مشکلات ممنوعیت سفر انفرادی به عراق

پس از سقوط حکومت بعث عراق و ایجاد روابط مناسب با حکومت فعلی از سوی کشورمان، توافق‌نامه‌هایی طبق قوانین بین‌الملل برای ورود و خروج اتباع دو کشور به امضا رسید و از همان اوایل تاکنون محدودیتی برای ورود عراقی‌ها به ایران منعقد نشد، به گونه‌ای که عراقی‌ها هر وقت بخواهند با ویزای انفرادی می‌توانند وارد خاک کشور جمهوری اسلامی ایران شوند؛ این در حالی است که خروج ایرانیان با ویزای انفرادی از سوی ایران ممنوع اعلام شده و اتباع ایرانی فقط می‌توانند با ثبت‌نام در قالب کاروان‌های حج و زیارت وارد خاک عراق شوند و اجازه خروج انفرادی برای آنها بجز ایام اربعین وجود ندارد و این ممنوعیت با وجود نارضایتی گسترده مردم منطقه، همچنان ادامه دارد.

دیدار با خویشاوندان

حاج عاشور از مردم خرمشهر است و هفته گذشته با شنیدن خبر درگذشت پسرعمویش که ساکن بصره است، برای رسیدن به مراسم و رفتن به عراق به هر دری که می‌توانست زد، ولی جواب این بود: ویزای انفرادی برای رفتن به عراق برای ایرانیان ممنوع است.

یک خانم عراقی نیز که برای دیدن خاله و اقوامش به خرمشهر سفر کرده است، در گفت‌وگو با مهر می افزاید: ما هر وقت که بخواهیم با ویزا گرفتن می‌توانیم وارد ایران شده و برای دیدن اقوام خودمان به خرمشهر سفر کنیم و محدودیتی از سوی مسئولان عراقی در این زمینه برای ما وضع نشده است، در حالی که خویشاوندانمان در ایران به دلیل سختگیری‌هایی که از سوی مسئولان وضع شده است، اجازه ورود به خاک عراق و دیدن ما را ندارند.

آمال با بیان این‌که بیشتر مردم خرمشهر و آبادان ارتباط فامیلی با مردم عراق دارند، اما این محدودیت‌ها میان آنها فاصله انداخته است، می‌‌افزاید: تنها راه سفر اقوام ایرانی ما به عراق و دیدن ما،‌ سفر با کاروان است که آن هم براحتی انجام نمی‌شود، زیرا چندبار که خاله و پسرخاله من با کاروان‌های حج و زیارت به عراق آمدند، اجازه جدا شدن از این کاروان حتی برای ساعاتی اندک برای دیدن ما را نداشتند و ما مجبور شدیم برای دیدن آنها به مرز شلمچه آمده و برای 10 دقیقه با آنها احوالپرسی کنیم.

حجت‌الاسلام سیدنبی موسوی، امام جمعه خرمشهر در این‌باره می‌گوید: خیلی از مردم خرمشهر به دفتر من مراجعه می‌کنند و می‌گویند که برادر، خواهر یا دیگر اقوام آنها در عراق به رحمت خدا رفته‌اند و برای مراسم ختم باید در آنجا حضور داشته باشند، ولی متاسفانه مسئولان در مرز بجز ایام اربعین، به هیچ‌یک از ایرانیان اجازه ویزای انفرادی برای خروج را صادر نمی‌کنند.

امام جمعه خرمشهر با اشاره به این‌که مسئولان حج و زیارت می‌گویند به دلیل خطراتی که برای مسافران ایرانی وجود دارد، از صدور ویزای انفرادی در ایام سال معذوریم، تاکید می‌کند: به نظر من، قابل توجیه نیست، زیرا تقریبا تمام اتفاقاتی که تاکنون برای زوار و مسافران ایرانی رخ داده است، همگی در قالب همین کاروان‌های حج و زیارت بوده و کسانی که به‌ صورت انفرادی وارد خاک عراق می‌شوند، هیچ‌گونه مشکلی برای آنها به ‌وجود نمی‌آید.

