آیا اشغال عراق همچنان ادامه دارد؟

اما مساله اصلی تنها بودجه سرسام‌آور پنتاگون، پرداخت بدهی‌های دولت فدرال یا هزینه‌های درمان سربازان آمریکایی نیست. آنچه موجب نگرانی بسیاری از کارشناسان شده، هزینه‌های آتی فعالیت‌های آمریکا در عراق است. طبق اظهارات مقامات وزارت خارجه آمریکا پس از سال 2012 حدود 16 هزار نیروی غیرنظامی‌ اعم از کارمند و پیمانکار در عراق فعالیت خواهند کرد. در واقع، می‌توان گفت که صرفا نوع ماموریت آمریکا و نه ماهیت آن در عراق تغییر خواهد کرد.

موضوع اول و البته مهم، بودجه اختصاص یافته به فعالیت‌های آینده است. بودجه وزارت ‌خارجه برای سال مالی 2012 در عراق 2/6 میلیارد دلار است. هر چند این رقم در مقایسه با هزینه‌های جنگ عراق قابل مقایسه نیست، اما همین رقم نیز بیش از بودجه اختصاص داده شده به اداره غذا و داروی آمریکاست. علاوه بر این، وزارت دفاع نیز باید برای بازگرداندن نیرو‌های آمریکایی از عراق به پایگاه‌های نظامی ‌در کویت و سایر نقاط مبالغ سنگینی صرف کند.

خطر دیگر پیش رو، به حملات احتمالی به نیرو‌های آمریکایی و مقاومت مردم عراق با حضور این نیرو‌ها بازمی‌گردد. به همین خاطر نیز یک سوم 16 هزار نیروی آمریکایی در عراق را نیرو‌های پیمانکاران امنیتی تشکیل خواهد داد. در واقع، این تعداد نیروی امنیتی 3 برابر بیشتر از تعداد کل نیرو‌هایی است که آمریکا برای انجام ماموریت‌های دیپلماتیک در سایر نقاط جهان به کار می‌گیرد.

در واقع، 5500 نیروی امنیتی وزارت خارجه به 4500 نیرویی در عراق ملحق خواهند شد که برای تامین نیاز‌های غذایی و بهداشتی سایر نیرو‌های آمریکایی در عراق به فعالیت خواهند پرداخت. از ماه ژانویه نیز در حدود 157 پرسنل نظامی‌ و 700 پیمانکار غیرنظامی ‌در عراق حضور خواهند یافت که وظیفه آنها آموزش نیرو‌های عراقی برای استفاده از تجهیزاتی است که دولت آمریکا به عراق فروخته است.

پیمانکاران امنیتی، کارمندان چند شرکت بزرگ خواهند بود که با انعقاد قرارداد‌های چند میلیاردی با دولت آمریکا همکاری خواهند کرد. به عنوان مثال، شرکت Triple Canopy برای محافظت از مقامات وزارت خارجه 5/1 میلیارد دلار دریافت کرده است. شرکت SOC نیز برای محافظت از سفارت آمریکا در بغداد، قراردادی یک میلیارد دلاری به امضا رسانده است. «گروه راهبرد‌های جهانی» نیز برای مقابله با حملات احتمالی به کنسولگری آمریکا و کارکنان غیرنظامی‌ آن 410 میلیون دلار به دست خواهد آورد. سایر پیمانکاران نیز مسوولیت حفاظت از 2 کنسولگری دیگر آمریکا در سایر شهر‌های عراق را بر عهده خواهند داشت. مجموع این هزینه‌ها نیمی ‌از بودجه وزارت دفاع را به خود اختصاص خواهد داد. نکته جالب آن که بودجه تخصیص یافته به اقداماتی همچون کمک به بازسازی، آموزش، کمک به پناهندگان و سایر کمک‌های بشردوستانه در مقایسه با بودجه پیمانکاران امنیتی بسیار ناچیز است.

سوال اساسی و مهمی ‌که در اینجا می‌توان مطرح کرد این است که با توجه به این میزان بودجه اختصاص یافته به اقدامات وزارت خارجه آیا نمی‌توان اظهار داشت که فعالیت‌های وزارت خارجه به نوعی همان اشغال مسلحانه عراق است؟ ردیابی، هشدار و اعلام خطر یا نجات پرسنل دیپلماتیک به هنگام بروز تهدید از جمله ماموریت‌های این پیمانکاران خواهد بود. در صورت بروز تهدید یا وقوع حمله، واکنش این نیرو‌های پیمانکار چگونه خواهد بود؟

شرایط و قوانین مرتبط با فعالیت این پیمانکاران حتی از دید بازرس ویژه بازسازی در عراق نیز پنهان است. بدون شک، بروز تخلفات، نقض قوانین یا کشته شدن غیر نظامیان عراقی همانند آنچه در سال 2007 در میدان نیسور در عراق اتفاق افتاد و منجر به قتل‌عام شهروندان عراقی توسط نیرو‌های امنیتی شرکت بلک واتر شد نیز نباید موجب تعجب شهروندان آمریکایی شود. درگیری‌های شدید در فلوجه به دلیل اقدامات پیمانکاران امنیتی آمریکایی به وقوع پیوست. حال، این سوال مطرح است که آیا اقدامات آتی آنها موجب ورود مجدد آمریکا به درگیری‌ها نخواهد شد؟

از سوی دیگر، پیمانکاران امنیتی خود نیز با خطرات متعددی در عراق روبه‌رو خواهند بود. در چند سال گذشته، دولت آمریکا همواره از اعلام آمار صحیح تلفات این نیرو‌ها در عراق و افغانستان خودداری کرده است و هیچ‌گاه نیز خانواده‌های آنها مورد حمایت دولت قرار نگرفته‌اند. نیرو‌هایی هم که طی سال‌های گذشته مجروح شده‌اند، هیچ‌گاه از خدمات تامین اجتماعی یا بیمه به طور کامل برخوردار نبوده‌اند.

با توجه به عدم مصونیت پرسنل نظامی ‌در عراق بدون شک در صورت بروز تخلف یا نقض قوانین، با این نیرو‌ها طبق قوانین داخلی عراق رفتار خواهد شد. در خصوص هزینه‌های غیرمحسوس و پنهان ماموریت‌های نیرو‌های آمریکایی در سال‌های آینده نیز پرسش‌های فراوانی مطرح است. به عنوان مثال، هزینه نظامی ‌شدن وزارت خارجه و کاهش کارایی فعالیت‌های دیپلماتیک آمریکا در عراق چقدر خواهد بود و آموزش و مسلح کردن ارتش و پلیس عراق چه هزینه‌ای بر دولت آمریکا تحمیل خواهد کرد؟

بی‌تردید، مبالغ فراوانی از این بودجه به هدر خواهد رفت یا مورد سوءاستفاده قرار خواهد گرفت. طبق گزارش‌‌های منتشر شده تاکنون 60 میلیارد دلار از بودجه اختصاص یافته به جنگ عراق و افغانستان ناپدید شده است.

منبع: مجله فارین پالیسی