راه صادرات برای خرمای خوزستان ناهموار است

از آنجایی که خرمای تولیدشده استان از نظر کمیت و کیفیت برای صادرات به کشورهای هدف مناسب است، اما همچنان به شیوه سنتی بسته بندی می شود و هیچ‌گونه عملیات فرآوری مدرن روی آن صورت نمی‌گیرد.

هم‌اکنون در استان خوزستان شهرهای شادگان، آبادان، اهواز، خرمشهر و بهبهان عمده مراکز تولید محصول خرما به شمار می‌آیند.این در حالی است که کیفیت و مرغوبیت خرمای تولیدشده این مناطق نیز رو به افزایش است و دلیل آن اصلاح ساختار نخلیات باغات و لایروبی انهار و زهکشی‌هاست. اما در کنار افزایش تولید و ارتقای کیفیت خرما، نکته بسیار مهم بسته‌بندی مناسب این محصول است که در سنوات گذشته مشکلات متعددی در زمینه بسته‌بندی خرما در استان وجود داشته است.هرچند به گفته برخی کارشناسان، اجرای طرح خرید توافقی خرما طی چند سال اخیر افزایش رغبت تولیدکنندگان در جهت بسته‌بندی مناسب این محصول را به دنبال داشته است.

در حال حاضر خوزستان که دومین استان تولیدکننده خرما در سطح کشور است، 30 درصد خرمای خود را به کشورهای مختلف صادر می‌کند. در واقع بیشترین سهم صادرات بین استان‌های خرما‌خیز از آن خوزستان است. همچنین 90 درصد تولیدات آن جنبه خوراکی دارد و می‌تواند سهم مناسبی از بازارهای خارجی را به خود اختصاص دهد، هرچند که نبود انبار مناسب با حجم کافی، عدم استفاده از جعبه‌های استاندارد به سبب نداشتن نقدینگی، نگهداری محصول در فضای باز و غیربهداشتی و نادیده گرفتن مشکلات صادرکنندگان از جمله مشکلات نخلداران خوزستانی است.

معاون توسعه تجارت خارجی سازمان بازرگانی خوزستان درخصوص وضعیت نامطلوب واحدهای بسته‌بندی خرما در استان می‌گوید: درصورت مکانیزه شدن واحدها و افزایش ظرفیت موجود، توان صادرات این محصول افزایش خواهد یافت.

یونس حسین‌نژادیان سپس به مشکلات کارگاه بسته‌بندی این محصول اشاره می‌کند و می‌گوید: حمل و نقل خرما، نامناسب بودن جعبه‌های بسته‌بندی، کمبود فضای نگهداری این محصول و عدم اعطای بموقع تسهیلات به بخش خصوصی از جمله مشکلات موجود در پیشرفت بسته‌بندی خرماست.وی با بیان این‌که برخی صادر‌کنندگان، خرمای بسته‌بندی را براساس سفارش خریدار تهیه می‌کنند، می‌گوید: سازمان بازرگانی تنها مشوق بخش خصوصی برای فرآوری و بسته‌بندی مدرن محصول خرما جهت تسخیر بازارهای هدف است و بخش خصوصی نیز باید در جهت ارائه بسته‌بندی مناسب این محصول تلاش کند.

حسین نژادیان برگزاری دوره‌های آموزشی و کارگاه‌های بسته‌بندی و ایجاد برند تجاری برای بخش خصوصی را از جمله حمایت‌های دولت از صنعت خرما عنوان می‌کند.وی با تاکید بر این‌که خرمای خوزستان از نظر تولید و صادرات موقعیت مناسبی دارد، می‌افزاید: امسال 150 هزار تن خرما تولید شده که از این میزان 6 هزار تن توسط دولت به صورت توافقی خریداری و تاکنون 20 درصد آن صادر شده است.

به گفته معاون اتحادیه خشکبار ایران شعبه خوزستان، عدم حمایت دولت برای توسعه زیرساخت‌ها و مکانیزه کردن کارگاه‌های بسته‌بندی خرما، نداشتن وضعیت مالی مناسب برای تبدیل کارگاه‌ها از شیوه سنتی به شیوه مکانیزه توسط بخش خصوصی و عدم برگشت پول صادرکنندگان به دلیل برخی مشکلات بانکی کشور مانع به روز شدن بسته‌بندی و فرآوری این صنعت شده است.

احمد هاشمی با بیان این‌که از دیرباز تاکنون خرمای تولیدشده خوزستان به دلیل عدم حمایت دولت به شیوه سنتی در حال رقابت با دیگر تولیدکنندگان در بازار جهانی است خواستار اعطای تسهیلات درازمدت و کم‌بهره و حمایت دولت از این صنعت شد.

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خوزستان نیز معتقد است نبود زیرساخت‌های لازم برای صادرات خرما از جمله مشکلات تولیدکنندگان خرما در این استان است.

رضا طاهری می‌افزاید: ایجاد شبکه مبتنی بر صادرات به همراه ارتقای کیفیت محصولات تولیدی، استانداردسازی و شناسنامه‌دار کردن محصولات تولید شده در درون خوشه از نکات ضروری‌ای است که باید با جدیت در خوشه صنعتی خرما مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به این‌که 62 واحد تولیدی در خوشه صنعتی خرمای خوزستان با توان اشتغالزایی 1800 نفر فعالیت می‌کنند، می‌گوید: ایجاد خوشه صنعتی خرما راهی برای صنعتی شدن روند تولید و بسته‌بندی این محصول است.

وی تاکید می‌کند: باید هر چه سریع‌تر مشکلات سد راه این طرح صنعتی از جمله نبود زیرساخت‌های صادراتی و استراتژی بازار، نداشتن و هماهنگ نبودن رقابت بین اعضای این صنعت، کمبود فضای مناسب صنعتی و نبود شبکه‌های بازاریابی مورد نیاز این خوشه برطرف شود.

طاهری به چشم‌انداز تدوین شده برای خوشه صنعتی خرما اشاره می‌کند و می‌گوید: براساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، این خوشه تا پایان سال 1393 با علامت تجاری شناخته شده در بازارهای بین‌المللی و با صادرات سالانه 80 هزار تن انواع خرمای بسته‌بندی شده براساس استانداردهای روز جهانی حضور خواهد یافت.

به گفته مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خوزستان، حضور فعال در بازارهای منطقه‌ای و جهانی، ارتقای کیفیت محصولات تولیدی، معرفی برند مشخص برای خرمای صادراتی استان، به کارگیری تکنولوژی مدرن در زیرساخت‌های صنایع بسته‌بندی و هسته‌گیری خرما از جمله اهداف خوشه صنعتی خرماست.

درحال حاضر، 75 درصد خرمای استان خوزستان از نوع استعمران است که نوعی خرمای صنعتی است و برای صادرات مناسب است.در استان خوزستان 5 نوع خرما از جمله کبکاب، گنتار، دیری، زاهدی و استعمران تولید می‌شود که بیشترین رقم تولیدشده متعلق به استعمران است که مزیت صادراتی دارد.

سمیه غافلی ‌/‌ جام‌جم اهواز