انتظار مردم از خودروسازان داخلی

خودروسازان بزرگ دنیا همواره به دنبال ارتقای کیفیت خودرو و رضایتمندی مشتریان هستند و طبیعی است اگر خودروسازان ما نیز بخواهند در صورت فراهم شدن یک بازار رقابتی ادامه حیات پیدا کنند، علاوه بر کاهش هزینه‌های تولید باید کیفیت خودروی تولیدی را روز به روز ارتقا دهند. در حال حاضر همه خودروسازان داخلی ملزم به رعایت استانداردهای 51 گانه هستند و به گفته رئیس سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی از اردیبهشت ماه امسال به بعد همه خودروهای تولیدی کشور منطبق با استانداردهای 51گانه بوده است، اما آنچه مسلم است بحث کیفیت و استاندارد دو موضوع جداگانه است که هر دوی این مباحث در قانون ارتقای کیفی تولید خودرو مورد تاکید قرار گرفته است.

قانون ارتقای کیفی تولید خودرو و سایر تولیدات صنعتی داخلی، بهار سال گذشته تصویب و برای اجرا ابلاغ شد. براساس این قانون، وزارت صنایع و معادن مکلف شد ظرف 3 ‌ماه از تاریخ تصویب این قانون، برنامه و سیاست‌های مرتبط با ارتقای کیفیت تولید خودرو، کاهش مصرف سوخت، اجرای کامل استانداردهای اجباری 51 گانه واستانداردهای مورد نیاز قطعه‌سازی، استانداردهای ایمنی و آلایندگی و همچنین رقابت‌پذیر کردن و توسعه شبکه و کیفیت خدمات پس‌از فروش را تهیه و پس از تصویب هیات وزیران جهت اجرای به تمامی خودروسازان و مراکز ذی‌ربط ابلاغ کند. خودروسازان داخلی براساس آیین‌نامه‌هایی که تدوین شده است همگی استاندارد‌های اجباری را رعایت می‌کنند، اگر چه وضعیت نسبت به سال‌های گذشته بهبود یافته، اما با وجود این، هنوز هم شاهد هستیم که گاهی اوقات خودروهای تولید داخل اگر به موقع تحویل مشتریان داده شود با ایراد و اشکال‌ متعدد همراه است و برخی از نمایندگی‌های خدمات پس از فروش که قادر به رفع کامل نواقص نیستند، برای درآمدزایی با شیوه‌های مختلف برای مشتریان هزینه‌تراشی می‌کنند.

نظام‌الدین برزگری، رئیس سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران درباره اجرای قانون ارتقای کیفی تولیدات خودرو از سوی خودروسازان به «جام‌جم» گفت: این قانون از سال گذشته به اجرا گذاشته شد و تمام خودرو‌های تولیدی کشور از اردیبهشت ماه امسال همه استاندارد‌های 51 گانه را رعایت می‌کنند، همه خودرو‌ها دارای ترمز ای‌بی‌اس هستند و قرار است تا پایان سال همه مجهز به ایربگ باشند.

وی در پاسخ به این سوال که چرا فعالان بخش خصوصی در کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی نسبت به کیفیت خودرو‌های داخلی انتقاد دارند، گفت: کیفیت براساس استاندارد‌ها و معیار‌هایی که تعریف شده سنجیده می‌شود، البته استانداردهای 51 گانه حداقل استانداردهاست که خودروسازان رعایت کردند. برزگری افزود: برخی از خودرو‌های خارجی طبق استانداردهای کارخانه‌ای که مختص خودشان است تولید می‌شود و بالاتر از استاندارد‌های ملی است.

وی با اشاره به این که وظیفه و هدف ما رعایت استاندارد‌های ملی است، گفت: در مورد خودرو‌های سواری این استاندارد‌ها رعایت شده و اگر سال‌های گذشته شاهد حوادثی ازجمله آتش‌سوزی در پژو 405 یا آسیب شدید پراید در تصادفات بودیم، این مشکلات از بین رفته، زیرا موتور 405 عوض شده و بدنه پراید نیز مستحکم شده است.

