اکراین؛ گرفتار در دوراهی اروپا و روسیه

پارلمان اکراین 450 کرسی دارد که نیمی از این کرسی‌ها مطابق با سیستم نمایندگی سهمیه‌ای و نیمی دیگر بر اساس اکثریت نسبی تعیین می‌شود. حزب مناطق در این انتخابات 116 کرسی و حزب سرزمین پدری 38 کرسی سیستم سهمیه‌ای را تصاحب کرده‌اند. 39 کرسی دیگر نیز به مستقل‌ها تعلق دارد که مطمئنا از حزب مناطق و دولت جدیدی که این حزب تشکیل دهد پشتیبانی می‌کنند. به این ترتیب احتمالا حزب مناطق و متحدانش دوسوم کرسی‌های پارلمان را تصاحب خواهند کرد.

این حزب درصدد تغییر قانون اساسی برای لغو سیستم انتخاب ریاست جمهوری به‌صورت مستقیم است. این تغییرات خطر کمتری برای یانوکوویچ که از محبوبیت کمی نزد مردم برخوردار است ایجاد می‌کند و احتمال شکست او در انتخابات 2015 را کاهش می‌دهد. اگر سیستم قبلی منسوخ شود رئیس‌جمهور می‌تواند از سوی پارلمان انتخاب شود.

احزاب مخالف ادعای تقلب گسترده در انتخابات را مطرح کرده‌اند. سازمان امنیت و همکاری اروپا از وارد شدن خدشه در انتخابات و استفاده غیرقانونی از قدرت و پرداخت پول سخن به میان آورده است و نماینده این سازمان پیشرفت روند دموکراتیک در اکراین را مطلوب نمی‌داند. با این حال و به‌رغم انتقادات بین‌المللی، دولت جدید از حزب مناطق و حزب کمونیست تشکیل خواهد شد.

هر دو حزب طرفدار روسیه و مرکزشان بیشتر در شرق اکراین است که مردم به زبان روسی صحبت می‌کنند. نتایج این انتخابات قدرت رئیس‌جمهور را که سه سال دیگر در این پست باقی است تقویت خواهد کرد.

احزاب اپوزیسیون به دلیل زندانی شدن یولیا تیموشنکو، رهبر کاریزماتیک حزب سرزمین پدری از قافله عقب افتاده‌اند. وی در سال 2010 از ویکتور یانوکوویچ شکست خورد و متعاقب آن در سال 2011 به دلیل سوءاستفاده از قدرت در امضای قرارداد انتقال گاز روسیه به اکراین به هشت سال زندان محکوم شد. تیموشنکو همچنین از سوی دفتر دادستانی اکراین به قتل متهم شده است.

چند روز قبل وکلای وی اعلام کردند که او در اعتراض به نتایج انتخابات دست به اعتصاب غذا زده است. حبس قهرمان انقلاب نارنجی و خاطره شکست فضاحت‌بارش و ناتوانایی طرفداران غرب در حفظ طولانی‌مدت جایگاهشان بسیاری از مردم اکراین را از سیاست و سیاستمداران مایوس و ناامید ساخته است.

یک گروه از اطرافیان یانوکوویچ شامل خانواده، دوستان و متنفذین حکومتی از زمان به قدرت رسیدن او به ثروت و مکنت رسیده‌اند.

نکته غافلگیرکننده این انتخابات موج حمایت از حزب ناسیونالیست اسوبوداست که با شعار «اکراین برای اکراینی‌ها» و نیز شعارهای ضد سامی به جبهه ملی فرانسه پیوسته است. رهبر چهل‌وهشت ساله این حزب اعلام کرده است: «ما می‌خواهیم اکراین کشوری قدرتمند باشد و اگر قرار بر انتخاب میان اروپا و روسیه باشد ما اروپا را انتخاب می‌کنیم. روسیه آسیایی است و ما به آسیایی‌ها اعتماد نداریم.» به هرحال انتخاب میان روسیه و غرب بزرگ‌ترین چالش سیاست خارجی دولت جدید خواهد بود.منتقدین دولت می‌گویند گرچه یانوکوویچ و تیمش از همگرایی با غرب سخن می‌گویند، اما برای این هدف هیچ اقدامی انجام نداده‌اند. البته این امر به معنای روابط خوب با روسیه هم نیست. دولت روسیه، اکراین را تحت فشار گذاشته است که به اتحاد گمرکی روسیه، قزاقستان و بلاروس بپیوندد که تلویحا به معنای پایان همگرایی با اروپاست.

اکنون اکراین آشکارا به یک مخمصه دشوار گرفتار شده است. لئونید کوژارا، سفیر سابق و استراتژیست سیاست خارجی از حزب مناطق می‌گوید: «قزاقستان و بلاروس شبیه دگمه‌های آستین یک پالتو هستند و از نظر روسیه اکراین به‌منزله آستین این پالتوست و شما بدون آستین نمی‌توانید به پیاده‌روی بروید. این یک بازی ژئوپلیتیکی بزرگ میان روسیه و اکراین است.»نگاه اغلب مردم اکراین اساسا به جای مسائل سیاست خارجی معطوف به نگرانی‌های روزمره است. سرگئی تیجیپکو، معاون نخست‌وزیر اکراین اخیرا در گفت‌وگو با روزنامه‌نگاران اعلام کرد که در دوسال گذشته نسبت حقوق بازنشستگان کشور 54 درصد افزایش داشته است، اما مردم چنین اعتقادی ندارند.

سرنوشت خانم تیموشنکو نیز همان‌طور که انتظار می‌رفت از صدر برنامه کاری غرب در مورد اکراین خارج شده است. احزاب مخالف اکنون در پی آن هستند که با تغییر قانون، تحقیقات درباره فساد مالی رئیس‌جمهور و اطرافیانش را به اجرا درآورند و وی را زیر سوال ببرند.