آسیب‌شناسی حرفه‌ای عملکرد مجریان در «صدای آمریکا» صدایی که می‌لرزد

به عبارت دیگر، فرم یا نحوه ارائه محتویات یک شبکه ماهواره‌ای آنقدر مهم هست که بتوان از آن به عنوان سکوی پرش ماندگاری در ذهن مخاطب نام برد.

همچنین از آنجا که اقناع، هدف هر ارتباط است، دستگاه‌های عظیم رسانه‌ای هزینه‌های بسیاری برای آن صرف می‌کنند تا میزان تاثیرگذاری بر مخاطبان در حد اعلی تحقق یابد. شبکه‌های ماهواره‌ای هم از این امر مستثنی نیستند.

آنها مخاطبانی دارند جهانی، با مختصات ذهنی و فرهنگی گوناگون و رقیبانی سرسخت و متکثر. کافی است در شناخت سلیقه مخاطب خود اشتباه کنند و به او نقطه‌ضعف نشان دهند تا شاهد از دست دادن خیل عظیمی از آنها باشند.

شبکه ماهواره‌ای «صدای آمریکا» نیز همان‌طور که از نامش پیداست همچون همه رسانه‌ها درصدد ارائه اطلاعات و توجیه مواضع سیاسی خود برای مخاطبان جهانی بوده و هست. عمر این موسسه رسانه‌ای از 70 سال عدول کرده است، اما در این میان از ناپختگی‌ها و بی‌تجربگی‌هایی که ممکن است یک رسانه جوان و بی‌تجربه داشته باشد، رنج می‌برد.

یکی از بخش‌های بزرگ این شبکه ماهواره‌ای پخش اخبار و تحلیل و بررسی پیرامون خبر است. امروزه دیگر صرفا پخش خبر و تحلیل در یک رسانه کافی نیست و فارغ از نحوه چینش و جهت‌گیری اخبار یک شبکه، چگونگی پخش و تزیین یک بخش خبری ‌‌ـ‌ تحلیلی می‌تواند توجه مخاطب بی‌حوصله امروز را جلب و سیر و سفر او در دنیای رسانه‌ای متنوع پیش رویش را، به نفع آن رسانه متوقف کند.

«صدای آمریکا» نیز مثل هر رسانه دیگری پخش اخبار و تحلیل آنها را در صدر برنامه‌های خود جای داده است. حال با نگاهی به بخش فارسی «صدای آمریکا» می‌توان به چند ضعف اساسی در فرم و شکل ارائه اطلاعات و داده‌های این شبکه اشاره کرد. می‌دانیم که استفاده از رنگ مناسب، بهره‌گیری از فرم و قالب زیبا، نور، تصویر، نحوه انتخاب مجریان به عنوان افرادی که در ارائه اخبار و نظم و چینش آنها تاثیرگذارند و... از عناصر زیباشناختی یک رسانه به شمار می‌روند.

در مورد استفاده صدای آمریکا از این عناصر می‌توان ادعا کرد که این شبکه در هیچ‌یک از عناصر زیباشناسی اشاره شده حرفی برای گفتن ندارد. نحوه فیلمبرداری ثابت و کسل‌کننده و نمایش تصاویر اکثرا تار به نظر می‌رسد. رنگ‌های به کار رفته در این شبکه نیز رنگ‌هایی سرد و بی‌روح هستند که در جای خود به بحث بیشتری نیازمند است. در این بین ضعف دیگری که در صدای آمریکا خودنمایی می‌کند به عنصر نحوه اجرا و مجری‌گری در تلویزیون که از عناصر حیاتی بقای یک شبکه نیز هست برمی‌گردد.

مجری‌ها به عنوان افرادی که مستقیما با مخاطب ارتباط برقرار می‌کنند به نوعی نماینده یک رسانه به حساب می‌آیند. آنها می‌باید در نحوه ارائه اخبار خلاق بوده و طوری برنامه را اجرا کنند که بتوانند نظر تام مخاطب را جلب و ماحصل برنامه را در بسته‌بندی زیبایی به مخاطب ارائه کنند. این کار مجری بسته‌های خبری و تحلیلی زمخت را تزیین و به قولی خوش‌نمک می‌کند.

همچنین پوشش مناسب، راهیابی به اطلاعات عمومی، داشتن چهره مناسب، مسلط بودن به قلمرو واژگان، داشتن روحیه جستجوگری و... از ویژگی‌های یک مجری توانمند به حساب می‌آید. مجریان اما در شبکه فارسی «صدای آمریکا» با متوسط سنی که به اندازه عمر این شبکه است، ویژگی‌های یک مجری توانمند را ندارند. اطلاعات عمومی این مجریان در سطح بالایی نیست. آنها اکثرا در رابطه با اخبار سیاسی اطلاعاتی در دست دارند.

قلمرو واژگان این مجریان نیز بسیار محدود است. فن بیان وجه تمایز یک مجری با یک فرد عادی است. او باید بتواند از انبوه واژگانی که در اختیار دارد خصوصا در برنامه‌های تحلیلی و گفت‌وگومحور بهره گیرد. اما مجریان صدای آمریکا اغلب حتی در هنگام ارائه مطالبی کوتاه نیز دچار مشکل می‌شوند.

تپق‌زدن در بین برخی از مجریان این شبکه به صورت یک امر عادی درآمده است. علاوه بر آن در میزگردها و بخش‌های تحلیل خبری در این شبکه نیز اثری از استاندارد‌های جهانی یک مصاحبه و میزگرد تاثیرگذار دیده نمی‌شود. بیشتر آنها در هیئت یک مصاحبه‌گر روحیه جستجوگری و به چالش‌کشیدن فرد مقابل را ندارند. در صورتی که این عامل یکی از مهم‌ترین عوامل اعتمادسازی در میان مخاطبان است.

به نظر می‌رسد که مواضع سیاسی صریح و تلاش غیرحرفه‌ای برای به هر نحو نشان‌دادن آن در همه آیتم‌های صدای آمریکا توی چشم می‌زند، ولی بینندگان اصولا به گوینده‌ای اعتماد می‌کنند که بتواند جهت‌گیری خود را در برنامه به صفر برساند و صدای بی‌نظری باشد که سوالات همه اقشار را به گوش همه برساند؛ اتفاقی که در صدای آمریکا و خیلی از تلویزیون‌های ماهواره‌ای دیگر نمی‌افتد.