روزهای سخت امریکا در عراق و جستجوی راه حل دیپلماسی در تهران
نوسانات حاد در مواضع هیات حاکمه امریکا در خصوص سیاست های واشنگتن در قبال تهران ، طی دهه های اخیر که پس از جریان اشغال عراق بیشتر از پیش شد ، گمانه هایی دال بر شکاف در هسته های تصمیم گیری کاخ سفید را به یقین نزدیک می کند اما آنچه این روزها پیش از گذشته مشهود است ؛ پیوند ماهیت تعامل واشنگتن با تهران با اوضاع بشدت نابسامان داخلی عراق و بلکه امریکای در آستانه انتخابات ریاست جمهوری است.
واقعیت آن است که اظهارات تازه جورج واکر بوش که آخرین ماههای استقرار در کاخ سفید را در دور اول ریاست جمهوری اش سپری می کند ، اوج نوسان در استراتژی سست ایالات متحده در قبال جمهوری اسلامی ایران ارزیابی می شود. گزارش خبرگزاری فرانسه در همین زمینه این گونه آغاز شده بود: بوش اظهار کرد که امیدوار است مسائل مربوط به برنامه هسته ای ایران از طریق دیپلماسی حل شود و این روش ، اولین گزینه است . اگرچه این بیان آنقدر صریح نیست که بتوان نتیجه گیری کرد جبهه طرفدار تدوین استراتژی بلندمدت کاخ سفید در قبال ایران ، جبهه مخالف خود را دور زده است اما انتشار خبرهایی همچون برپایی کنفرانسی با عنوان «6+5» با شرکت امریکا، انگلیس ، فرانسه ، چین و روسیه و نیز 6 کشور همسایه عراق که گفته می شود، قرار است اکتبر آینده در امان پایتخت اردن برگزار شود، به هرحال حاکی از به بن بست رسیدن سیاست های خشن کاخ سفید است . در همین حال تهران در قبال این نوع اخبار محتاطانه عمل می کند. چنانچه دو روز پیش که خبرنگار الجزیره نظر سخنگوی دولت ایران را دراین باره که آیا تهران در این کنفرانس شرکت خواهد کرد ، جویا شد ، رمضان زاده با لحنی سرد و در عین حال با احتیاط پاسخ داد: هنوز در این زمینه تصمیمی نگرفته ایم . اما رسانه های ایالات متحده در قبال این تحولات مواضع خاص خود را دارند. واشنگتن پست می نویسد: امریکا نفوذ ایران در عراق را هدف قرار می دهد. این روزنامه همچنین از کنفرانس دیگری که قرار است در نوامبر و در مصر با شرکت همسایگان عراق ، نمایندگان اتحادیه اروپایی ، گروه 8 ، سازمان کنفرانس اسلامی ، اتحادیه عرب و شورای همکاری خلیج فارس برگزار شود، خبر می دهد و امکان ایجاد گفتگوی موضوعی با ایران را در این نشست ، مهم توصیف می کند. واشنگتن پست بدون ذکر نام ، به استناد نقل قول از مقامات امریکایی ، به شکاف میان پنتاگون و وزارت امورخارجه امریکا در 3سال گذشته اشاره می کند و این خلائ را عامل فلج کننده دولت امریکا به دلیل اتخاذ نکردن سیاستی بلندمدت درخصوص ایران ارزیابی می کند. همین مقامات از تصمیم امریکا برای اختصاص 40میلیون دلار به منظور کمک به احزاب عراقی با هدف مقابله با حمایت ایران از این احزاب پرده برداشته اند اما واشنگتن پست برای این پروژه شکست پیش بینی می کند. واشنگتن پست تصریح می کند که هرگونه تلاش امریکا برای دور نگهداشتن ایران از مسائل عراق با شکست مواجه بوده و نتیجه عکس به همراه دارد. اساسا آنچه در مقطع کنونی درخصوص نقش ایران در ایجاد ثبات یا عدم ثبات در عراق مطرح است ، از یک سو مدد جستن از تهران برای به صفر نزدیک کردن ناامنی در عراق است و از دیگر سو زمزمه این طرح که باید رویکرد احزاب و تشکلهای عراقی متمایل به ایران را عوض کرد. مروجان دیدگاه نخست معتقدند واشنگتن مجبور است وارد عرصه تبادل امتیاز با تهران شود و درخصوص دیدگاه دیگر ، ناظران چنین نگاهی را مبتنی بر نادیده گرفتن واقعیت های عراق می دانند. پیامدهای این دیدگاه در شرایط حساس سیاسی داخلی جامعه امریکا حتی در مواضع رسمی کاخ سفید نیز مشاهده می شود اما نکته قابل تامل در این میان چگونگی ایفای نقش دیپلماسی ایران در این تحولات خواهد بود.
ناصر علاقبندان