مصوبه شورای عالی امنیت ملی

در همین حال سرپرست عتبات سازمان حج و زیارت با بیان این‌که موضوع ممنوعیت تردد انفرادی اتباع ایرانی به عراق‌ به این سازمان مربوط نمی‌شود و مصوبه شورای عالی امنیت ملی است، به جام‌جم می‌گوید: شورای عالی امنیت ملی متشکل از 18ـ 17 سازمان از جمله سازمان حج و زیارت است و این سازمان نقش مستقیمی در تصمیم‌گیری‌های این شورا ندارد و تابع تصمیمات اتخاذ شده در شوراست.

محسن نظافتی با اشاره به این‌که طبق مصوبه شورای‌عالی امنیت ملی، عبور زائران انفرادی و عادی از کل مرزهای کشور در ایام عادی ممنوع است و فقط در برخی ایام همچون اربعین این امکان وجود دارد،‌ می‌افزاید: البته این مصوبه استثنائاتی هم دارد و به طور مثال تردد ساکنان شهرهای مرزی همچون شلمچه، بستان،‌ قصرشیرین و مهران و همچنین تجار و بازرگانان با نظر فرمانداران و شورای تامین این شهرها در تمام ایام سال به عراق آزاد است و در دیگر شهرها نیز بنابر ضرورت و طبق ضوابط اختیاراتی برای تردد افراد به مسئولان محلی داده شده است.

وی با تاکید بر این ‌که اعزام زائران به عتبات عالیات صرفا به‌عهده سازمان حج و زیارت است، اما تردد انفرادی افراد به عراق هیچ ربطی به این سازمان ندارد، خاطرنشان می‌کند: کنترل مرزها و مسائل آن ربطی به ما نداشته و سازمان حج و زیارت جایگاهی برای تصمیم‌گیری در این زمینه ندارد.

نظافتی، موارد امنیتی و حفظ جان، مال و عزت اتباع ایرانی را از جمله برخی دلایل اتخاذ تصمیم ممنوعیت تردد انفرادی اتباع ایرانی از سوی شورای عالی امنیت ملی عنوان می‌کند و می‌گوید: طبق آمار و گزارش‌های دریافتی، بیش از 90 درصد از شهدا و مجروحان ما در عراق مربوط به زائران انفرادی است، زیرا هیچ‌گونه حمایتی از آنها صورت نمی‌گیرد، در حالی که کاروان‌های ما تحت حمایت و کنترل شدید نیروهای امنیتی و در سلامت به عراق سفر می‌کنند و بازمی‌گردند.

سرپرست عتبات سازمان حج و زیارت با بیان این ‌که مساله امنیت،‌ فقط یکی از مواردی است که اتباع ایرانی در سفر انفرادی با آن دست به گریبان هستند، یادآور می‌شود: در بازدیدهایی که از هتل‌های عراقی داریم،‌ به‌کرات مشاهده کردیم که زائران انفرادی در شرایط بسیار نامطلوبی به سر می‌برند و علاوه بر پول زیادی که به این هتل‌ها می‌پردازند، از کمترین خدمات هم بی‌بهره‌اند و مسئولان این هتل‌ها در پاسخ به اعتراض ما فقط می‌گویند که اینها زائران آزاد هستند.

نظافتی با اشاره به این ‌که ما نیز پیگیر رفع مشکل هموطنانمان که در عراق بستگانی دارند و باید به آنجا تردد کنند،‌ هستیم،‌ می‌گوید: همین هفته در شورای عالی امنیت ملی جلسه‌ای برگزار و این مساله در آنجا مطرح شد، اما هنوز تصمیم جدیدی در این زمینه اتخاذ نشده است، اما بی‌شک اگر همه اعضای شورا به این نتیجه برسند، این ممنوعیت لغو خواهد شد.