شیعیان پاکستان قربانی تروریست‌ها

در مراسم سوگواری و عزاداری ماه محرم که از شانزدهم نوامبر آغاز شد ترس و نبرد در محلات شیعه‌نشین و پر ازدحام کراچی با یکدیگر در هم آمیخته شد.

تنها در عرض یک هفته طی هشت عملیات بمبگذاری و حمله به هیات‌های عزاداری شیعه حداقل 31 نفر در سراسر پاکستان به قتل رسیدند.

در طول سال 2012 شیعیان که حدود 30 میلیون نفر از جمعیت 180 میلیونی پاکستان را تشکیل می‌دهند در کراچی و دیگر شهرهای پاکستان هدف تیراندازی و بمبگذاری گروه‌های افراطی که بسیاری از آنها مرتبط با سرویس‌های امنیتی پاکستان هستند، قرار گرفته‌اند.

قبل از این انفجارها جوخه‌های مرگ در کراچی و شهر کویته در غرب پاکستان با تعقیب نخبگان شیعی نظیر دکترها، حقوقدانان و دیگر متخصصان آنها را هدف تیراندازی قرار داده‌اند.

بسیار دورتر از کراچی در شهر گلگت در شمال شرقی پاکستان که منطقه‌ای آرام و کوهستانی است گروه‌های افراطی با پیاده کردن مسافران از اتوبوس‌ها و پس از شناسایی آنها شیعیان را به قتل رسانده‌اند.

در پاسخ به این‌گونه حملات، شیعیان نیز در ابعادی بسیار کوچک‌تر اقدام به مقابله به مثل کرده و تعدادی از فعالان سنی مذهب را هدف گرفته‌اند.

براساس گزارش حسن مرتضی از محققان مستقل تنها در سال 2012 بیش از 456 شیعه در حملات هدفمند در پاکستان کشته شده‌اند که تقریبا دوبرابر این تعداد در سال 2011 است.

خشونت‌ها نه تنها از نظر میزان و شدت بلکه از جهات دیگر نیز قابل توجه است. روند اتحاد میان گروه‌های شبه نظامی ضد شیعی که سابقه دیرینه‌ای دارند و طالبان پاکستان که افراط​گرایان سنی مذهب بوده و اکنون از کنترل و نظارت ارتش پاکستان خارج و مصمم به حمله به دولت شده‌اند و شبکه القاعده شدت گرفته است.

شبه نظامیان سنی پاکستان مدتهاست که شیعیان را به اتهام پیروی از آنچه آنها آن را گرایش مرتدانه در دین می‌نامند هدف قرار می‌دهند. تجدید و گسترش این‌گونه کینه و نفرت‌ها از یک سو ناشی از ارتباط وسیع میان گروه‌های شبه نظامی سنی و از سوی دیگر به دلیل عواملی در خارج از مرزهای پاکستان است.

یکی از افسران ارشد ضد تروریسم پلیس کراچی می‌گوید که طالبان پاکستان و گروه‌های فرقه‌گرا برنامه‌های مشترکی را طرح‌ریزی کرده‌اند.

در بیست و پنجم نوامبر طالبان پاکستان که از طالبان افغانستان در شمال غرب متمایز است با پذیرفتن مسوولیت بمبگذاری‌ها علیه شیعیان اعلام کرد در آینده بر تعداد این حملات خواهد افزود.

نیروهای نظامی پاکستان مدت 30 سال از گروه‌های جهادی به عنوان نیروی نیابتی در جنگ علیه افغانستان و هند استفاده کرده‌اند.

اما با وقوع حملات یازده سپتامبر و پس از حمله خونین نیروهای ویژه ارتش پاکستان به یک مسجد افراطیون در اسلام آباد در سال 2007 و با حمایت رسمی دولت پاکستان از آمریکا، یک جناح از شبه نظامیان افراطی سنی علیه روسای پیشین خود در ارتش و اداره اطلاعات داخلی ـ آی اس آی ـ دست به نافرمانی زدند.

در حال حاضر نیروهای ارتش که بر سیاست‌های امنیتی کشور نظارت دارند میان گروه‌های جهادی خوب که از برنامه‌های آنان پیروی می‌کنند و نیروهای جهادی بد که به دولت حمله می‌کنند تفکیک قائل شده‌اند.

از سوی دیگر عربستان نیز تمایل به داشتن این‌گونه نیروهای نیابتی دارد و به عنوان متحد کلیدی با فشار به پاکستان خواهان دادن مجوز عملیات به بعضی از این گروه‌ها و تساهل و تسامح در برخورد با این گروه‌ها برای مقابله با نفوذ ایران است.

این سیاست باعث تشدید اقدامات و حرکت‌های غیرقابل کنترل و ظهور هیولاهای افراط​گرا، از جمله گروه‌های فرقه‌گرایی که برنامه‌هایی بسیار وسیع‌تر از القاعده دارند، شده است.

یکی ‌از این نمونه‌ها که مشکلات فراوانی نیز ایجاد کرده سپاه صحابه است که بزرگ‌ترین گروه فرقه‌گرای سنی مذهب در پاکستان بوده و اعضای آن تقریبا در همه نقاط این کشور به‌طور آشکارا دست به عملیات تروریستی می‌زنند.

گرچه فعالیت این گروه سال 2002 ممنوع اعلام شد اما همچنان دست سپاه صحابه برای گسترش دشمنی و عداوت با شیعیان بازاست. این گروه حتی کاندیداهایی را برای انتخابات معرفی نموده است. شاخه فرعی سپاه صحابه یعنی لشکر جنگوی در بعضی از مهم‌ترین عملیات تروریستی ضد دولتی دخالت داشته است.

رهبری هر دو گروه لشکر جنگوی و طالبان پاکستان در وزیرستان شمالی که منطقه‌ای قبایلی است قرار دارد. در سال‌های اخیر لشکر جنگوی حملات مرگبار خود را به سمت نیروهای امنیتی پاکستان و چهره‌های برجسته کشور گسترش داده است. این دو گروه در حال حاضر همکاری تنگاتنگی با یکدیگر دارند.

دادگاه عالی پاکستان در ماه نوامبر به نقل از پلیس اعلام کرد که تعدادی از طالبان در محله‌ای فقیرنشین در کراچی و در اتاقی در یکی از طبقات مدرسه‌ای مذهبی پنهان شده بودند.

اورنگ زیب فاروقی از رهبران محلی گروه اهل سنت و جماعت با تبسم اعتراف می‌کند که سازمانش در واقع همان سپاه صحابه است و فقط نام این گروه ممنوع شده است.

فاروقی نظیر دیگر رهبران گروه سپاه صحابه از حفاظت پلیس پاکستان و گروهی از محافظان شخصی‌اش برخوردار است. او با تاکید بر این‌که پاکستان کشوری سنی مذهب است شیعیان را کافر می‌نامد و در عین حال اعلام می‌نماید که سازمانش هیچ‌گونه حمله‌ای را علیه شیعیان طراحی نمی‌کند.

فاروقی، گروه لشکر جنگوی را مسئول قتل شیعیان می‌داند. مقامات امنیتی معتقدند که گرچه فاروقی به عنوان چهره‌ای سیاسی شناخته می‌شود اما در خشونت‌ها دخالت داشته و برای لشکر جنگوی اقدام به عضوگیری می‌نماید.

اکنون نگرانی اصلی تشدید این روند است و در این میان اظهار نارضایتی شیعیان از کشورشان بالا گرفته و آنهایی که می‌توانند در حال گریز به نواحی امن‌تر هستند.

منبع: اکونومیست
مترجم: ایرج جودت