انتخابات ریاست‌جمهوری مصر دوقطبی است

علت اصلی درگیری‌ها و تحولات در هفته‌های اخیر در مصر رویارویی دو خواسته است؛ از یک سو خواست تغییر در نظام و دیگری هم خواست رژیم متکی به غرب برای حفظ وضع موجود و جلوگیری از تغییرات در این کشور. پس از موفقیت اخوان‌المسلمین در انتخابات پیچیده و چند مرحله‌ای پارلمانی مصر، انتظار می‌رفت که شرایط نیز با بازگشت آرامش و ثبات به جامعه برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری مهیا گردد، اما با این وجود با توجه به تمایل شورای نظامی حاکم بر مصر برای حفظ پست‌های کلیدی قدرت شرایط ​برای تداوم تنش‌ها فراهم شد.

دولت نظامی مصر مایل است افراد وابسته به رژیم پیشین و در درجه نخست نظامیان رژیم گذشته در این انتخابات وارد شده و برنده شوند. در این بین اگر دولت و شورای عالی نظامیان نتوانند در این امر موفق شوند مایل خواهند بود که وضعیت تنش‌زای کنونی استمرار پیدا کند.

دولت با این رد صلاحیت‌ها تلاش کرده است تا حدودی اعتراض‌‌های مردمی گسترده را متوقف کند و واکنشی به این اعتراض‌ها نشان بدهد، اما باید گفت این رویکرد به گونه‌ای صورت گرفته که هم به نامزدهای احزاب مختلف پاسخ مناسبی داده باشند و هم اعتراض‌های مردم را تا حدی کنترل کنند. چنانچه ملاحظه شد اعتراضی که در مورد عمر سلیمان مطرح شد صرفا تعداد امضا‌ها بود در حالی که خواسته مردم مصر این است که هیچ یک از وابستگان به رژیم گذشته نباید وارد این مرحله شوند و در انتخابات حضور داشته باشند، بنابراین در اتفاقی که رخ داد دولت تلاش کرد با یک بهانه نرم و ملایم عمر سلیمان را کنار گذارد تا وی بتواند با اصلاح امضاهای دوباره به صحنه رقابت برگردد. در این میان دلایلی که در مورد نامزدهای دیگر بویژه در مورد نامزد اخوان‌المسلمین مطرح کرده‌اند محکم‌تر است. با این حال تعدای از نامزدهای وابسته به رژیم قبلی همچنان در صحنه حضور دارند.

اگر به نامزدهای کنونی در انتخابات مصر نگاهی داشته باشیم درمی‌یابیم که هنوز چندین نفر در صحنه نامزدی باقی مانده‌اند که با توجه به وسعت همکاری پیشین با دولت مبارک می‌توانند نقش‌آفرین باشند. مثلا عمرو موسی
وزیر خارجه پیشین و احمد شفیق می‌توانند براحتی به عنوان یک پوشش در خدمت شورای عالی نظامی مصر قرار گیرند. از این رو با توجه به حضور این اشخاص به نظر می‌رسد دیگر نیازی به معرفی نامزدی از سوی شورای عالی نظامی به عنوان نامزد این جریان در انتخابات ریاست جمهوری نباشد.

سلفی‌ها با توجه به عدم تجربه سیاسی گذشته در مصر تلاش می‌کنند جایگاه قابل قبولی در انتخابات داشته باشند، اما بعید به نظر می‌رسد بتوانند در تعیین رئیس‌جمهور نقش اصلی را داشته باشند. در این حال قبطی‌ها هم معتقد هستند اگر اخوان‌المسلمین سر کار بیاید مشکلی با آنها نخواهند داشت و می‌توانند حقوق خود را حفظ کنند.

موقعت عمرو موسی با توجه به گذشته خود موقعیت خیلی منفی‌ای نیست، اما موقعیت برنده‌ای هم نخواهد داشت. چراکه وی نه تشکیلاتی دارد و نه حمایت مردمی آنچنانی که باعث پیروزی‌اش در عرصه رقابت‌ها گردد. لذا بعید است وی بتواند رای اکثریت را به دست آورد.

به نظر می‌رسد چالش‌های دیگری در مصر بروز خواهد کرد، اما چنانچه حمایت مردمی وجود داشته باشد می‌تواند بر این چالش‌ها پیروز شود.

تلاش دست‌های خارجی در مصر، بویژه آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها، بر این اصل استوار است که اوضاع مصر را به هر ترتیب همچنان ناامن و بدون ثبات نشان دهند، اما به نظر نمی‌رسد با این رویکرد بتوانند جایگاه موثری در انتخابات داشته باشند، چراکه بقیه احزاب و گروه‌ها روند سیاسی را که مبتنی بر اعمال اراده مردم و حاکمیت باشد، حفظ خواهند کرد.

به نظر می‌رسد قضات دادگستری مصر که از اعتبار بالایی در این کشور برخوردارند، می‌توانند به تضمین انتخابات در مصر کمک کنند. از سوی دیگر امکان حضور نمایندگان احزاب و گروه‌ها در انتخابات کمک دیگری خواهد بود. در این بین احتمالا سازمان‌های بین‌المللی نیز حساسیت بیشتری خواهند داشت و مصری‌ها هم به نظر نمی‌رسد ممانعتی از حضور ناظران خارجی داشته باشند. از این رو انتخابات در مصر تا حد زیادی سالم خواهد بود.

همچنان مولفه‌ها و اصول سیاست خارجی مصر ناظر بر مسائل گوناگون خواهد بود و احتیاط لازم را در مناسبات خود با کشورهای مختلف رعایت خواهد کرد. در این حال گشایشی هم نسبت به امور فلسطین، سوریه و ایران شاهد خواهیم بود. در این حال حفظ درجه‌ای از رابطه با آمریکا و غرب و اسرائیل هم مورد توجه است.

هنوز شرایط نهایی نشده است و مبهم است و باید صبر کرد. در این حال ممکن است انتخابات ریاست جمهوری در مصر دو قطبی شود چراکه هنوز جریان‌های سیاسی در مصر به یک مرحله‌ای از اسقرار و شکل‌گیری نهایی و تنظیم خطوط سیاسی نرسیده‌اند.