اختلاف بر سر نحوه فروش بلیت قطار

به گزارش خبرنگار ما، براساس اعلام راه‌آهن ایران به عنوان دستگاه حاکمیتی و ناظر بخش حمل و نقل ریلی، از ساعت 9 صبح امروز، روش فروش بلیت قطار و ظاهر آن تغییر می‌کند. این در حالی است که پیش‌فروش بلیت قطار برای بازه زمانی یکم بهمن تا بیست و چهارم اسفند نیز آغاز می‌شود. براین اساس بلیت قطار تمام شرکت‌های حمل و نقل مسافری ریلی در چارچوب سامانه یکپارچه راه‌آهن به فروش می‌رسد و دیگر شرکت‌های مختلف‌، بلیت قطارهای خود را در سامانه‌های مختلف نمی‌فروشند و از این نظر یک وحدت رویه در کار فروش بلیت قطار ایجاد خواهد شد. همچنین ظاهر بلیت‌های قطار هم تغییر کرده و شکل آن، یکسان و تقریبا شبیه برخی بلیت‌های هواپیما می‌شود، به طوری که بلیت بارکد می‌شود و مشخصات کامل بلیت به همراه شرکت میزبان سفر، روی کاغذ A4 درج و ممهور به مهر آژانس صادرکننده، تحویل مسافر خواهد شد.

آغاز اختلاف و تهدید

اما راه‌اندازی این سامانه موجب اختلافات دامنه‌داری میان شرکت‌های مسافری ریلی بخش خصوصی با راه‌آهن شده است. ماجرا از این قرار است که این شرکت‌های خصوص با این‌که به نفس راه‌اندازی سامانه یکپارچه راه‌آهن اعتراضی نداشته و از آن حمایت هم می‌کنند، اما ظاهرا مطلع شده‌اند که راه‌آهن با انعقاد قراردادی با شرکت قطارهای مسافری رجا، کار بهره‌برداری از این سامانه و به عبارت بهتر، فروش بلیت تمام شرکت‌های خصوصی را به این شرکت واگذار کرده است. در این صورت شرکت رجا، کار فروش، دریافت پول و تسویه وجوه تمام شرکت‌های مسافری ریلی کشور را به‌عهده خواهد گرفت و موظف است هر سه روز یک بار وجوه حاصل از فروش بلیت را با این شرکت‌ها تسویه کند. به عبارت بهتر این تفاهم‌نامه، بخش عمده درآمد و گردش مالی بخش خصوصی ریلی را به طور انحصاری در اختیار رجا ـ که خود نیز یک شرکت خصوصی محسوب می‌شود ـ قرار خواهد داد. همین نکات بود که دیروز ده شرکت خصوصی حمل و نقل ریلی را بر آن داشت تا با انتشار بیانیه‌ای، به این تفاهم‌نامه بشدت حمله و تهدید کنند در صورت اجرایی شدن و پافشاری بر اجرای آن، علاوه بر این‌که علیه راه‌آهن اقدام قضایی می‌کنند، از اول بهمن ماه که تاریخ اجرای آزمایشی فروش بلیت تمام شرکت‌ها از سوی رجاست، از حرکت قطارهای تحت مالکیت خود و حمل و نقل مسافر خودداری خواهند کرد. این‌چنین است که با نزدیک شدن به موسم فروش بلیت‌های نوروزی قطار، موضوع مهمی چون فروش بلیت دچار اختلاف و حاشیه شده است؛ حواشی که امید است گریبانگیر مردم نشود.

قطارهایمان را حرکت نمی‌دهیم

ده شرکت‌ خصوصی حمل و نقل مسافری ریلی در نامه‌ای سرگشاده به مدیرعامل راه‌‌آهن، نارضایتی خود را نسبت
به تفاهم اخیر شرکت راه‌آهن با رجا برای فروش بلیت قطار همه شرکت‌های ریلی از طریق سیستم فروش رجا اعلام کردند و خواستار تجدیدنظر در این ‌باره شدند.

به گزارش فارس، در این نامه آمده است: شرکت راه‌آهن حقی در الزام شرکت‌های بخش خصوصی به فروش بلیت خود از سوی شرکت‌های دیگر را ندارد. این امر در دستورالعمل مجمع عمومی شرکت راه‌آهن نیز قید شده است که فروش بلیت باید از طریق شبکه‌ها و سیستم‌های فروش گسترده انجام شود. کارفرما بسترهای فروش بلیت را به صورت مکانیزه و متمرکز فراهم می‌آورد و سرمایه‌گذار می‌تواند در صورت تمایل از این شبکه استفاده کند. همان‌طور که ملاحظه می‌شود براساس مصوبه مجمع عمومی راه‌آهن نیز حق مسلم شرکت‌های بخش خصوصی در فروش بلیت به رسمیت شناخته شده و سرمایه‌گذار(شرکت حمل و نقل بخش خصوصی) مخیر در استفاده از زیرساخت‌های راه‌آهن بوده و بنابراین اجباری در پذیرش آن ندارد.

