واکنش ترکیه به احتمال تغییر محل مذاکرات هسته‌ای

پس از آن‌که در حاشیه دیدار علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه کشورمان با رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، وی از زمان انجام مذکرات میان ایران و گروه +1 5 در 25 فروردین (13‌آوریل) خبر داد، گمانه‌زنی‌ها درباره محل برگزاری مذاکرات ادامه یافت و در آن زمان بود که هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا طی کنفرانسی مطبوعاتی در عربستان سعودی، اعلام کرد که این نشست در استانبول ترکیه برگزار می‌شود.

اما صحت این خبر دوام چندانی نیافت و مقامات ایرانی از جمله وزیر امورخارجه که قبلا نسبت به برگزاری مذاکرات در استانبول ابراز خرسندی کرده بودند، به خاطر مجموعه مواضع ترکیه درباره سوریه که مورد انتقاد تهران بود و در نهایت میزبانی «دومین کنفرانس دوستان سوریه» استانبول را از میان گزینه‌های پیشنهادی ایران، برای میزبانی مذاکرات خط زدند و گزینه‌های دیگری از جمله بغداد برای ادامه مذاکرات از سوی ایران پیشنهاد شد. چنین رویکردی از سوی ایران با واکنش رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه در این زمینه همزمان شد. اردوغان روز پنجشنبه در واکنش به ابراز بی‌میلی تهران در برگزاری گفت‌وگوهای هسته‌ای در استانبول مدعی شد، ایران با چنین رفتارهایی وجهه بین‌المللی خود را از دست می‌دهد. وی در یک کنفرانس خبری افزود: این پیشنهاد که هم‌‌اکنون بر سر زبان‌هاست، دمشق یا بغداد، وقت تلف کردن است. معنی‌اش این است که مذاکرات عملی نخواهد شد؛ به خاطر این‌که ایرانی‌ها می‌دانند که طرف دیگر قبول نمی‌کند به دمشق یا بغداد بیاید.

این ابراز عصبانیت اردوغان تنها 2 هفته پس از سفر وی به ایران و دیدار با مقامات بلندپایه کشورمان صورت گرفت. موضوع مذاکرات ایران و گروه +1 5 یکی از اهداف مهم سفر وی به تهران بود، اما یک هفته پس از این سفر گزینه‌های بغداد، بیروت و دمشق از سوی ایران به عنوان محل مذاکرات معرفی شد تا واکنشی به‌مواضع ترکیه در روزهای گذشته باشد. در مقابل وزارت امور خارجه ترکیه، سفیر ایران در آنکارا را در اعتراض به این موضعگیری‌ها احضار کرد و احمد داوود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه اعلام کرد که سفیر ایران در آنکارا به خاطر مواضع مقام‌های ایرانی درباره کنفرانس سوریه احضار شده است.

با این حال این نوع دلخوری‌ها در روابط 2 کشور همسایه باعث تنش در روابط نشده است.

احمد داوود اوغلو، وزیر امورخارجه ترکیه و سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در تماسی دوجانبه با یکدیگر در باره آخرین تحولات دوجانبه بحث و گفت‌وگو کردند. اوغلو دراین گفت‌وگو روابط ترکیه و ایران را روابط راهبردی، برادرانه و دوستانه خواند و با تاکید بر آمادگی ترکیه برای برگزاری دور جدید گفت‌وگو میان ایران و 1+5، پیشنهاد ایران برای برگزاری مذاکرات در بغداد را نیز هوشمندانه دانست.

همچنین دیروز امیت یاردیم، سفیر ترکیه با معاون سیاست خارجی و امنیت بین‌الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ملاقات کرد و توضیحاتی درباره مطالب منتشر شده توسط برخی رسانه‌های غربی پیرامون اظهارات اخیر مقامات ترکیه ارائه داد. سفیر ترکیه گفت: رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ترکیه برای جمهوری اسلامی ایران، مقام معظم رهبری و رئیس‌جمهور ایران احترام خاصی قائل هستند و از سیاست‌های حکیمانه جمهوری اسلامی ایران حمایت می‌کنند.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان نیز در واکنش به این اظهارات گفت که جمهوری اسلامی ایران و کشور ترکیه به عنوان 2 کشور قدرتمند و موثر منطقه با مشترکات فراوان تاریخی، فرهنگی و اعتقادی، دارای روابطی راهبردی بوده و در اکثر موضوعات سیاسی و بین‌المللی مواضع نزدیک به هم دارند.

وی تاکید کرد: اظهارات اشخاص مختلف در دو کشور نباید بر روابط راهبردی ایران و ترکیه تاثیر منفی گذاشته و مواضع رسمی مسوولان ذی‌ربط باید ملاک ارزیابی و عمل قرار گیرد.

همچنین بهمن حسین‌پور، سفیر ایران در ترکیه در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی «ان.تی.وی» با رد تنش در روابط ایران و ترکیه در موضوع سوریه و تغییر محل مذاکرات ایران و گروه 1+5 ضمن تاکید بر صمیمیت مقامات 2 کشور افزود: این به آن معنا نیست که 2 کشور در برخی از مسائل مثل اختلاف بر سر رخدادهای سوریه، اختلاف سلیقه ندارند. وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر احضارش به وزارت امور خارجه ترکیه در پی برخی سخنان مقامات ایرانی درباره برگزاری نشست موسوم به دوستان سوریه در استانبول گفت: سیاست خارجی ایران توسط رهبر معظم انقلاب اسلامی، رئیس‌جمهوری و وزیر امور خارجه ایران تبیین می‌شود، این سخنان موضع رسمی ایران نیست. ایران یک کشور آزاد است و تمامی افراد می‌توانند درباره مسائل ابراز نظر کنند.

در همین حال رایزنی‌ها برای تعیین مکان مذاکرات همچنان ادامه دارد. دیپلمات های مطلع در تهران می‌گویند مذاکرات باقری و اشمیت (معاونان جلیلی و اشتون) درباره تعیین مکان مذاکرات آتی ایران و 1+5 همچنان ادامه دارد، اگرچه ایران پیشنهادهای مکرر طرف غربی برای برگزاری مذاکرات در چند کشور اروپایی را نپذیرفته است.

به گفته منابع مطلع، چند کشور اروپایی همچون نروژ، سوئیس و اتریش از جانب اشتون به عنوان کاندیداهای میزبانی مذاکرات مطرح شده است، اما ایران تاکید کرده تمایلی به مذاکرات در این کشورها ندارد.