به من بگو چرا؟

چرا تنها صدای هواپیماهای مافوق صورت را می‌شنویم؟

آیا تا به حال برایتان پیش آمده بخواهید هواپیمایی جتی که ناگهان صدای آن را می‌شنوید در آسمان رصد کنید؟ در بسیاری از موارد بلافاصله سرتان را بالا می‌گیرید، اما هیچ نشانی از این هواپیما را نمی‌یابید. این در حالی است که شما دقیقا همان نقطه‌ای را نگاه می‌کنید که صدای این هواپیما چند لحظه قبل از همانجا در آسمان طنین می‌انداخت.

کد خبر: ۴۵۶۸۲۲

هواپیما با سرعتی بیشتر از سرعت صوت حرکت می‌کند و به همین علت شما هنگامی صدای آن را می‌شنوید که هواپیما از آن منطقه گذشته است. این گفته تا حدودی درست است، اما در حقیقت اختلاف سرعت حرکت هواپیما بر فراز آسمان با سرعت حرکت نور به اندازه‌ای نیست که شما نتوانید همزمان با شنیدن صدای هواپیما، آن را در آسمان ببینید. آنچه موجب می‌شود نتوانید همان موقع که صدای هواپیمایی را می‌شنوید آن را در آسمان ببینید این است که صدا بسیار کندتر از نور حرکت می‌کند. سرعت حرکت نور حدود یک میلیون برابر سرعت حرکت صوت است.

در سطح دریاها صوت با سرعتی در حدود 1200 کیلومتر برساعت حرکت می‌کند و این در حالی است که در شرایط مشابه، نور با سرعتی حدود 296‌هزار کیلومتر بر ثانیه در حرکت است. معمولا هواپیماهای مسافربری در ارتفاع 30 هزار پایی از سطح زمین پرواز می‌کنند. از این ارتفاع، 30 ثانیه طول می‌کشد تا امواج صوتی به سطح زمین برسند، اما از همین ارتفاع نور در مدت زمان کمتر از 400 هزارم ثانیه به سطح زمین برخورد می‌کند.

بنابراین می‌توان گفت نور بلافاصله به ما می‌رسد. هواپیمایی که با سرعت 960 کیلومتر بر ساعت در حرکت است در 30 ثانیه‌ای که طول می‌کشد تا صدای آن به گوشتان برسد، 5 کیلومتر در مسیر حرکتش پیش رفته است. به همین دلیل زمانی که شما صدای این هواپیما را می‌شنوید، هواپیما دیگر در مکانی که امواج صوتی از آن منطقه به سوی زمین رهسپار شده‌اند، قرار ندارد، بلکه در حدود 5 کیلومتر جلوتر از منبع انتشار امواج صوتی قرار گرفته است و وقتی به آسمان نگاه می‌‌کنید با کمال تعجب متوجه می‌شوید که هیچ اثر و نشانه‌ای از این هواپیما نیست، شما مرتکب هیچ اشتباهی نشده‌اید، خیالاتی هم نشده‌اید، بلکه این ماهیت علم فیزیک است که موجب می‌شود چنین موضوعی را تجربه کنید.