این نامه تصریح کرد: با این حال، متاسفانه شرکت راه‌آهن و شرکت رجا برخلاف مقررات، به تنظیم توافق‌نامه اقدام کرده و فروش بلیت بخش مسافری کشور را از سوی شرکت رجا پیش‌بینی کرده‌اند که این توافق از حیث حقوقی واجد ایراد جدی و مخالف با اصول مسلم قرارداد حقوق قراردادهاست.

آنچه مسلم است این‌ که صدور فروش بلیت برای ناوگان مسافری حق مسلم شرکت‌های مالک است و هرگونه توافق بدون رضایت شرکت‌های مالک درخصوص حق صدور فروش بلیت مسافری بدون وجاهت قانونی و بلا اثر است و شرکت‌های بخش خصوصی به هیچ عنوان خود را متعهد به اجرای آن نمی‌دانند.

شرکت‌های حمل و نقل ریلی افزودند: پذیرش چنین توافقی در صدور فروش بلیت، به لحاظ اجرایی امکان دسترسی و نظارت و کنترل شرکت‌های بخش خصوصی بر منابع حاصل از فروش بلیت خود را به خطر می‌اندازد و معلوم نیست در صورت پرداخت نکردن بهای بلیت فروخته شده سهم شرکت‌ها، چه کسی و براساس چه مبنایی مکلف به پاسخگویی است.

در این نامه آمده است: بنابراین اعلام می‌دارد در صورت ادامه این روند شرکت‌های امضاکننده بخش خصوصی ضمن خودداری از اعزام قطارهای مسافری خود، به طرح موضوع به مراجع صالح قضایی نیز اقدام خواهند کرد.

انگیزه چیست؟

حال پرسش اینجاست که انگیزه راه‌آهن از امضای چنین تفاهم‌نامه‌ای و واگذاری کار فروش بلیت قطار تمام شرکت‌ها به رجا چه بوده است؟ مدیرعامل یکی از شرکت‌های خصوصی ریلی انگیزه این اقدام را مالی و کسب درآمد می‌داند.

منصور عرب‌یارمحمدی ـ که فارس نام شرکت ریلی را که وی مدیرعاملش است، اعلام نکرده ـ در این‌باره اظهار کرد: راه‌آهن می‌خواهد کاری کند که از محل پول بلیت دیگر شرکت‌های ریلی، شرکت رجا مثل سابق برداشت‌هایی داشته باشد و به این ترتیب حمایتی از رجا شود.

وی افزود: اعتقاد داریم بالاخره شرکت رجا در حد یک شرکت خصوصی‌ مثل دیگر شرکت‌هاست؛ پس این عملکرد راه‌آهن در واقع نوعی باج دادن به رجا خواهد بود.

پاسخ راه‌آهن

در همین حال شرکت قطارهای مسافری رجا در پاسخ به نامه سرگشاده شرکت‌های حمل و نقل ریلی ترجیح داد سکوت کرده و کار پاسخگویی را به راه‌آهن بسپارد.

در همین حال محمد راشدی، معاون مسافری راه‌آهن که ظاهرا کار مدیریت سامانه جامع و جدید فروش بلیت قطار را به‌عهده دارد با اشاره تلویحی به این‌ که شرکت‌های خصوصی ریلی ملزم به اجرای تصمیمات راه‌آهن هستند، به علت و انگیزه انعقاد تفاهم‌نامه با رجا برای فروش بلیت تمام شرکت‌های خصوصی اشاره مشخصی نکرده و فقط به بیان مزیت‌های سامانه جدید و جامع فروش بلیت قطار پرداخت.

وی به ایسنا گفت: براساس تبصره 2 ماده 8 قانون دسترسی آزاد به شبکه حمل و نقل ریلی و ماده 4 آیین‌نامه تاسیس و فعالیت شرکت‌های حمل و نقل ریلی، شرکت‌ها موظفند براساس تصمیمات اتخاذ شده از سوی راه‌آهن درباره چگونگی تنظیم و فروش بلیت، روند گردش نسخ و اطلاعات یا موارد مرتبط با آن اقدام کنند. وی ادامه داد: هیات مدیره راه‌آهن اواخر سال گذشته تصویب کرد فرمت و سامانه فروش بلیت‌ها در سامانه‌ای واحد صورت گیرد، ولی این هماهنگی به‌وجود نیامد و فروش بلیت در سامانه‌های مختلف شرکت‌ها انجام ‌شد.

معاون مسافری راه‌آهن ایران در ادامه توضیح داد: پراکندگی در فروش بلیت نارضایتی‌هایی به دنبال داشت و مردم از این وضع راضی نبودند و برای خرید بلیت از شرکت مورد انتخاب مجبور بودند به چند آژانس مراجعه کنند.

وی گفت:‌ با شروع به کار دولت جدید، بخش فناوری اطلاعات راه‌آهن با بررسی نرم‌افزارهای موجود در این زمینه نرم‌افزاری را که جامع‌تر بود، انتخاب و به نام سامانه یکپارچه راه‌آهن جمهوری اسلامی نامگذاری کرد.

وی تاکید کرد: سامانه برای شرکت خاصی نیست و کسانی که عنوان می‌کنند این سامانه متعلق به یک شرکت خاص است، برداشتی نابجا در این باره دارند.