یلدا؛ شیرینی و شوری‌اش را از هیچ‌کس دریغ نمی‌کند

واقعیت آن است که میوه‌ها و تنقلاتی که در طولانی‌ترین شب سال مصرف می‌شود از بهترین انواع میوه و تنقلات است و دارای ارزش‌های تغذیه‌ای فراوانی است، اما به شرطی که چه افراد سالم یعنی کسانی که تحرک دارند و مشکل متابولیکی و اضافه‌وزن ندارند و چه افراد بیمار یعنی دیابتی‌ها، فشار خونی‌ها، بیماران قلبی و کلیوی باید شرایط ضروری تعادل، تنوع و تناسب را در مصرف خوراکی‌های یلدا نیز رعایت کنند‌. پس حتی افرادی که بیمار هستند نیز می‌توانند شب یلدا داشته باشند به شرط آن‌که مقادیر مجازی از خوراکی‌ها را که در برنامه غذایی‌شان تعیین‌شده است، مصرف کنند‌. دکتر تیرنگ نیستانی، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در گفت‌وگو با جام‌جم این نکته مهم را به‌گونه دیگری مورد تاکید قرار داده و می‌گوید: بدون شک افراد سالم و دارای تحرک، در شب یلدا نیز همچون دیگر شب‌ها و روزهای زندگی‌شان، در مصرف خوراکی‌ها زیاده‌روی نمی‌کنند و با مصرف محدود از میوه‌ها و تنقلات یلدا، مشکلی برایشان ایجاد نمی‌شود، اما خطرات و عوارض ناشی از تغذیه نادرست، کسانی را تهدید می‌کند که شیوه و الگوی درستی برای زندگی و تغذیه خود ندارند‌.

میوه‌های قرمز، بنفش، ارغوانی از بهترین و پرخاصیت‌ترین انواع میوه‌ها ست. در این میان انار سرشار از آنتی‌اکسیدان، ویتامین B، غنی از فیبر و دارای خواص ضدالتهابی است‌. حتی متخصصان تغذیه تاکید می‌کنند که مصرف یک عدد انار حدود 15درصد از نیاز افراد را به ویتامین C و دو درصد از نیاز روزانه به آهن را بر طرف می‌کند.

دکتر نیستانی نیز با تاکید بر این‌که بهتر است انار با هسته خورده شود چون به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک می‌کند، می‌افزاید: مطالعه روی اثرات درمانی انار نشان می‌دهد که آب این میوه زمستانی اثرات خوبی در کاهش قند خون دارد‌. البته بیمارانی که دچار قند کنترل نشده هستند باید با احتیاط و تحت نظر متخصص تغذیه به میزان مشخصی از این میوه بسیار پرخاصیت مصرف کنند. بدون شک انار دارای خواص تغذیه‌ای و درمانی فوق‌العاده‌ای است و روی چربی‌های خون نیز اثرات کاهش‌دهنده مثبتی دارد‌.

به گفته متخصصان تغذیه هندوانه با توجه به ویتامین C، A و لیکوپن (آنتی‌اکسیدان موجود در میوه‌هایی مثل هندوانه، گوجه‌فرنگی و هویج) موجود در آن در پیشگیری از بیماری‌های قلبی ‌ـ‌ عروقی و انواع سرطان‌ بخصوص سرطان پروستات و حتی بزرگ‌شدن خوش‌خیم پروستات مؤثر است. در واقع آنتی‌اکسیدان‌های موجود در این‌گونه میوه‌ها سلول‌های بدن را جوان نگه می‌دارد.

دکتر نیستانی با منفی دانستن این باور که مصرف هندوانه را به​دلیل دارا بودن قند برای دیابتی‌ها منع می‌کند، می‌افزاید: بیماران دیابتی نیز می‌توانند هندوانه بخورند، ولی میزان آن باید محدود و در حد مجاز باشد‌. بر این اساس مصرف یک لیوان آب هندوانه معادل 250 تا 300 گرم هندوانه به این بیماران توصیه می‌شود‌. مصرف هندوانه که حدود 91 درصدش آب است و حدود 7 تا 8 درصد قند دارد برای کسانی که مشکل اضافه‌وزن دارند نیز در حد تعیین شده مجاز است‌.

برخلاف گذشته که مغز دانه‌ها در زیر گروه چربی‌ها دسته‌بندی می‌شد طی یکی دو دهه اخیر برای مغز دانه‌ها یک گروه غذایی در نظر گرفته می‌شود که شامل ریزمغذی‌هایی سرشار از فیبر، مواد معدنی و چربی‌های خوب است‌. به گفته دکتر نیستانی با وجود آن‌که مغزها یا آجیل کلسترول بالایی دارد، البته چربی شان از نوع خوب و غیراشباع است، ولی بشدت چاق‌کننده است‌.

این متخصص تغذیه ادامه می‌دهد: از آنجا که هر 100 گرم آجیل 570 کیلو کالری (معادل دو بشقاب پلو) به همراه دارد، رعایت تعادل و تناسب در مصرف آن یک ضرورت تغذیه‌ای محسوب می‌شود‌. البته بهترین نوع آجیل که توصیه می‌شود گردو است که سرشار از اسیدهای چرب امگا 3 است. البته پسته، تخمه و انواع دیگر آجیل‌ها هم مفیدند، ولی بسیار پر کالری هستند‌. توت و انجیر خشک نیز به علت چسبندگی زیاد، در صورت مسواک‌نزدن خوب می‌تواند منجر به فساد دندان‌ها شود‌.

گرچه انواع مغزها چون پسته، بادام و فندق منابع خوبی از آهن، کلسیم و پروتئین محسوب می‌شود و مقدار کنترل‌شده آن به مبتلایان به کم‌خونی یا برای پیشگیری از پوکی استخوان و بیماری‌های قلبی توصیه می‌شود، اما همچنان متخصصان تغذیه به پرهیز از پرخوری انواع آجیل، بخصوص آجیل‌های شور تاکید می‌کنند و خوردن محدود این نوع آجیل‌ها را حتی در افراد سالم یک ضرورت می‌دانند. همچنین مصرف آجیل‌های شور را برای مبتلایان به بیماری فشار خون ممنوع می‌دانند‌. نکته بسیار مهم دیگر آن است که در خرید انواع آجیل باید به تازه بودن آن توجه خاصی داشت، چرا که اگر از تاریخ تولید آجیل بیش از یک سال گذشته باشد، ممکن است این ماده به سم آفلاتوکسین آلوده باشد که برای سلامتی بسیار خطرناک است.

پونه شیرازی ‌/‌ گروه جامعه