دخالت خارجی عامل تنش‌ها در عراق

در این حال برای بررسی بیشتر این امر گفت‌وگویی را با حسن‌هانی زاده، کارشناس مسائل خاورمیانه انجام داده‌ایم که می‌خوانید:

در واقع به دلیل این‌که دو طرف نتوانسته اند اعتماد یکدیگر را به خود جذب کنند، سوءتفاهم‌هایی میان اقلیم کردستان عراق و دولت مرکزی به وجود آمده است. حضور یک گروه از شورای همکاری خلیج‌فارس بدون عبور از کانال دولت مرکزی عراق، سلسله حساسیت‌هایی را در بغداد ایجاد و نوری مالکی را نسبت به سرمایه‌گذاری کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس در اقلیم کردستان حساس کرد. اخیرا نیز حدود 2000 نفر از پیشمرگ‌های کرد عراقی به طرف کرکوک حرکت کرده‌اند و دولت مرکزی مدعی است که در ماه‌های اخیر اعراب کرکوک را اجباری کوچ داده‌اند. از طرف دیگر اقلیم کردستان هم اعلام کرده است دولت مرکزی اعراب کرکوک را بر ضد کردها تحریک می‌کند. در این حال عوامل داخلی و خارجی هم در تشدید مناقشات بغداد و اربیل نقش داشته‌اند.

چهره‌هایی همانند ایاد علاوی و عواملی که مخالف دولت مالکی هستند تلاش کرده‌اند از راه بحران‌سازی بین اربیل و بغداد درگیری‌هایی را میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی به وجود آورند که در نهایت به نفع دو طرف نخواهد بود. گذشته از این، مشکلات نفت کرکوک و سرمایه‌گذاری‌های خارجی در اقلیم کردستان بدون اجازه و نظارت دولت مرکزی باعث اختلاف شده است. همچنین نگرانی دولت مرکزی و نوری مالکی این است که پای قدرت‌های خارجی و غیرهمسو همچون اسرائیل به عراق و اربیل باز شود و مزاحمت‌هایی را برای کشورهای منطقه ایجاد کند.

تلاش‌های اخیر جلال طالبانی رئیس جمهور عراق و دیدار وی با چند نفر از شخصیت‌های سیاسی از جمله عمار حکیم و سامی النجیفی و نوری مالکی و بارزانی در چارچوب تلاش‌هایی است که رئیس‌جمهور عراق برای کاهش تنش‌های موجود بین هر دو طرف انجام داده است.

با توجه به این‌که تنش و درگیری میان اقلیم کردستان و حکومت مرکزی به نفع دو طرف نخواهد بود و به وجودآورنده بحران جدید در عراق است، به نظر می‌رسد جلال طالبانی از راه رایزنی با همه طرف‌های سیاسی و احزاب سیاسی، چه در اقلیم کردستان و چه در بغداد، می‌خواهد این بحران را مهار کند. در این حال باید گفت اختلافات خیلی تند و حاد نیست و می‌توان از راه گفت‌وگو و رایزنی مشکل را حل کرد.

عنصر خارجی مانند ترکیه و شورای همکاری خلیج‌فارس در تشدید اختلافات میان اربیل و بغداد نقش موثری داشته‌اند. ترکیه نقش تخریبی در مساله عراق ایفا می‌کند. اخیرا هم مالکی در گفت‌وگویی با روزنامه حریت ترکیه اعلام کرده که ما خواهان گفت‌وگو با ترکیه هستیم و شاخه زیتونی به سوی این کشور دراز می‌کنیم. با توجه به برخی مسائل مانند موضوع هاشمی معاون سابق رئیس‌جمهور عراق (که اکنون در ترکیه به سر می‌برد) و سفر احمد داوود اوغلو به شمال عراق (برای عقد موافقت‌نامه‌ای اقتصادی با اقلیم کردستان) که در عراق رخ داد، باید گفت ترک‌ها در مسائل داخلی عراق بویژه اقلیم کردستان دخالت آشکاری می‌کنند و این موضوع موجب تشدید اختلافات کنونی شده ‌است.

در این بین ترکیه اگر واقعا نسبت به کرد‌های عراق حسن نیت دارد باید مشکل 20 میلیون کرد کشور خود را حل کند. یعنی اگر نگرش ترکیه نسبت به اقلیم کردستان مثبت است، باید در مورد جامعه کرد ترکیه نیز جاری و ساری باشد.

این رویکرد و تفاوت بین کردهای ترکیه و عراق نوعی نفاق سیاسی است و ترک‌ها باید تلاش کنند میان دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان شکاف ایجاد نکنند. در این حال کردهای عراق هم مایل نیستند از پیکره عراق جدا شوند، زیرا مایلند به طور کامل خودمختاری داشته باشند و تلاش‌هایی برای رفع مشکلات اقلیم کردستان انجام گیرد و کسی هم مزاحم این خودمختاری نباشد.