اطلاعات دست اولی که به سرقت می‌رود

عوامل برنامه‌ساز برنامه بدون خط‌خوردگی از سال 1385 که این برنامه روی آنتن رفته تاکنون کوشیده‌اند از همه اندیشه‌ها، افکار و عقاید استفاده کنند تا پاسخگوی نیاز مخاطبان برنامه باشند.

***

به منظور تهیه گزارش از روند برنامه بدون خط‌خوردگی به استودیوی پخش رادیو گفت‌وگو می‌روم. وحید موسوی، سردبیر برنامه امشب با حمید عبیری، مجری ـ کارشناس درباره محورهای برنامه صحبت می‌کند. در همین زمان، گوینده بخش خبری برنامه نیز می‌آید و متن خبرها را تحویل می‌گیرد.

با اعلام ساعت 19 تیتراژ برنامه بدون خط‌خوردگی پخش می‌شود و عبیری، مهم‌ترین سرفصل‌های برنامه امشب را اعلام می‌کند. خبرهایی که مهم‌ترین آنها بازتاب سفر رئیس‌جمهور به نیویورک و قیمت طلا و ارز در بازار ایران است. در اولین بخش، فرزان خانجانی‌افشار گوینده بخش خبرها، تازه‌ترین اخبار و رخدادهای ایران را می‌خواند. در همین زمان، سردبیر برنامه به او می‌گوید خبر بعدی را نخواند! موسوی متوجه نگاه من می‌شود و درباره دلیل این کارش می‌گوید: در برنامه‌سازی باید عطش و اشتیاق مخاطبان را بیشتر کرد و با بکارگیری مولفه‌های مناسب و تاثیرگذار، مانع یکنواختی برنامه شد. این خبر جذاب است و در سرفصل ابتدای برنامه به آن اشاره شد، ولی برای همراهی مخاطب با برنامه لازم است در جای دیگر بیان شود.

در فرصتی که به دست می‌آید، با موسوی همصحبت می‌شوم. او درباره عنوان برنامه می‌گوید: موضوعاتی برای این برنامه انتخاب می‌شود که حرف و حدیث زیادی دارند و به تعبیری، موضوعات حاشیه‌ای است و در برنامه از زوایای مختلف به آنها می‌پردازیم. به عبارتی دیگر، ما به جنبه‌هایی از موضوعات روز توجه می‌کنیم که تاکنون به آنها توجه نشده است. یعنی نکاتی که مهم است، اما کلیشه‌ای نیست. به همین دلیل برای برنامه خطوط قرمزی تعریف شده، البته این خطوط قرمز دلیلی برای خودسانسوری نیست و به همین دلیل، نام برنامه بدون خط‌خوردگی در نظر گرفته شده است.

موسوی در ادامه می‌گوید: سه روز در هفته سردبیری این برنامه با من است و بقیه روزهای هفته همکاران دیگری سردبیر برنامه هستند. همین موضوع سبب شده تا برنامه روند رو به رشدی داشته باشد و با دیدگاه‌های مختلفی برای مردم ارائه شود.

***

در ادامه، مجری ـ کارشناس برنامه با حسن عابدینی، اولین کارشناسی که روی خط تلفن برنامه است به گفت‌وگو می‌پردازد و او درباره فضای رسانه‌ای سفر رئیس‌جمهور به نیویورک توضیح می‌دهد. او به این نکته اشاره می‌کند که جدا از برخی‌ رسانه‌های وابسته، بسیاری از رسانه‌های مستقل دنیا به جنبه‌های مثبت سخنرانی دکتر روحانی مبنی بر احترام متقابل و به رسمیت شناخته شدن حقوق مردم ایران و این‌که استفاده نکردن از تحریم و تهدید مسیر مناسبی برای گفت‌و‌گوست، توجه کرده‌اند. در ادامه این بحث دکتر محمود دهقان درخصوص تاثیرات و انتظارات این سفر روی خط تلفن برنامه بدون خط‌خوردگی می‌آید و می‌گوید: گفت‌وگوی تعاملی به معنای باج دادن نیست. ابتدای سخنان دهقان، صدابردار برنامه از دکتر دهقان می‌خواهد بلندتر صحبت کند و او با تصحیح صدا، به ادامه اظهاراتش می‌پردازد و در پایان درباره جایگاه شایسته ملت ایران در دنیا صحبت می‌کند.

در این بخش از برنامه، خبرهای دیگری خوانده می‌شود ازجمله عفو 80 نفر از زندانیان کشور.

***

در ادامه برنامه، به سراغ حمید عبیری، مجری ـ کارشناس امشب برنامه بدون خط‌خوردگی می‌روم تا نظرات او را بشنوم.

او می‌گوید: بدون خط‌خوردگی از برنامه‌هایی است که خیلی به آن علاقه دارم، زیرا به مسائل روز می‌پردازد و موضوعات در آن بدون در نظر گرفتن بعضی ملاحظات بیان می‌شود.

او درباره دلیل تنوع در چینش مجریان و کارشناسان برنامه می‌گوید: به‌دلیل این که برنامه یکنواخت نشود افراد مختلفی در روزهای هفته، اجرا می‌کنند.

عبیری ادامه می‌دهد: کارشناسانی که روی خط تلفن برنامه می‌آیند افراد خاص و برجسته‌ای در حوزه فعالیت خود هستند پس من نیز برای موفقیت در این فضا، باید اطلاعات عمیق و دقیقی نسبت به مسائل داشته باشم و به همین دلیل، این برنامه سبب ترغیب و تشویق من به کسب مطالب بیشتر، روزآمد و جدیدی شده است.

