منتقدان سینما معتقدند هیچ فیلم طراز اول جهانی منتظر جشنواره ما نمی‌ماند

فیلمسازان مطرح جهان باز هم به‌جشنواره فجر نیامدند

اسامی فیلم‌های بخش‌های جام جهان‌نما و سینمای سعادت در حالی روز گذشته برای رقابت در بخش مسابقه بین‌الملل سی و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر اعلام شد که تقریبا نام هیچ فیلم و کارگردان شاخص جهانی در میان آنها به چشم نمی‌خورد.

کد خبر: ۶۳۷۸۲۹

به گزارش جام‌جم، با وجود این‌که هیات انتخاب بخش بین‌الملل جشنواره امسال فیلم فجر شامل علی مصفا، حسین معززی‌نیا، احمد امینی، ناصر عنصری و منصور ضابطیان پس از بازبینی 147 فیلم در زمانی حدود یک ماه، کار خود را در اواخر آذرماه پایان داد و فهرست نهایی فیلم‌ها را در اختیار دبیرخانه فیلم فجر قرار داد، اما تازه روز گذشته بود که از نام فیلم‌های بخش‌های مختلف مسابقه بین‌الملل جشنواره رونمایی شد.

مهم‌ترین نکته‌ای که به سیاق هر سال پاشنه آشیل جشنواره محسوب می‌شود و آن جنبه «بین‌المللی» این رویداد سینمایی را زیر سوال می‌برد، نام فیلم‌هاست که تقریبا همواره از وجود چهره‌ها و فیلمسازانی بزرگ و جهانی خالی به نظر می‌رسد. شاید شاخص‌ترین اثر بخش بین‌الملل این دوره، فیلم «عمر» ساخته هانی ابواسعد محصول فلسطین باشد که نامش در میان نامزدهای نهایی اسکار بهترین فیلم خارجی زبان سال 2014 نیز به چشم می‌خورد.

رویکرد کجدار و مریز به بخش بین‌الملل

احمد طالبی‌نژاد، نویسنده و منتقد سینما درخصوص غیبت نام‌ها و فیلم‌های بزرگ جهانی در جشنواره فجر و جنبه بین‌المللی این رویداد سینمایی به جام‌جم گفت: سال‌ها قبل منتقدی گفته بود نگوییم جشنواره بین‌المللی فیلم فجر، بگوییم جشنواره فیلم‌هایی از بین‌الملل! یعنی هرساله شاهد نمایش تعدادی فیلم خارجی هستیم که فقط به دلیل این‌که شرایطشان با شرایط فرهنگی ما همخوانی دارد، برای نمایش در جشنواره فجر انتخاب می‌شوند و چنین فیلم‌هایی در دنیا خیلی کمتر ساخته می‌شود، حتی در آثار سینمایی کشورهای نیمه‌اسلامی و شبه‌اسلامی هم این‌طور نیست که روابط آدم‌ها کاملا پاک، منزه و اخلاق‌گرایانه باشد.

وی ادامه داد: بنابراین یا باید بخش بین‌الملل از جشنواره حذف شود یا خیلی کجدار و مریز به آن پرداخته شود. با این همه معتقدم اگر مسئولان بخش بین‌الملل جشنواره در میان فیلم‌های روز دنیا خوب جستجو کنند، می‌توانند فیلم‌های مناسب و خوبی را برای جشنواره انتخاب کنند.

طالبی‌نژاد یکی از مشکلات حضور نداشتن فیلم‌ها و نام‌های بزرگ دنیا را نبود ارتباطات خوب و تعامل ضعیف سینمای ما در بخش بین‌الملل دانست و افزود: در چنین شرایطی طبیعی است که فیلمسازان خوب خارجی فیلم‌هایشان را به جشنواره فیلم فجر ندهند، ضمن این‌که امروز بهترین فیلم‌های خارجی خیلی زود و با بهترین کیفیت دست تماشاگران می‌رسد و مخاطب ترجیح می‌دهد نسخه کامل آن را در خانه ببیند.

