برخی نمی‌خواهند روابط ایران و ترکیه گسترش یابد

روابط ایران و ترکیه در سطح مطلوبی قرار دارد و روابطی راهبردی و نمونه است. سفر اخیر هیات عالیرتبه ترک به ریاست نخست‌وزیر این کشور به ایران و ملاقات‌ها و توافقات خوبی که در این سفر انجام شد نشان از اراده طرفین برای توسعه و تقویت مناسبات دارد. وزرای خارجه دو کشور به‌طور مرتب از طریق ملاقات و گفت‌وگوی تلفنی با یکدیگر در تماس هستند و آخرین تحولات را پیگیری می‌کنند.

ترکیه جزو کشورهای دخیل در مذاکرات هسته‌ای ایران با 1+5 نیست ولی مواضع ترکیه در این زمینه همواره در جهت حمایت از حق مشروع جمهوری اسلامی ایران بوده و رویکرد سازنده ترکیه در دفاع از حقانیت مواضع کشورمان برای بهره‌گیری از فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز، از نقاط مثبت همکاری‌های دو کشور محسوب می‌شود. ترکیه از نادر کشورهایی است که موضع خود را در قبال برنامه هسته‌ای ایران به صراحت اعلام کرده است. در این مورد از ترکیه تقدیر و تشکر می‌کنیم. ترک‌ها ما را کاملا درک می‌کنند بنابراین آنها از هیچ کمکی دریغ نخواهند کرد.

در ابتدا غربی‌ها با برگزاری اجلاس در استانبول مخالفت کردند. ایران هم به عنوان طرف اصلی مذاکره‌کننده مکان‌های دیگری را برای مذاکره پیشنهاد داد. ایران هیچ‌وقت با برگزاری مذاکرات در استانبول ابراز مخالفت نکرد.

صحبت‌های اردوغان به درستی ترجمه و منعکس نشده است. وی نگفت که ایران صداقت ندارد وی گفت باید صداقت داشت اگر صداقت نباشد اعتبار بین‌المللی به مرور از بین می‌رود. در همین رابطه سفیر ترکیه در تهران دیدارهایی با مقامات ایرانی داشت تا این موضوع را توضیح دهد. در گفت‌وگوی تلفنی جناب آقای داووداوغلو وزیر امور خارجه ترکیه و جناب آقای جلیلی نیز در این زمینه گفت‌وگو و تبادل نظر شد. امیدواریم شاهد انسجام و یک صدایی بیشتری درارتباط با اعلام نظر نسبت به موضوعات مهم و حساس سیاست خارجی باشیم.

تصمیم به برگزاری کنفرانس استانبول از قبل از کنفرانس تونس مطرح شده و همه پیشاپیش در جریان زمان برگزاری آن بودند. البته این کنفرانس همان‌گونه که قابل پیش‌بینی بود دستاورد قابل ذکری برای برگزارکنندگان نداشت و موضع تندی هم علیه سوریه اتخاذ نشد.

همان‌گونه که بیان شد همگان از مدت‌ها قبل و قبل از سفر اردوغان به تهران، از برگزاری کنفرانس سوریه در استانبول مطلع بودند و اتفاقا این سفر فرصت مغتنمی را برای تبادل نظر صریح نسبت به تحولات سوریه فراهم نمود. وانگهی مقامات ترکیه در اولین فرصت بعد از بازگشت از تهران به آنکارا، طی مصاحبه‌هایی نهایت رضایت خود را از این سفر و گفت‌وگوهای سازنده‌ای که با مقامات ایرانی داشتند اعلام کردند.

ایران و ترکیه به‌عنوان دو کشور دوست و همسایه و همچنین به‌عنوان کشورهای تأثیرگذار در سیاست‌های منطقه‌ای، همواره علاقه‌مندی متقابل نسبت به مشورت و تبادل نظر در خصوص مسائل و مشکلات منطقه را دارند و این به معنای تحمیل نظر یک طرف به طرف دیگر نیست. آن چیزی که برای ما در موضوع سوریه مهم است، دفاع از مردم این کشور، بدون دخالت کشورهای خارجی است. ما معتقدیم که دو کشور بزرگ ایران و ترکیه توانایی و ظرفیت آن را دارند و می‌توانند در فضای آرام مشکلات سوریه را با کمک کشورهای منطقه حل و فصل کنند.

برخلاف آنچه گفته شد احضار مطرح نبود بلکه به وزارت امور خارجه دعوت شدم تا در خصوص برخی موضوعات تبادل نظری صورت گیرد و این امر نشان داد که دوستان ترک با حسن نیت به حفظ فضای مثبت و سازنده در مناسبات 2 کشور حساسیت و اهمیت خاصی قائل هستند، ملاقات در جوی صمیمانه صورت گرفت و این امر مورد تأکید طرفین بود.

در جریان سفر اخیر، مقامات ترک پیشاپیش مقامات ایرانی را از این تصمیم مطلع کردند. شرکت ترک واردکننده نفت ایران یک شرکت خصوصی است که به‌منظور تنوع بخشی در منابع تامین انرژی و فشار آمریکا مجبور به کاهش واردات نفت از ایران شد. البته دراین سفر در زمینه نفت و گاز مذاکرات مفصل و سازنده‌ای صورت گرفت و مقرر شد هیأت‌های مختلفی بین دوکشور مبادله شود. با توجه به روند مثبت مناسبات تجاری و اقتصادی ایران و ترکیه، کاهش این میزان واردات نفت از ایران تأثیری در این روند نخواهد داشت و همچنان شاهد تقویت مناسبات تجاری طرفین خواهیم بود.

با عنایت به اراده مقامات دو کشور و فضای اعتمادی که در زمینه مناسبات دوکشور فراهم شده است هر سال شاهد افزایش قابل توجه حجم مناسبات تجاری طرفین بوده‌ایم. در سه سال گذشته، چند برابر سه دهه گذشته هیات‌های ایران و ترکیه به دو کشور سفر کردند و حجم مبادلات دو کشور اکنون به بیش از 16 میلیارد دلار رسیده است. با توجه به تلاش مقامات دو کشور امیدواریم به‌رغم تحریم‌ها و مشکلات خارجی، این روند فزاینده همچنان تداوم داشته باشد. لازم بذکر است مبادله کالا از مبادی غیررسمی در این آمار گنجانده نشده و در عین حال افزایش سالانه مبادله گردشگران می‌تواند به تقویت این روند کمک کند. در سال گذشته قریب دو میلیون گردشگر ایرانی به ترکیه سفر کرده‌اند و روند ورود گردشگران ترک به کشورمان نیز در حال افزایش است. به اعتقاد اینجانب ظرفیت‌های موجود در ایران و ترکیه و علائق مشترک تاریخی و دینی بین دو کشور از عوامل مؤثر در حفظ روند فزاینده مناسبات اقتصادی و تجاری دو کشور به‌‌رغم تحریم‌ها خواهد بود.