بررسی اخلاق رسانهای در برنامه «دیروز، امروز، فردا»
اخلاق رسانهای، بحث فقه رسانهها و رسانه اسلامی از جمله موضوعاتی بود که در برنامه گذشته «دیروز، امروز، فردا» با حضور مهدی فضائلی مدیرعامل انتشارات سروش و رضا مقدسی مدیرعامل خبرگزاری مهر بررسی شد.
بیژن مقدم مدیر مسئول روزنامه جامجم و الیاس حضرتی مدیرمسئول روزنامه اعتماد نیز در این برنامه شرکت کردند.
بیژن مقدم، مدیرمسئول روزنامه جامجم نیز در مصاحبهای که در میانه برنامه پخش شد، گفت: زندگی همه ما در سایه دین، اخلاق و قانون شکل میگیرد و کار رسانهای نیز خارج از این چارچوب نیست.
وی افزود: درست است که در حوزه مطبوعات و رسانهها بیاخلاقها زود اوج میگیرند؛ اما به سرعت سقوط میکنند و در مقابل اخلاقمدارها، دیر اوج میگیرند، اما سقوط نمیکنند و ماندگار میشوند.
مدیرمسئول روزنامه جامجم با اشاره به تغییرات رخ داده در فضای رسانهای افزود: متاسفانه فضای مطبوعاتی ما متاثر از فضای سایبری دچار بیاخلاقی و عبور از قواعد حرفهای شده است.
بیژن مقدم یادآور شد: برخی فکر میکنند فضای سایبر فضای بیمسئولیتی است و میتوانند هر خبر دروغ و غیرمستندی را منتشر کنند.
وی با تاکید بر ضرورت تدوین و آموزش منشور اخلاق رسانهای گفت: همه کسانی که در این حوزه کار میکنند باید این آموزشها را بگذرانند.
مدیرمسئول جامجم، پرهیز از خبرسازی، توجه به اعتبار منبع خبر، احترام به فرهنگها و اقوام ایرانی، رعایت مصالح عمومی و امنیت ملی، رعایت امانت و صداقت در انعکاس اخبار و ایجاد امید و آگاهی در جامعه را از لوازم اخلاقمداری در رسانهها دانست.
نیاز به رسانه های متدین
به گزارش فارس، مهدی فضائلی مدیرعامل انتشارات سروش در این برنامه اظهار کرد: ما نیازمند یک مجموعه رسانههای متدین هستیم؛ رسانه متدین رسانه دیندار است که شامل سه بخش مهم باورها و عقاید، احکام و پایبندی به احکام و اخلاق است.
مدیرعامل انتشارات سروش بر همین اساس به موضوع «بحث فقه رسانه» به عنوان موضوع جدی که خلأ آن بسیار زیاد است، اشاره و تصریح کرد: بسیاری از رسانهها با این مقوله ناآشنا هستند و چند سالی بیشتر نیست که موضوعیت یافته است و برخی در قم، مشهد و برخی نشریات به این مقوله پرداختهاند.
وی با تاکید بر این که باید در وهله اول بایدها و نبایدها شناخته شده و به حوزه رسانه تسری یابد و در عمل مورد توجه قرار گیرد، گفت: در این صورت میتوان گفت به رسانه اسلامی دست یافتهایم.
فضائلی در پاسخ به این پرسش که برخی معتقدند با مطرح کردن اخلاق رسانه، آن را محدود کردهایم آیا این مساله درست است، اظهار کرد: این برداشت به این دلیل است که مبانی آموزشی ما در روزنامهنگاری و ارتباطات وارداتی است و در این 30 سال هم نتوانستیم کاری کنیم و مثل سایر مسائل علوم انسانی در روزنامهنگاری هم یا ترجمه میکنیم یا تالیفات هم متاثر از فضای ترجمه است و سراغ پایهگذاری روزنامهنگاری ایرانی اسلامی نرفتهایم.
مدیرعامل انتشارات سروش با بیان این که برخی معتقدند به دلیل این که روزنامه، تلویزیون و سینما متولد غرب هستند پس اصالتا نمیتوانند ابزاری برای انتقال دین و اخلاق دینی باشند، افزود: در متون غربی هم بحث اخلاق است، اما چون اخلاق در غرب با اخلاق اسلامی فرق دارد و در آنجا نسبی است، چارچوب منسجم و جدی ندارد؛ غرب در عمل به اخلاق رسانه پایبند نیست مثلا در عمل آزادی بیان را مطرح میکند ولی به آن پایبند نیست.
وی در پاسخ به این پرسش که چه کسی باید این طراحی را در داخل انجام بدهد، گفت: حوزه و دانشگاه؛ البته نهادهایی مثل شورای انقلاب فرهنگی نیز دخیل هستند، اما به لحاظ تولید محتوا حوزه علمیه و دانشگاه باید طراحی لازم را انجام دهند و ارتباطی که به عنوان وحدت حوزه و دانشگاه مطرح میشود در این موضوعات بیشتر نمود مییابد.
فضائلی بر همین اساس به حرکتی که توسط حوزه علمیه در این زمینه شروع شده است اشاره و اضافه کرد: همچنین از طرف رسانهها نیز این مساله به صورت جدی دنبال نشده و از حدود سال 84 و 85 در دیدار با برخی مراجع، این مساله مطرح شد؛ البته امام(ره) و مقام معظم رهبری نیز بر این مساله همواره تاکید داشتهاند.
همچنین رضا مقدسی، مدیرعامل خبرگزاری مهر نیز در ادامه این برنامه اظهار کرد: در اخلاق رسانه باید از اصلاح رفتار خود شروع کرد؛ موضوع رسانه نیز مثل سایر وجوه علوم انسانی به صورت وارداتی وارد فرهنگ ما شده است و آموزشهایی که در فضای رسانهای داده میشود تناسبی با مبانی اخلاقی ما ندارد.
مقدسی تصریح کرد: اولین اصل روزنامهنگاری در مراکز آموزشی میگوید «خبری خوب است که منفی باشد» که این مساله با آموزههای اخلاقی و فکری ما تناسب ندارد.
وی در پاسخ به این پرسش که برخی رسانه را بهترین جا برای ترقی احزاب و گروهها میدانند، نظر شما در این زمینه چیست، اظهار کرد: در فضای سیاسی کشور احزاب در جایگاه خود قرار ندارند، اما آنچه که اتفاق افتاده، این است که برخی از رسانهها و مطبوعات کارکردهای حزبی و جناح سیاسی یافتهاند که آن ادبیات جناحی برخی از فضای رسانهها را به خود اختصاص داده و این که در جریان مطالب منافع جناحی و باندی را در نظر بگیرند.
مقدسی با تاکید بر این که باید روی موضوع منافع ملی تاکید بیشتری شود، تصریح کرد: در بحث قانون و اخلاق، وفاق ملی توجه به منافع ملی، عمومی و مردم است که در همه جای دنیا هم این مساله وجود دارد؛ همچنین قاطبه رسانههای ما نیز به این امر توجه دارند و شاید مصداق آن جریان فتنه باشد که علاوه بر برخی خواص، برخی از رسانهها نیز در آن مردود شدند.
