پیدا کرد، اما با هدفمندی و افزایش قیمت حامل‌های انرژی بهره‌برداری اکنون به هشت میلیون متر مکعب رسیده است.

وی با بیان این‌که مشکل دیگر نبود نیروی کافی و اعتبار است، ادامه داد: اکنون برای هر 70 هزار هکتار یک نیروی محافظ وجود دارد، این درحالی است که نیروهای ما از حداقل تجهیزات نیز استفاده می‌کنند.

این در حالی است که با توجه به اظهار نظر کارشناسان و وضع شکننده منابع طبیعی در کشور می‌توان بر لزوم وجود سازمانی قوی برای حفظ منابع طبیعی کشور تاکید کرد. در این میان می‌توان پیشنهاد کرد که سازمان جنگل‌ها از وزارت کشاورزی جدا شده و زیر نظر سازمان حفاظت محیط زیست اداره شود، زیرا رئیس این سازمان معاون رئیس جمهور نیز هست و قدرت بیشتری برای اجرا کردن قوانین دارد. البته هرگونه تغییر و تحولی در این زمینه نیاز به کار کارشناسی دارد؛ زیرا تجربه ثابت کرده ادغام بی برنامه سازمان‌ها بایکدیگر می‌تواند نتایج بدی داشته باشد؛ برای نمونه می‌توان به ادغام سازمان جوانان با سازمان تربیت بدنی اشاره کرد که اکنون زمزمه‌های لزوم جدایی آنها هر از گاهی رسانه‌ای می‌شود.

88 درصد بینندگان برنامه مناظره موافق حفظ جنگل‌ها

پرسش نظرسنجی برنامه مناظره نیز به شکلی طراحی شده بود که شرکت کنندگان می‌توانستند اولویت خود را از بین دو گزینه توسعه طرح‌های عمرانی و حفظ جنگل‌ها و مراتع انتخاب کنند؛ در پایان برنامه حدود 88 درصد از شرکت کنند گان لزوم حفظ جنگل‌ها و مراتع را به عنوان اولویت خود معرفی کردند.

مهدی آیینی ‌/ ‌گروه جامعه