رئیس سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی درباره رضایت مشتریان از کیفیت خودروهای تولیدی کشور گفت: استاندارد‌هایی که تعریف کردیم حداقل استانداردهاست و برای آن که رضایت مشتریان تامین شود باید به سمت رعایت استاندارد‌های جهانی پیش برویم که البته در سند استراتژی توسعه صنعت خودرو که در آن چشم‌انداز 1404 ترسیم شده قرار بر این است که علاوه بر افزایش تیراژ تولید خودرو به 3 میلیون دستگاه، پلتفرم‌های جدید نیز طراحی شود.

برزگری با اشاره به این‌که طراحی خودرو‌های موجود مربوط به 25 ـ 20 سال پیش است، گفت: براساس سند استراتژی خودرو با طراحی پلتفرم‌های تازه خودرو‌های مدل جدید با استانداردهای بالا جایگزین خودرو‌های قدیمی خواهد شد.

وی افزود: خودرو‌های موجود داخلی در حال حاضر حداقل استاندارد‌ها را رعایت کرده‌اند، اما در دنیا هر 3 سال یا 5 سال یک بار و در برخی کشورهای خودروساز حتی پس از یک سال در تولیدات خود تنوع می‌دهند و پلتفرم جدید طراحی می‌کنند. بنابراین اگر می‌خواهیم در جهت ارتقای کیفیت تولیدات خود قدم برداریم، نمی‌توانیم طراحی قدیمی 20 سال پیش را با تغییرات جزئی تقویت کنیم وای‌بی‌اس و ایربگ بگذاریم و روانه بازار کنیم. برزگری گفت: ما بیش از 40 سال است که خودروساز هستیم و انتظار مردم از خودروسازان داخلی بیش از این است و امیدواریم با پیگیری‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین سازمان گسترش خودروسازان کارهای قوی وارد بازار شود. وی در پاسخ به این پرسش که آیا قطعه‌سازان خودرو نیز تولید کیفی را در پیش گرفته‌اند، گفت: در سند استراتژی توسعه صنعت خودرو بر کیفی‌سازی قطعات خودرو نیز تاکید شده است، به طوری که قطعات معیوب حق ورود به کارخانه‌های خودروسازی را ندارند و به قطعه‌سازان تکلیف شده، باید تمامی تولیدات آنها منطبق با استاندارد‌ها باشد. رئیس سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی گفت: تعداد قطعات تولیدی، زیاد است و برای قطعات ایمنی خودرو، رعایت استاندارد‌های اجباری الزامی است؛ به عنوان مثال سی‌بک، لنت ترمز و حتی شیشه خودرو جزو قطعات ایمنی است که باید حتما دارای استاندارد باشد.

وی افزود: براساس قانون ارتقای کیفی تولید خودرو و سایر تولیدات صنعتی داخلی باید تمامی کالاهای صنعتی داخلی و وارداتی خودشان را به استاندارد برسانند. تا سال گذشته استاندارد اجباری مشمول ۶۰۰ قلم کالا می‌شد، اما با مصوبه مجلس، امسال کل کالاهای صنعتی که وارد کشور می‌شوند، مورد کنترل استاندارد قرار می‌گیرند و تاکنون ۱۵۳۰ قلم کالای دیگر به آن ۶۰۰ قلم اضافه شده است.

برزگری با اشاره به این‌که تا پایان آذرماه اقلام دیگری به اقلام استاندارد اجباری اضافه می‌شود، افزود:هر کالایی که فرآیند صنعتی دارد باید استاندارد داشته باشد، استاندارد ملی، کارخانه‌ای، منطقه‌ای یا بین‌المللی که ما این استانداردها را ثبت و بر اساس آن بازرسی‌ها را انجام می‌دهیم.

