مجاهد بوشهری علیه استبداد و استعمار

رئیسعلی دلواری یکی از مردم استان بوشهر بود. در سال 1261 یعنی حدود 131 سال قبل در شهر دلوار متولد شد. دلوار شهری بندری در استان بوشهر است که در حال حاضر از نظر تقسیمات کشوری زیر نظر تنگستان است. دلوار 30 کیلومتر با مرکز استان بوشهر فاصله مکانی دارد.

آنچه باعث شده نام رئیسعلی دلواری و به تبع این منطقه از کشور بر سر زبان‌ها بیفتد تاثیر‌گذاری دلواری در دو عرصه زمان از تاریخ پر فراز و نشیب ایران بوده است. می‌دانیم بعد از مظفرالدین‌شاه که فرمان‌دهنده مشروطه در ایران بود، پسرش محمد‌علی‌شاه قاجار به سلطنت رسید. او اساسا با مشروطه میانه‌ای نداشت و از این رو با حمایت دولت وقت روسیه، مجلس را به توپ بست و استبداد صغیر را به وجود آورد. مشروطه‌خواهان در این دوران با آزار و اذیت دولتی مواجه شدند و البته یک‌سال بعد که تهران فتح شد، غائله استبداد صغیر هم به پایان رسید. یکی از کسانی که در این دوران با محمد‌علی‌شاه مبارزه کرد و باعث احیای مشروطه شد رئیسعلی دلواری بود. نقل است او در سال 1287 به امر برخی علمای زمانه بوشهر را تصرف کرد و حدود 9 ماه این شهر را در اختیار داشت. برخی از منابع از حسن رفتار او در این 9 ماه هم سخن گفتند.

اما کار مهمتر رئیسعلی، هفت سال بعد بود. زمانی که نیروهای انگلیسی در جریان جنگ جهانی اول سعی داشتند از جنوب ایران، کشور را تصرف کنند. رئیسعلی دلواری و عده‌ دیگری از وطن‌دوستان و آزادیخواهان ایرانی در این دوران با نبردهای جانانه خود در دلوار و بوشهر موفق شدند مقاومتی چند ساله مقابل استعمارگران انگلیسی ایجاد کنند. نقل است روش آنان حمله و شبیخون در شب بوده است که با توجه به وضع خاص منطقه یعنی تنگستان که کوهستانی است؛ روشی موفق برای مبارزه بوده است. ظاهرا در یکی از این شبیخون‌ها هم بوده که رئیسعلی به دست یک عامل نفوذی یا یک مامور انگلیسی به شهادت می‌رسد و بعد از آن جنازه او به نجف برده و در قبرستان وادی‌السلام این شهر به خاک سپرده می‌شود. آنچه در مبارزات رئیسعلی دلواری مشهود و بارز است، اتصال او به روحانیت در این مبارزات است. روحانیونی چون آیت‌الله سیدعبدالحسین لاری و سیدمحمدرضا اهرمی علم‌الهدی.

تلاش‌هایی برای زنده نگهداشتن یاد و نام رئیسعلی دلواری شده است. مجسمه‌ای به یادش در سر در بندر دلوار نصب کردند. در سال 1354 سریالی با عنوان دلیران تنگستان به یاد او از صدا و سیمای ملی کشور پخش شد و بتازگی هم انیمیشنی از زندگی او تهیه شده است. در عین حال گفته می‌شود قرار است سریال دیگری از زندگی او هم تهیه شود. در شهر دلوار، منزل مسکونی او به یک موزه تبدیل شده است و سدی هم در منطقه دلوار به نام او احداث شده است. نکته جالب در گرامیداشت یاد و خاطره رئیسسعلی دلواری، تاکیدات مکرر رهبر انقلاب است به گونه‌ای که ایشان در چند سخنرانی از رئیسعلی و رهبران روحانی قیام مردم بوشهر قدردانی کرده‌اند.