فیلم‌های دفاع مقدس به فضایی تازه نیازمندند

یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که طی سال‌های پس از انقلاب همواره مورد توجه قرار گرفته و در خصوص آن آثار بسیاری ساخته شده، دفاع مقدس است. از زمان جنگ تاکنون فیلم‌ها و سریال‌های جنگی بسیاری تولیدشده و هر کدام از زوایای مختلف به وقایع جنگ پرداخته‌اند. البته بیشتر این فیلم‌ها در مناطق خاصی (جنوب کشور) ساخته شده‌اند، در حالی که طی 8 سال دفاع مقدس علاوه بر جنوب کشور، استان‌های کردستان، کرمانشاه و ایلام نیز به صورت مستقیم درگیر جنگ بودند. به گواه بسیاری، جنگ در ایلام آغاز و همان‌جا پایان یافت. بیشترین حملات هوایی بر سر مردم ایلام بود. مردمانش در طول جنگ دیارشان را ترک نکردند و درگیر جنگ بودند. از پدرانی که در جبهه‌ها بودند تا مادرانی که هم بار خانواده را بر دوش داشتند، هم پشت جبهه‌ها ملزومات و غذای رزمندگان را تامین می‌کردند. از کودکانی که زیر چادرهای رنج بزرگ شدند و هیچ وقت رنگ کودکی را آن طور که باید لمس نکردند تا پدربزرگ و مادربزرگ‌هایی که در سوگ عزیزانشان داغدار شدند که همه این موارد توجه بیشتر فیلمسازان را می‌طلبد. از طرفی شرایط کنونی فیلم‌های دفاع مقدس که به گونه‌ای با سوژه‌ها و فضاهای تکراری مواجه شده (که فاصله گرفتن مخاطبانش را هم در پی داشته) به نفسی تازه و فضایی بکر و جدید نیاز دارد که این مساله مستلزم نگاهی نو به زوایای ناشناخته و کمتر دیده شده جنگ است.

استان ایلام با پیشینه فرهنگی و تاریخی غنی، طبیعت بکر و خیال‌انگیزش و همچنین وجود مناطق جنگی دست نخورده، فضای بسیار خوبی برای ساخت سریال و فیلم‌های سینمایی جنگی جدید و غیرکلیشه‌ای است. شاید همین تغییر فضا و سوژه، باعث دمیدن روح تازه‌ای در کالبد آثار سینمایی و تلویزیونی در این حوزه باشد. پرداختن به مردمان و سوژه‌های بکری که قابلیت پرداخت بسیاری دارند؛ از آن نوجوان روستایی که یکی از کم‌سن و سال‌ترین شهدای دفاع مقدس است گرفته تا رزمنده‌ای که از ابتدای جنگ تا زمان شهادتش با پای برهنه می‌جنگید یا قابلیت‌ها و دلاوری‌های شگفت‌انگیز عشایر آموزش ندیده و بدون سلاح که حماسه فتح میمک را رقم زدند تا آزادسازی مهران و بمباران زمین فوتبال چوار و...

اگر بخواهیم نگاهی کوتاه به ویژگی‌ها و قابلیت‌های این منطقه برای ساخت فیلم‌های سینمایی بیندازیم می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1 ـ ویژگی‌های جغرافیایی و طبیعی: استان ایلام به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و آب هوایی و همچنین تنوع محیطی، دارای مناطق بکر و زیبایی است. از طبیعت سرسبز و قسمت‌های کوهستانی در مناطق شمالی استان گرفته تا نقاط گرم و خشک و بیابانی جنوب استان که هم مرز خوزستان است. از ویژگی‌های بارز جغرافیایی استان، وجود جنگل‌های انبوه بلوط در مناطق شمالی و نیزارها و نخلستان‌ها در مناطق جنوبی است. در واقع بلوط نماد مقاومت، سختکوشی و پایداری مردمان این دیار است که می‌تواند نشانه جدید و برجسته‌ای برای فیلم‌های دفاع مقدس باشد. شاید وقت آن رسیده باشد که علاوه بر نخل‌های سر بریده، از بلوط‌های سوخته هم برای بیان رشادت‌ها، مظلومیت‌ها و پایداری‌های ملت سرافرازمان استفاده و به عنوان نمادی از دفاع مقدس مطرح شود.

