بچه مدرسه‌ای خیالپرداز فلاندری

هوگو کلاوس در رمان اندوه بلژیک ـ که برای اولین بار سال 1983 در هلند منتشر شد ـ دنیایی را وصف می‌کند که در آن همکاری با نازی‌ها مانند تنفس اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. شخصیت اصلی رمان، لویی سیناوه، نوجوانی است متعلق به جامعه کوچکی از فلاندر غربی کاتولیک که اعضایش خود را پرهیزگار‌ و متدین می‌انگارند. خانواده او، سیناوه‌ها مردمانی ضدیهودی‌ (هرچند لویی تا زمان شروع جنگ حتی یک یهودی به چشم خودش ندیده است.) ضدسوسیالیسم، ضدفرانسه، ضدپروتستان، ضدبروکسل و ضددولت هستند.

تنها چیزی که این خانواده را از هواداری جناح راست ناسیونالیست فلاندری(ناسیونالیست‌های طرفدار جدایی فلاندر از بلژیک و حامی حزب نازی آلمان) منع می‌کند، اضطراب‌ پدربزرگ لویی است که می‌خواهد فروش وسایل تحریر به صومعه‌های محلی را در انحصار خود نگه دارد.

بعد از اشغال بلژیک در سال 1940، دوستان لویی و افراد خانواده‌اش به بریگادهای فلاندری ـ هیتلری و جنبش‌های ملی جوانان سوسیال ناسیونالیست می‌پیوندند یا به عنوان نیروی کار به کارخانه‌های تسلیحات آلمانی فرستاده می‌شوند.

مادر لویی منشی و معشوقه یکی از افسرهای عالیرتبه نازی می‌شود و پدرش که چاپخانه‌دار است اعلامیه‌های رسمی گشتاپو را چاپ می‌کند. لویی هم برای مدت کوتاهی آرمانگرایانه به دیدگاه نظام جدید اروپا و الحاق آلمان و هلند و فلاندر گرایش پیدا می‌کند. بعد از آزادی خاک بلژیک تعداد زیادی از افراد خانواده به ناچار مخفی می‌شوند و پدر لویی به زندان می‌افتد. جنگ برای این خانواده مانند بقیه مردم، بیشتر به معنای مبارزه با سرما، گرسنگی و تحمل حملات هوایی آمریکاست. همه این وقایع از دید خشمگین و ناظر یک نوجوان پریشان‌خاطر توصیف می‌شود.

رمان هوگوکلاوس تلاش موثری است برای زنده کردن تجارب تاریخی که به خاک سپرده شده است. این رمان خارق‌العاده‌تر از آن است که در این مختصر شرح داده شده است. اندوه بلژیک گذشته از شرح سال‌های تاریک مملو از محرومیت‌های اجتماعی، جنگ داخلی نهانی و لجوجانه‌ای را وصف می‌کند که در خاطره یک نوجوان نقش بسته است.

لویی در ابتدای رمان یک جامعه مخفی متشکل از همکلاسی‌هایش را به نام «حواریون» رهبری می‌کند. رفتار او در سرتاسر رمان تمثالی است برای حیله‌گری. در جایی که راهبه‌ها با تبعیت از کتاب «قوانین و مقررات» مدرسه شبانه‌روزی صومعه را اداره می‌کنند، حواریون دور از چشم آنها کتا‌ب‌های ممنوعه‌ای را جمع می‌کنند که در فهرست سیاه واتیکان ثبت شده است. گفته می‌شود کتاب «قوانین و مقررات» حاوی فهرستی از نام‌های شیاطین دنیاست که به ترتیب الفبا نوشته شده ولی لویی با دانش شیطان‌شناسی خودساخته‌اش، آنها را «غبارها» می‌نامد، همان خدایان کافر‌ها که نه اثری از خود به جا می‌گذارند و نه نامی. این غبارها طی داستان به نیرنگ بازی‌ مشغولند. اندوه بلژیک حکایت بیرون و درون دنیای وهم‌آلود لویی سیناوه است و عاقبت، حیرت‌انگیز نیست که لویی، یک بچه مدرسه‌ای خیالپرداز با دستکاری کم و بیش خاطرات خود به یک رمان‌نویس بدل شود.

منبع:‌ مجله لندن رویو آو بوک