قانون کپی‌رایت، فرصتی برای حمایت از ناشران عرب

به گفته مجید جعفری‌اقدم مدیربین‌الملل آژانس ادبی حوا که خود از شرکت‌کنندگان در این نمایشگاه بوده است، 200 برنامه و مراسم فرهنگی در این نمایشگاه ساماندهی شده بود که نشست‌های فرهنگی و جلسات سخنرانی و معرفی کتاب بخشی از آن را تشکیل می‌داد، بخش دیگر این مراسم ویژه آشپزی و معرفی غذاهای ملل مختلف بوده و در جریان آن، ناشران و مولفانی که کتاب‌هایی پیرامون این موضوع داشتند، ضمن معرفی کتاب خود به تهیه و طبخ نمونه‌ای از غذاهای بومی و مرسوم کشورشان می‌پرداختند. یک بخش هم به مباحث تخصصی و جلسات علمی درخصوص نشر و توزیع کتاب اختصاص داشت.

جعفری همچنین افزود: نمایشگاه کتاب ابوظبی در چند سال اخیر توجه زیادی به مساله کپی‌رایت نشان داده و از جمله اقداماتی که در این زمینه به انجام رسانده پروژه «الکتاب» است.

پروژه الکتاب به منظور حمایت از ترجمه کتاب‌های عربی به زبان‌های دیگر ساماندهی شده است و در جریان آن لیست تعیین شده‌ای از کتاب‌های منتشر شده در جهان عرب به ناشران غیرعربی ارائه شده و چنانچه ناشر به ترجمه و چاپ هرکدام از عناوین مندرج در لیست ابراز علاقه کند، با نظارت کارشناس این پروژه قراردادی میان وی و ناشر عربی که کتاب را منتشر نموده است منعقد می‌شود و بر مبنای آن مبلغ مشخصی به عنوان حمایت مالی به ناشر غیر عرب تعلق می‌گیرد و در ازای آن، نسبت به خرید امتیاز رایت کتاب از ناشر عرب متعهد می‌گردد.

در کنار پروژه الکتاب، برخی موسسات و مراکز دیگر نیز به نوعی از جریان چاپ کتاب‌های خارجی به زبان عربی یا ترجمه از زبان عربی به دیگر زبان‌های زنده جهان حمایت می‌کنند، جایزه «شیخ زاید آل نهیان» و پروژه «کلمه» نمونه‌هایی از این گونه فعالیت‌های فرهنگی هستند که هردو در ابوظبی پایه‌گذاری شده و اجرا می‌شوند.

موضوع دیگری که در پرتو قانون کپی‌رایت اهمیت می‌یابد، فعالیت آژانس‌های ادبی است که در سال‌های اخیر با هدف معرفی آثار چاپ شده داخلی به ناشران خارجی و نیز انتخاب کتاب خارجی و خریداری رایت آن جهت ارائه به ناشران داخلی، راه‌اندازی شده‌اند. فعالیت این آژانس‌ها بویژه در کشورهای عضو قانون کپی‌رایت در حال افزایش است و در نمایشگاه ابوظبی نیز یک سالن به طور ویژه به معرفی و حضور آژانس‌های ادبی و بنگاه‌های چاپ و نشر کتاب اختصاص داشت.

برپایی این نمایشگاه، به صورت پیمانکاری از طرف وزارت فرهنگ و گردشگری امارات به برگزارکنندگان و گردانندگان نمایشگاه فرانکفورت واگذار شده بود و در مجموع 904 غرفه مستقل زمینی به مساحت 21741 مترمربع را دربر می‌گرفت.

اصغر علی‌کرمی / جام‌جم