2 ـ وقایع مهم و سرنوشت ساز: ایلام وقایع بسیار مهمی را طی 8 سال دفاع مقدس تجربه کرد. از جمله فتح میمک، بمباران زمین فوتبال چوار (که یکی از حوادث دلخراش در سطح جهان بود که جمعی از جوانان ورزشکار در حین بازی توسط هواپیماهای بعثی بمباران شدند و به فیض شهادت رسیدند یا جانباز شدند)، آزادسازی دهلران و موسیان و همچنین آزادسازی مهران که یکی از مهم‌ترین وقایع جنگ پس از آزادسازی خرمشهر بود که امام خمینی(ره) در اهمیت این پیروزی فرمودند: «مهران را هم خدا آزاد کرد.»

3 ـ مناطق عملیاتی و جنگی بکر و دست نخورده: بسیاری از عملیات‌های مهم و سرنوشت‌ساز دفاع مقدس در این استان صورت پذیرفته، کربلای1، والفجر مقدماتی، والفجر 1، ضربت ذوالفقار، محرم و... همچنین مناطق جنگی بسیاری از جمله قلاویزان، کنجانچم، تپه شهدای میمک، سرنی، موسیان، شرهانی، فکه، زمین فوتبال چوار، سنگر صدام، پاسگاه گرمیشه و... که تاکنون خیلی کم دیده و از آن سخن گفته شده است.

4 ـ پیشینه تاریخی، فرهنگی و مذهبی: ایلام با داشتن تمدنی کهن دارای قابلیت‌های فرهنگی و تاریخی برجسته‌ای است که آثار باستانی و تاریخی بسیار زیبا و متنوعی دارد که می‌تواند فضاهای متنوعی برای تولیدات سینمایی باشد. از طرفی مردم این استان ارادت خاصی به ائمه اطهار و خاندانشان دارند و در این استان، بقعه‌های متبرک امامزاده‌های بسیاری هست که می‌توان از آنها استفاده کرد.

5 ـ موسیقی غنی: یکی از مهم‌ترین گنجینه‌های فرهنگی و هنری ایلام، موسیقی محلی و مقامی آن است که پیشینه درخشان تاریخی دارد که سینه به سینه نقل شده و اکنون توسط هنرمندانی مستعد و برجسته زنده نگاه داشته شده است، از جمله هوره که نوعی آوای محلی است که توسط مردان سروده می‌شود و اغلب برای وصف طبیعت، معبود، رشادت‌ها و دلیری‌ها، کوچ کردن و شرح هجران و فراق به کار می‌رود که سوز خاصی در نوای آن نهفته است و نوع دیگر آن مویه است که توسط زنان برای سوگواری شهدا و عزیزان از دست رفته خوانده می‌شود. از طرفی سازهای دهل و سرنا که بومی این منطقه محسوب می‌شوند در مراسم شادی و عزا به کار برده می‌شوند. استفاده از این قابلیت‌ها و بهره‌گیری از موسیقی بومی می‌تواند فضای بسیار جدید و متنوعی در زمینه موسیقی فیلم و سریال ایجاد کند که قطعاً به دل مخاطبان خواهد نشست.

از همه مهم‌تر استان ایلام، مردمانی زلال، مهمان‌نواز و هنرمند دارد که قطعاً به گرمی پذیرای فیلمسازان و عوامل آنها خواهند بود.

به هر حال فیلمسازان و فعالان عرصه سینما و تلویزیون باید در این خصوص توجه بیشتری کنند. همچنین جا دارد مسوولان رسانه ملی و وزارت ارشاد در این خصوص اقدامات لازم را انجام دهند تا ان‌شاءالله بزودی شاهد ساخت آثار ماندگار و ارزشمندی در این خصوص باشیم.