پرندگان کشاورز

چند گونه از پرندگان حشره خوار شکارگران مفیدی روی محصولات میوه هستند و فایده قابل ملاحظه ای برای باغداران دارند؛ برای مثال در بهار و تابستان گونه های حشره خواری از قبیل چرخ ریسک ها، سسک ها و الیکایی ها تعداد عظیمی از حشرات مضر از جمله آنها را که به جوانه یا گلهای درختان و درختچه های باغی حمله ور می شوند، نابود می کنند.
بعضی پرندگان مانند چرخ ریسک سرآبی و چرخ ریسک بزرگ از دشمنان مهم لارو کرم سیب بوده و از دیگر حشرات و کنه های زمستان گذران مخفی شده در زیر فلس های جوانه شکوفه یا درون شکاف تنه درختان تغذیه می کنند. بقیه پرندگان از جمله کلاغهای سیاه ممکن است آفاتی از قبیل کرمهای مفتولی یا سیمی را از خاک خارج کنند.
خالقی زاده می گوید: در ایران پرندگان حشره خوار عمدتا از خانواده های زنبورخوار، سبزقبا، چکاوک ها، پرستوها، سسک ها، چرخ ریسک ها و دیگر گنجشک سانان هستند که بخصوص برای رشد جوجه ها از حشرات و لارو آنها تغذیه می شود.


استفاده از پرندگان شکاری علیه پرندگان مضر

به گفته عضو هیات علمی پرنده شناسی کشاورزی از انواع پرندگان شکاری در این روش استفاده می شود. پرندگان خانواده عقاب مانند قرقی و طرلان یا خانواده شاهین ها نمونه های مناسبی از این نوع شکارگران و دشمنان طبیعی پرندگان کوچک و گنجشک ها هستند.
استفاده از بازهای تربیت شده برای دفع گله های پرندگان در اطراف باندهای فرودگاه در شرایط معین موثر شناخته شده اند.
در ایران نیز دیده شده که با حضور گله های انبوه گنجشک و زردپره در خوزستان شکار پرندگان شکاری کوچک از قبیل قرقی به آسانی انجام می شود.


استفاده از پرندگان شکاری علیه جوندگان

جغدها، دلیجه ها، قوش ها و دیگر پرندگان شکاری معمولا جزو مهمترین کنترل کنندگان طبیعی موشها و جوندگان هستند که برخی از آنها بیشترین زاد و ولد را دارند و مخرب ترین آفات برای کشاورزی هستند.
جوندگان خسارت های مشهودی را به محصولات و تولیدات کشاورزی ایجاد می کنند و ناقلان مستقیم یا غیرمستقیم بیماری های مهلکی برای انسان هستند. اگر پرندگان یک جفت موش را نابود کنند بدین ترتیب سالانه پتانسیل 880موش از میان می رود.
چند جغد و پرنده شکاری روز پرواز به میزان زیادی از موشها و جوندگان تغذیه می کنند. در حقیقت برخی کشاورزان تقریبا با وجود آنها زنده هستند. از وقتی این پرندگان در کنترل جوندگان مضر مفید شناخته شده اند بعضی کارشناسان ، پرورش آنها را به صورت مصنوعی پیشنهاد می کنند.
به این منظور دلیجه معمولی و پرندگان شکاری شب پرواز مانند انواع جغدها و بخصوص جغد سفید که به زندگی انسانی خو گرفته اند می توانند تکثیر یابند.


اشاره آخر

با توجه به ارزش حیاتی پرندگان در بقای دیگر موجودات زنده و از جمله خود ما، بایستی به فکر محافظت از این گنجینه های طبیعی بود پیش از آن که خیلی دیر شود.

بهاره صفوی