زیر ذرهبین
خطر ابتلا به اختلالات عضلانی در کمین دانشآموزان
اختلالاتی که در سنین کودکی و نوجوانی به واسطه طرز نامناسب قرارگیری بدن در وضعیتهای مختلف ایجاد میشود، منشأ بسیاری از دردها و بیماریها در بزرگسالی است. یکی از شایعترین این اختلالات، اختلالات اسکلت عضلانی است که بین دانشآموزان دیده میشود. طریقه نادرست نشستن هنگام مطالعه یا درس خواندن، تماشای تلویزیون یا استفاده از کامپیوتر از مهمترین عواملی است که شمار مبتلایان اختلالات اسکلت عضلانی را در سنین کودکی افزایش داده است.
طبق تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده، این اختلالات در سنین کودکی در سطح دنیا شیوع بالایی دارد و حدود 13 تا 33درصد کودکان را شامل میشود. در تحقیقات مشابهی که روی 5000 دانشآموز در سطح کشور توسط دکتر محمدعلی محسنی از استادان دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی انجام شده، اطلاعاتی به دست آمده که نشان میدهد حدود 14 تا
4/17 درصد از دانشآموزان ایرانی به کمردرد و سردرد مبتلا هستند که رقم بالایی است. یکی دیگر از عوامل زمینهساز ابتلا به چنین اختلالاتی، وزن کیف دانشآموزان است. کیفی که دانشآموزان هر روز با خود به مدرسه میبرند، براساس استانداردهای جهانی باید وزنی حدود 10 درصد وزن دانشآموز داشته باشد، اما در ایران معمولا وزن کیف دانشآموزان 20 تا 30 درصد وزن آنهاست .این وزن بالا به مرور زمان بار ناخواستهای به ستون فقرات اعمال و در نتیجه اختلالاتی ساختاری ایجاد میکند که ممکن است به آسانی اصلاح نشود. بنابراین ضروری است والدین و معلمان اهمیت وزن کیف دانشآموزان را مورد توجه قرار دهند.اگر طرز نشستن دانشآموزان در کلاس درس مناسب نباشد و آنها مجبور باشند مدت زمانی طولانی در وضعیت نشسته باشند، سلامت جسمانی آنها در معرض خطر قرار میگیرد. در طریقه استاندارد نشستن کودکان و بزرگسالان، ارتفاع صندلی باید به اندازهای باشد که پاها به سطح زمین برسد و فرد مجبور نباشد روی صندلی جلوتر بنشیند تا پاهایش را به زمین برساند. توصیه میشود هنگام نشستن کتفها به پشت صندلی چسبیده شود و بهتر است تا حد امکان از صندلیهایی که پشتی ندارند، استفاده نشود. مدت زمان نشستن نیز باید کوتاه باشد. معمولا توصیه میشود کلاسهای درس 45 دقیقهای باشد و یک زمان استراحت 10 تا 15 دقیقهای بین دو ساعت کلاس در نظر گرفته شود. از آنجا که این اختلالات میتواند زمینهساز بروز مشکلات و محدودیتهایی در دوران بلوغ و بزرگسالی باشد و بسیاری از بیماریها و اختلالات در افراد بزرگسال ناشی از ناآگاهی آنها از طرز صحیح نشستن و خوابیدن و همچنین قرار گرفتن در موقعیتهای نامناسب برای مدت طولانی است، باید این موارد به عنوان یک عادت در زندگی روزمره مورد توجه قرار گیرد.
ناهید رحمانی
دانشجوی دکتری تخصصی فیزیوتراپی
