32 هزار داماد افغانی از ایرانی‌ها «بله» گرفتند

تعداد این خانواده‌های دو ملیتی هم کم نیست. بر اساس تازه‌ترین آمارهای ارائه شده از سوی عزیز کاظمی، مدیرکل امور اتباع و مهاجران خارجی وزارت کشور، تاکنون 32 هزار زن ایرانی با مردان افغان ازدواج کرده‌اند.

این گونه ازدواج‌ها با اتباع بیگانه، معمولا به اطلاع دولت نمی‌رسد و معمولا وقتی فرزندان حاصل از این ازدواج‌ها به مشکل حقوقی برخورد می‌کنند، اطلاعات این ازدواج‌ها به گوش مسئولان می‌رسد.

از سوی دیگر، آمار 32 هزار مورد ازدواج با اتباع بیگانه به این معنی هم هست که باید انتظار داشته باشیم چند برابر این آمار، کودکان بی‌شناسنامه در کشور داشته باشیم که نه ملیت ایرانی دارند و نه ملیت افغان.

به گفته کاظمی، فرزندان این نوع ازدواج‌ها باید از هجده سالگی برای مشخص کردن وضع تابعیت خود تشکیل پرونده داده تا مراحل اداری آن طی شود.

در واقع، هزاران کودکی که از این 32 هزار مورد ازدواج حاصل شده‌اند، تا قبل از رسیدن به هجده سالگی، شرایط نامشخصی دارند که اوضاعشان کاملا تابع وضع والدینشان است. یعنی اگر ازدواج زن ایرانی با اتباع بیگانه به اطلاع دولت رسیده باشد و دولت هم با پناهندگی مرد افغان موافقت کرده باشد، در آن صورت کودک آنها تابعیت ایرانی خواهد داشت و در غیر این صورت، باید این کودک تا رسیدن به هجده سالگی، رنج به حساب نیامدن و دیده نشدن را به دوش بکشد.

ابهام قانونی در تعیین تکلیف کودکان بی‌هویت

در خرداد سال 91، مصوبه نمایندگان مجلس درباره تعیین تکلیف این کودکان از سوی شورای نگهبان لغو شد؛ در این مصوبه قرار بود به فرزندان حاصل از این ازدواج ها، تابعیت ایرانی داده شود و همچنین تسهیلاتی مثل دریافت یارانه و معافیت از پرداخت تعرفه اقامت در اختیار آنها قرار‌بگیرد.

هزینه‌های این تسهیلات که بر دوش دولت می‌افتاد، علت اصلی مخالفت شورای نگهبان اعلام شد، زیرا در طرح نمایندگان مجلس تعیین نشده بود که بار مالی این مصوبه از چه منبعی تامین خواهد شد.

در نهایت این مصوبه برای اصلاح به مجلس برگشت خورد و نیز با هدف رفع این ایراد رخ داد، اما همچنان با گذشت بیش از یک سال و نیم از تدوین این مصوبه، کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس نتوانسته است این مصوبه را اصلاح کند.

آیا این ازدواج‌های غیرقانونی دوام می‌آورد؟

«سودجویی و دریافت اقامت و ازدواج‌های غیرقانونی عواملی هستند که باعث شده چنین فرزندانی در کشور متولد شوند و این نوع ازدواج‌ها به‌رغم شرعی بودن، غیرقانونی است و افراد پس از مدتی زن و فرزندان خود را رها می‌کنند و زنان هیچ‌گونه مدرک و اطلاعاتی از همسر خود ندارند که بتوانند آن را از طریق مبادی قانونی پیگیری کنند.»

اینها بخشی از گفته‌های مدیرکل اتباع وامور خارجه استانداری تهران است که درباره این نوع ازدواج‌ها به زنان ایرانی هشدار داده است. اگرچه نمی‌توان جمع بست و گفت که همه این نوع ازدواج‌ها با مهاجرت مرد افغان به جدایی اجباری کشیده می‌شود، اما دور از ذهن نیست که گفته شود پرونده بسیاری از این ازدواج‌ها با مهاجرت دامادهای افغان به طور خود به خود بسته می‌شود.

عیسی موسوی‌نسب توصیه کرده بود که زنان از هر گونه ازدواج غیرقانونی با اتباع بیگانه خودداری کنند، زیرا نه شناسنامه‌ای برای فرزندان آنها صادر می‌شود و نه می‌توان از مبادی قانونی از حقوق آنها دفاع کرد و موارد زیادی وجود دارد که مشخص نیست پدران این کودکان در کجا هستند و این کودکان بدون هیچ سندی بلاتکلیف رها شده‌اند.

حضور 840 هزار پناهنده افغان در ایران

بر اساس آمارهای اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور، هم اکنون 320 هزار دانش‌آموزان افغانی در کشور مشغول به تحصیل هستند و این دانش‌آموزان خارجی در مدارس ایرانی در کنار دانش‌آموزان کشورمان درس می‌خوانند. همچنین 11 هزار دانشجوی افغانی نیز در دانشگاه‌های کشور مشغول به تحصیل هستند و تاکنون حدود 15 هزار نفر از دانشجویان افغان از دانشگاه‌های ایران فارغ‌التحصیل شده‌اند.

بر اساس گفته‌های اخیر مدیرکل امور اتباع و مهاجران خارجی وزارت کشور، حدود 840 هزار نفر پناهنده در ایران زندگی می‌کنند و براساس آمارها، ایران دومین کشوری است که بیشترین تعداد پناهندگان را در خود جای داده که بیشترین این پناهندگان افغانی هستند.

به گفته این مقام مسئول، 97 درصد پناهندگان افغانی در ایران زندگی می‌کنند و 3 درصد از این پناهندگان در اردوگاه‌ها زندگی می‌کنند. همچنین بعداز اتباع افغانی بیشترین پناهندگان خارجی حاضر در کشور، عراقی هستند و هم اکنون حدود 24 هزار اتباع عراقی در ایران سکونت‌دارند.