زنان عراق و چالش‌های فرارو

با خروج نیروهای نظامی آمریکا از عراق، کشور ما همچنان با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کند، مسائلی که حتی در زمان حکومت صدام نیز در کشور وجود داشت. اول این‌که بخش امنیتی عراق بسیار ضعیف عمل می‌کند و همیشه دولتمردان در اتفاقات پیش آمده، القاعده را مقصر می‌دانند و سرزنش می‌کنند. حال آن که عراق همیشه از طرف فرقه‌های مختلف مذهبی و سیاسی مورد حمله و تهاجم قرار می‌گرفت، مثل گروه‌های افراطی که حامی جناح‌های مختلف سیاسی کشور نیز هستند. واقعیت این است خشونت‌ها و اغتشاشات در عراق بیشتر بر سر دستیابی به قدرت بوده است.

من فکر می‌کنم نیازی به گفتن نباشد، اما همیشه قربانیان این جدال‌ها مردم عادی هستند، کسانی که علاوه بر این معضلات مجبورند با کمبود‌های آزاردهنده امکانات رفاهی و اجتماعی مثل فقدان آب کافی برای گذران زندگی روزانه، مشکلات فاضلاب شهری، خرابی خیابان‌ها و زباله‌های پراکنده ‌ در سطح شهرها که هیچ کس مسوولیت جمع‌آوری آنها را به عهده نمی‌گیرد، دست به گریبان باشند.

مردم عراق سال‌هاست معترض سیاست‌های دولت هستند و اکثر روزهای جمعه تجمعات اعتراضی بر پا می‌کنند، اما واقعیت این است مخالفت‌ها و اعتراضات مردمی عراق نسبت به دیگر کشورهای عربی خیلی کندتر پیش می‌رود. ما حدود 9 سال پیش از شر دیکتاتوری بزرگ رها شده‌ایم. در آن زمان مردم حقیقتا خواستار برکناری صدام بودند که برای چندین دهه بر عراق حکومت کرد. این همان اتفاقی است که در دیگر کشورهای عربی یا به‌وقوع پیوسته یا در حال شکل‌گیری است.

البته باید به این نکته نیز اشاره کرد که تقسیم‌بندی‌های پیچیده قومی و اجتماعی عراق در سقوط رژیم سابق نقش اصلی و کلیدی داشت.

کاملا درست است که شیعیان یکی از بزرگ‌ترین ‌گروه‌های مذهبی عراق هستند. خیلی از سیاستمداران شیعه حال حاضر عراق در زمان صدام حسین در تبعید به سر می‌بردند و با ایران رابطه خوبی داشتند.

آنها هنوز هم با سیاست‌های ایران موافق و همسو هستند و همواره تلاش می‌کنند مناسبات سیاسی نزدیک‌تری با ایران داشته باشند. به همین منظور گاهی اوقات در عملکردهای سیاسی خود بسیار محافظه‌کارانه عمل می‌کنند.

واقعیت این است که هیات دولت عراق با توجه به مسائل و مشکلات زنان با تاسیس وزارت زنان و مسائل خانواده موافقت کرده است، زیرا این موضوع به اندازه کافی زبان شیوایی برای بیان پیوند نزدیک زن و خانواده دارد. هرچند هنوز برخی گروه‌های اجتماعی عراق این امر را به کلی نادیده می‌گیرند. همان‌طور که من در بخش‌های قبلی گفته‌ام بعضی از مشکلات کشور ما در زمان رژیم سابق هم وجود داشت و مشکلات زنان نیز از این قاعده مستثنا نیست.

قبل از سال 2003 در عراق تعداد زیادی زن بیوه وجود داشت که همسرانشان را در جنگ سابق عراق از دست داده بودند، بعد از تهاجم آمریکا به عراق در سال 2003 تعداد آنها افزایش پیدا کرد. اکثر این زنان در شرایط بسیار دشواری زندگی خود را سپری و بسختی با مستمری حدود 100 دلار در ماه زندگی خود و خانواده‌شان را اداره می‌کنند.

علاوه بر این موضوع، زنان عراقی با چالش‌هایی مثل واپس‌زدگی‌های سنتی نیز مواجه هستند. مردم عراق هنوز بسیار محتاطانه در قبال حقوق زنان عمل می‌کنند و نمی‌توان نادیده گرفته شدن زنان را به رخدادهای سیاسی ربط داد زیرا این عامل نشات گرفته از فرهنگ کشور عراق است.

در بسیاری از خشونت‌های خانوادگی که اتفاق می‌افتد زنان قربانیان اصلی هستند و این جنایات تا حدی بخشی از افتخارات قومی و فرهنگی مردم عراق به حساب می‌آید. اکثر دختران عراقی مجبورند در 11 یا 12 سالگی ازدواج کنند، با این‌که این موضوع غیرقانونی است، اما فرهنگ سنتی جامعه، ظاهری مشروع به آن بخشیده و این امر زندگی کودکان کشور عراق را تحت تاثیر قرار داده است.

در سال 1959 اولین زنی که برای نخستین بار در دنیای عرب وزیر شد یک زن عراقی بود، اما امروز شرایط برای ارتقای جایگاه زنان بسیار سخت و دشوار شده است. بنابراین ما تلاش می‌کنیم برای بهبود اوضاع مهارت‌های زنان را بالا ببریم تا جایی که بخوبی از قوانین و حقوق خود مطلع باشند و براحتی از خود دفاع کنند.

در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین موفقیت‌های ما این است که 25 درصد از کرسی‌های مجلس عراق را زنان به خود اختصاص داده‌اند. با تمام این پیشرفت‌ها هنوز هم بعضی مواقع قوانین عجیب و تازه‌ای درخصوص حضور زنان در اجتماع به چشم می‌‌خورد که باید اقدام به اصلاح آنها کرد.

منبع: قنطره / مترجم: صدیقه حاج نوروزی