مشابه‌سازی سفال‌های پیش از تاریخ

این سفال‌ها برگرفته از طرح‌های پیش از تاریخ دشت شوشان است که در جنوب غرب ایران قرار دارد. این ظروف نخودی با نقوش سیاه در دوره هزاره پنجم قبل از میلاد تا هزاره چهارم قبل از میلاد رواج پیدا می‌کند که الان سفالینه‌های اصل آن در موزه‌های مختلف خارجی و داخلی نگهداری می‌شود. این سفال‌های نفیس که در اختیار موزه لوور پاریس است حدود 2000 قطعه است و توانستم این ظروف را به لحاظ فرم ظاهری و ضخامت بدنه‌ها و نقش‌مایه‌ها مشابه‌سازی کنم.

خاکی که استفاده شده خاک اطراف رود دز است. در بستر این رودخانه نوعی گل وجود دارد که در سفالگری به آن خاک بالکلی گفته می‌شود که چسبندگی خوبی دارد. من آن خاک را استخراج و فرآوری می‌کنم و بدنه سفال‌ها با آن ساخته می‌شود. یکی از خواص این سفال این است که وقتی پخته می‌شود رنگ روشن به خودش می‌گیرد، یعنی به رنگ نخودی متمایل به سفید درمی‌آید.

طرح‌ها با اکسید‌های فلزی روی بدنه نقاشی می‌شود. با استفاده از سنگی که در سیستان و بلوچستان اصطلاحا به آن تی‌توت می‌گویند و همراه با ترکیبات سیلیسی که در نقاشی بدنه‌ها از آن بهره می‌برم که روی بدنه پخته می‌شود و این رنگ سیاه را که بین مات و براق است ایجاد می‌‌کند و آن را شبیه به نقاشی‌های پیش از تاریخ می‌کند. در واقع با استفاده از این رنگ روی سفال‌ها نقش‌هایی از بزهای شاخ‌بلند‌، حیوانات گربه‌سان، پرنده و نقوش هندسی همانند طرح‌هایی که روی سفال‌های شوش است طراحی کرده‌ام.

واقعا به طور قطع نمی‌شود گفت که آیا آنها هم به این روش تولید می‌کردند، اما آنچه مسلم است به لحاظ ظاهری شباهت‌های بسیاری دارد. من به صورت اتفاقی و با روش‌های آزمون و خطا که طی چهار سال دنبال می‌کردم به این رنگ‌ها رسیدم. الان نزدیک به 9 سال است که این کار را انجام می‌دهم و با همان تکنیک کار را جلو بردم.

بله، یکی از مشوق‌های اصلی من که خیلی هم در این رابطه کمک کرده است دکتر علیزاده از باستان‌شناسان شیکاگو هستند که شرق‌شناسی پیش از تاریخ تدریس می‌کنند. با ایشان حدود ده سال پیش، زمانی که حفاری‌هایی را در منطقه شوش انجام می‌دادند آشنا شدم. البته از نظرات باستان‌شناسان دیگری چون استاد کابلی و عبدالمجید ارفعی (کتیبه‌شناس و متخصص زبان‌های باستانی) استفاده کردم.

سیما رادمنش -‌ گروه فرهنگ و هنر