الگوی سطح بندی مسائل مهندسی و راه حل های آنها جستجو در کجای این 5 سطح!؛

هفته های گذشته از پژوهش گسترده و مورد کاوانه آلتشولر (Genrish Altshuller) و همکاران او در زمینه سندهای اختراع (Patent) ثبت شده و مطالعه الگوها و روندهای مورد استفاده مخترعان در رسیدن به یافته های نو نوشتیم.

کد خبر: ۵۸۸۷۱

ذکر کردیم این مهندس مکانیک و دانشمند روسی ، نتیجه سالها تفکر و تعمق و کنکاش خود و گروهش را در قالب نظریه حل مساله به روش ابداعی که دنیا آن را با نام TRIZ می شناسد به جامعه علمی و صنعتی معرفی کرد و برای تکامل آن مرارت های بسیار کشید. 4 یافته کلیدی تحقیقات گسترده آلتشولر را نیز در همین ستون معرفی کردیم ؛ یافته ای که هر یک در برگیرنده مفاهیم و روشهای علمی و عملی حل مساله و رسیدن به راه حل های نو و همچنین نوآوری است.
یکی از یافته های مطرح شده در TRIZ ، معرفی 5 سطح مسائل مهندسی است. در این مجال ، به این 5 سطح می پردازیم و ویژگی های کلی هر یک را با هم مرور می کنیم.

سطح اول: در این سطح از مساله ها ، هیچ گونه تضاد مهندسی حل نمی شود. بلکه مساله با روشهای استاندارد شناخته شده در تخصص مربوط حل می شود. 32 درصد مساله ها از این سطح هستند و با یک تا 10 بار سعی و خطا می توان راه حل را یافت.

سطح دوم: در سطح دوم مساله های مهندسی ، با اتکا به روشهایی از صنعت مربوط به خود مساله ، سیستم بهبود می یابد. 45 درصد از مساله ها چنین هستند و راه حل آنها با 10تا 100 مرتبه سعی و خطا یافت می شود.

سطح سوم: در سطح سوم مساله ها ، با یافتن راه حل شاهد جهشی در صنعت موردنظر مساله هستیم. این راه حل همراه با یک اختراع مهم و به مدد روشهایی خارج از آن صنعت حاصل می شود. تنها 19 درصد از مساله ها در این سطح قرار می گیرند و تعداد سعی و خطای لازم برای رسیدن به راه حل 100تا 1000 بار است.

سطح چهارم: مساله های سطح چهارم با تضادهای بزرگی همراه هستند که با رفع کامل این تضادها، نسل جدیدی از سیستم ها با روشهایی خارج از فناوری های شناخته شده اختراع می شوند. جالب این است که فقط 3.7 درصد از مساله ها در این رده جای می گیرند و برای رسیدن به چنین نوآوری هایی باید 1000تا 10 هزار بار سعی و خطا کرد.

سطح پنجم: در این سطح ، با یافتن راه حل مساله ها، سیستمی جدید براساس کشفی بزرگ خلق می شود. این اکتشاف بر عرصه های دیگر دانش و فناوری نیز اثر می گذارد و افق های تازه ای را پیش روی همگان قرار می دهد. نکته بسیار قابل توجه ، بروز درصد کمتر از 0.3 کل مسائل در این سطح است.
برای یافتن چنین کشف های کلیدی باید 10 هزار تا 100 هزار نوبت و حتی بیشتر ، سعی و خطا انجام داد.با یک محاسبه بسیار ساده ریاضی درمی یابیم که قریب به 77 درصد از مسائل ما، در سطح اول و دوم قرار دارند و برای حل آنها نیاز به تعمق ، تفکر و مطالعه دقیق مساله محرز است ، در حالی که تحولات بزرگ را می توان در آن 23 درصد دیگر جستجو کرد. آنچه طی سالهای گذشته در TRIZ پیگیری شده است ، تمرکز بر سرعت بخشیدن و جهت دهی در رسیدن به راه حل مساله های سطوح دوم ، سوم و چهارم بوده است و اکنون با تکامل این دانش و ورود آن به عرصه مساله های مدیریتی و سازمانی و توانمندی حل هرگونه مشکل و مساله ، TRIZ فلسفه فکری ، ستون های اصلی و متدولوژی و مجموعه ابزارهای خود را برای یافتن گونه های مختلف مساله ها به کار می گیرد تا گره کار را بگشاید. هرچند هر چه به سطوح بالاتر مساله های معرفی شده در این 5 سطح می رویم ، توانمندی و ویژگی های منحصر به فرد آن بیشتر می شود. در حل مساله ها باید توجه کنیم که پس از تعریف صحیح و دقیق مساله ، می خواهیم از کدام سطح به مساله بنگریم و عزم خود را برای حل آن جزم کنیم.
ابزار قوی تعریف مساله (ProblemExplorer) موجود در TRIZ به ما کمک می کند تا در مواجهه با یک مساله بظاهر کوچک و ساده ، بتوانیم ردپای مساله های بزرگتر و اساسی تر را در رده های بالاتر آن و در دیدی وسیع تر شناسایی و تعریف کنیم و همچنین با حرکت به سطوح پایین تر، مساله های کوچکتر و جزیی تر را بشناسیم. به عبارتی دیگر با تعریف یک مساله کوچک ، می توانیم در سطوح مختلف مسائل مرتبط با آن عمیق شویم و با توجه به دانش ، جایگاه و منابعمان ، مساله مرتبط و حل شدنی به وسیله خود را تشخیص دهیم.