این منتقد گفت: بهتر است در چنین شرایطی روی همان وجه داخلی جشنواره فجر تمرکز کنیم تا این‌که اسم آن را جشنواره‌ای بین‌المللی بگذاریم، بدون این‌که خیلی از تعاریف و معیارهای آن را رعایت کرده باشیم.

فیلم‌های معمولی‌تر،‌ بهتر

حسین معززی‌نیا، نویسنده و منتقد سینما و یکی از اعضای هیات انتخاب بخش بین‌الملل جشنواره امسال فیلم فجر در این خصوص به جام‌جم گفت: واقعیت این است که بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر در دنیا اهمیت چندانی پیدا نکرده، یعنی نمی‌شود گفت که در دنیا این جشنواره را به عنوان یک گردهمایی بزرگ و جهانی سینما می‌شناسند. پیشنهادم این است حالا که وضع ما این است و هیچ فیلم و فیلمساز طراز اولی منتظر جشنواره فیلم فجر ما نمی‌ماند، گذاشتن فیلم‌ها و اسم‌های بزرگ در فهرست فیلم‌های بخش بین‌الملل با این شرایط و کیفیت لطف چندانی ندارد. بنابراین عجالتا و تا رفع مشکلات موجود در این زمینه بهتر است از فیلم‌های معمولی‌تر و در عین حال خوب برای نمایش بهره‌گرفت. ما هم در هیات انتخاب سعی کردیم که با این شرایط فیلم‌هایی را انتخاب کنیم که از حیث مضمون، ساختار و جذابیت حرفی برای گفتن داشته باشند.

سردبیر مجله سینمایی 24 البته بخشی از این حضور نیافتن آثار شاخص را مربوط به قانون و آیین‌نامه جشنواره‌های الف جهانی می‌داند که فیلم‌هایی که در گذشته در جشنواره الفی شرکت کرده‌اند، نمی‌توانند در جشنواره الف دیگری شرکت کنند.

وی در همین رابطه اضافه کرد: البته جشنواره فجر گاهی خلاف این قاعده هم عمل کرده و فیلمی را که پیشتر در جشنواره کن بوده، به نمایش گذاشته است! ولی به نظرم این کار بدی است که در گذشته به فیلمی که در جشنواره‌ای مثل کن جایزه گرفته دوباره جایزه بدهیم، آن هم وقتی که شما قادر نباشید ده فیلم دیگر همطراز آن را در بخش مسابقه قرار دهید.

پرسش بی‌جواب

جواد طوسی، منتقد سینما هم اصرار سیاستگذاران جشنواره فیلم فجر برای اطلاق وجه بین‌المللی به آن را پرسشی بی‌جواب دانست و گفت: مدیران جشنواره با حساسیت و تعریف درست همین واژه‌هاست که می‌توانند تشخص درست یا کاذبی برای آن جشنواره با ابعاد داخلی و جهانی دست و پا کنند.

وی افزود: ما نباید خودمان را گول بزنیم، چون واژه بین‌الملل با لحاظ قرار دادن جشنواره‌های معتبر دنیا برای خودش یک تعریف متعارفی دارد. اگر ما به دلایل متعدد خطوط قرمز دارای یک سری محدودیت‌ها برای نمایش فیلم‌های جهانی هستیم که با ارزش‌ها و فرهنگ ما سازگار نیست، باید چاره مناسبی برای آن بیندیشیم.طوسی در این رابطه پیشنهاد داد: بهتر است با مشورت با شخصیت‌های مذهبی به یک جمع‌بندی اصولی در این خصوص برسیم. در غیر این صورت پذیرفتنی نیست در جشنواره‌ای با ابعاد بین‌المللی ممیزی را در گستره‌ای وسیع اعمال و اجرا کنیم و فیلم‌ها را به صورت ناقص نمایش دهیم. جدا از این خود تهیه‌کننده‌ها و کارگردانان آثار هم اجازه چنین نمایشی را به مدیران جشنواره نخواهند داد.