انتخاب پوتین؛ فرصتی برای بازسازی قدرت روسیه

این روزها سیاست خارجی روسیه در قبال خیزش‌های مردمی خاورمیانه، بحران سوریه، استقرار سپر دفاع موشکی در ترکیه و مساله هسته‌ای ایران، محل بحث تحلیلگران مختلف است. یکی از سؤالات جدی در این زمینه این است که آیا با بازگشت پوتین به کرسی اول قدرت در روسیه، سیاست خارجی این کشور تغییر خواهد کرد؟ در کشورهایی نظیر روسیه که هنوز گام‌های نخستین را در مردم‌سالاری بر می‌دارد، تغییر اساسی در سیاست خارجی نتیجه دو تحول جدی است؛ اول آن که نخبگان مؤثر و تصمیم‌گیران اصلی تغییر کنند و دوم آن که تحولی در ساختار قدرت در سطح سیستمیک (منطقه‌ای یا جهانی) ایجاد شود.

در روسیه هر دو تحول برای تغییر در سیاست خارجی صورت گرفته است. بازگشت مجدد پوتین به ریاست جمهوری برای مردم نخبه‌گرای روسیه، یعنی بازگشت یک نخبه جدید و امکان ظهور سیاست‌هایی جدید در داخل و خارج. مردم روسیه خواهان نقش‌آفرینی جهانی روسیه هستند و دوست دارند نقش امپراتوری گذشته روسیه با شکل و کارکردی جدید در سطح جهانی احیا شود.در سطح سیستمیک نیز ساختار قدرت متحول شده است و زمینه برای تغییر سیاست خارجی روسیه فراهم است. بحران مالی در غرب، تغییرات سیاسی در چین، باج‌گیری جدید کره‌شمالی از آمریکا، خیزش‌های مردمی در خاورمیانه، استقرار سپر دفاع موشکی در ترکیه، نقش‌آفرینی فعال ترکیه در تحولات خاورمیانه، بحران سوریه، انسجام اتحادیه عرب و غربی‌ها در قبال بحران سوریه، افزایش فشارهای سیاسی و اقتصادی بر ایران از طرف غرب، گسترش روابط استراتژیک رژیم صهیونیستی با جمهوری آذربایجان و استقبال از بازارهای نفت و گاز روسیه در پی تحریم نفتی ایران از جمله مهم‌ترین تحولات سیستمیک است که زمینه را برای تغییر سیاست خارجی روسیه فراهم می‌کند.

آنچه مسلم است، تغییر در سیاست خارجی روسیه با توجه به تحولات داخلی و بین‌المللی محاسبه خواهد شد و تصمیم مقتضی بر حسب منافع ملی روسیه اتخاذ می‌شود. پوتین شخصیتی قدرت‌طلب است و می‌خواهد دنیا از روسیه یک کشور مستقل و قدرتمند را در ذهن داشته باشد. نقش‌آفرینی ترکیه در تحولات خاورمیانه با حمایت آمریکا و به منظور سقوط حکومت بشار اسد، ژئوپلیتیک منطقه را به زیان روسیه تغییر خواهد داد. آنچه مسلم است زمینه‌های تقابل روسیه با غرب از جمله بحران سوریه، سپر دفاع موشکی در ترکیه و برنامه هسته‌ای ایران، آزمونی جدی برای این قدرت جهانی خواهد بود و در صورت مقاومت هوشمندانه روسیه در برابر غرب، شاهد روسیه قدرتمندتری در عرصه جهانی خواهیم بود.