عبیری معتقد است: یکی از ویژگی‌های برنامه این است که پاسخ‌های ارائه شده از سوی کارشناسان، نسبت به برنامه‌های مشابه، شفاف‌تر است.

اما فرزان خانجانی‌افشار، گوینده بخش خبرهای برنامه بدون خط‌خوردگی نیز که از سال 78 در
صدا و سیما فعالیت دارد، می‌گوید: عمده کارهای من در حوزه ادب و فرهنگ است و حدود یک سال است در حوزه خبر فعالیت می‌کنم. در برنامه بدون خط‌خوردگی خبرها توسط سردبیر برنامه انتخاب و تنظیم شده و هر خبری با توجه به مضمون و ساختاری که دارد خوانده می‌شود.

او در ادامه می‌گوید: اصولا خبر، شکلی جدی و رسمی دارد، اما هر یک از بخش‌های خبری که من در برنامه اجرا می‌کنم، اقتضای کلامی خاص خود را دارد و انعطاف صدای گوینده خبر باید در هر بخش براساس نوع خبر تنظیم شود.

خانجانی‌افشار با اشاره به این که همیشه باید در حال یادگیری باشم چون مخاطبان رادیو فهمیم هستند، تصریح می‌کند رادیو رسانه‌ای شنیداری است که لحن یا همان شیوه گفتار گوینده خبر، مخاطب را به شنیدن خبر ترغیب می‌کند و به همین دلیل لحن بسیار مهم است.

***

در بخش دوم، کارشناسان به بازار سکه و ارز می‌پردازند و این‌که چرا اثر‌گذاری کاهش قیمت ارز روی کاهش قیمت کالاهای اساسی مشهود نیست. دکتر محمدرضا پور‌ابراهیمی، عضو کمیسیون مجلس شورای اسلامی و دکتر مرتضی الله‌داد، کارشناس مسائل اقتصادی کشور روی خط تلفن می‌آیند و نظرات خود را درباره افزایش آنی قیمت‌ها و کاهش آرام و آهسته آنها در زمان پایین آمدن قیمت ارز بیان می‌کنند.

***

برنامه امروز به انتهای خود نزدیک می‌شود. بار دیگر فرصت را مغتنم می‌شمارم تا وحید موسوی از دلایل ارتباط خوب برنامه بدون خط‌خوردگی با مردم بگوید. او یکی از دلایل این موفقیت را استفاده از کارشناسان مختلف از طیف‌های سیاسی و نگرش‌های گوناگون در برنامه می‌داند و می‌گوید: همین تفاوت دیدگاه‌های افراد است که سبب می‌شود برنامه چالشی شود و شنوندگان برنامه با در نظر گرفتن مباحثی که مطرح می‌شود، در پایان به یک نتیجه‌گیری شخصی دست یابند. نکته دیگر این که عوامل برنامه‌ساز نظر خود را به مخاطب دیکته نمی‌کنند و فقط تلاش می‌کنند زاویه نگاه مخاطب را به جنبه‌های مختلف و حاشیه‌ای مسائل روز جامعه معطوف کنند.

او در پایان با اشاره به تازه ‌بودن درصد زیادی از اطلاعات ارائه شده در این برنامه می‌گوید: بارها مشاهده شده مطالب مطرح شده در برنامه بدون خط‌خوردگی، فردا ساعت 8 صبح روی سایت خبرگزاری‌هاست! ای کاش این همکاران عزیز با حفظ امانتداری نام برنامه را نیز ذکر می‌کردند.

صداقت، عامل رونق گفت‌وگو

پاسخگویی به نیاز مخاطبان رادیو وقتی با اقناع همراه باشد، همیشه بهترین نتیجه را در بر دارد. رادیو گفت‌وگو، از عنوان تا عملکرد مروج یک فرهنگ فراموش شده در بخش‌های مختلف اجتماعی است. آنچه گفت‌وگو با خود می‌آورد، یاد گرفتن تعامل است. گفت‌وگو نمی‌تواند یکطرفه باشد و دو طرف یک گفت‌وگو باید بدانند که چگونه به یکدیگر مجال سخن گفتن بدهند، حرف یکدیگر را بشنوند و برای آنچه طرف مقابل می‌گوید احترام قائل باشند.

در این بین، صداقت می‌تواند عاملی برای اثرگذاری یک گفت‌وگو باشد. شاخصه مهمی که اگر نباشد، چه‌بسا یک گفت‌وگو از سکه بیفتد و نتوان به آن اعتماد کرد.

برنامه «بدون خط‌خوردگی» یکی از برنامه‌های شبکه رادیویی گفت‌وگو است که اصل را بر جذب مخاطب براساس واقع‌گرایی در اطلاع‌رسانی قرار داده و به گفته دست‌اندرکارانش به همین دلیل، با استقبال مخاطب ـ از طیف‌های مختلف فکری ـ روبه‌رو شده است. این برنامه به آن دسته از خبرهایی می‌پردازد که معمولا رسانه‌ای نمی‌شوند و جنبه‌ حاشیه‌ای پررنگی‌ دارند. قطعا بکارگیری روش‌های مدرن در اقناع مخاطب در رسانه‌ رادیو، بویژه در برنامه‌هایی که به سیاست و اجتماع می‌پردازد میزان استقبال را افزایش خواهد داد.

سیما پویا