اخیرا وزیر صنعت، معدن و تجارت در ابلاغیه‌ای به معاونان خود اعلام کرده است، باید آیین‌نامه قانون ارتقای کیفیت خودرو و سایر محصولات صنعتی به طور کامل اجرایی شود، حال باید دید خودروسازان تا چه حد این قانون را به اجرا در آورده‌اند.

کیانوش پورمجیب، معاون کیفیت گروه صنعتی ایران‌خودرو نیز در پاسخ به این پرسش که با گذشت بیش از یک سال از ابلاغ قانون ارتقای کیفی تولید خودرو، این قانون تا چه حد در این واحد اجرایی شده است به «جام‌جم» گفت: این آیین‌نامه دو سرفصل دارد؛ یکی بحث خدمات پس از فروش و موضوع دیگر مربوط به تولید محصول است که در هر دو حوزه کار شده است.

وی افزود: با بازدید‌های روزانه‌ای که توسط یک شرکت ثالث به نام سازمان بازرسی و کیفیت استاندارد انجام می‌شود، براساس چک‌لیستی که مبتنی بر استاندارد خودروسازی جهان است و در وزارت صنایع و گروه خودروسازی بر آن اتفاق نظر وجود دارد، خودرو‌های تولیدی ارزیابی می‌شود و اگر خودروی تولیدی بر اساس آن چک‌لیست با تعاریفی که وجود داد انطباق نداشته باشد مثل کیفیت تایر، صندلی، چراغ‌ها، فواصل درزها و... نمره منفی داده می‌شود.

پورمجیب گفت: از نظر کیفیت چهار سطح خیلی خوب، خوب، قابل قبول و حداقل قابل قبول برای خودرو‌های تولیدی تعریف شده که هرکدام از این سطح‌ها نیز به دو سطح تقسیم می‌شوند و بر اساس این تعاریف خودرو‌هایی در کشور می‌توانند شماره بشوند که در این چهار سطح قرار گیرند و هر تولیدی غیر از این چهار سطح غیرقابل‌قبول است.

وی افزود: بر اساس هدف‌گذاری که از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام شده باید تا پایان سال 92 همه خودرو‌های داخلی در سطح خوب و خیلی خوب تولید شود؛ یعنی دیگر خودروی در سطح قابل قبول پذیرفتنی نیست. خوشبختانه ما توانستیم همین امسال همه محصولات خود را در سطح خوب و خیلی خوب تولید کنیم که از برنامه هدفگذاری شده جلو تریم.

معاون کیفیت گروه صنعتی ایران‌خودرو اظهار کرد: دستیابی به این هدف به دلیل پروژه‌هایی بوده که به اجرا در آمده که عمدتا در بخش قطعات بود که با سازندگان وارد مذاکره شدیم و مشکل قطعات را حل کردیم؛ در واقع برای بهبود کیفیت تولیدات در سال 88 حدود 87 پروژه، در سال 89 حدود 187 پروژه و امسال بالغ بر 500 پروژه تعریف کردیم. وی افزود: با اقداماتی که برای بهبود کیفیت انجام دادیم، در عرض یک سال و نیم 45 درصد بهبود نمره منفی داشتیم که نشان‌دهنده ارتقای معنی‌دار کیفیت خودروست. پورمجیب بحث کیفیت را متفاوت با استاندارد دانست و گفت: از 51 استاندارد اجباری 44 استاندارد مربوط به خودروی‌سواری و بقیه آن مربوط به خودرو‌های سنگین است. وی افزود: این استانداردها حداقل استانداردهاست که بحث‌های ایمنی را در برمی‌گیرد؛ مثل سیستم ترمز، مخازن سوخت مایع، استحکام صندلی، کمربند ایمنی، چراغ راهنما، وسیله هشداردهنده شنیداری، سیستم برف پاک کن و... که در مجموع 44 استاندارد را شامل می‌شود.

پورمجیب یکی دیگر از شاخص‌ها را100/C ذکر کرد و گفت: این شاخص جهانی موید میزان مراجعه مشتریان به شبکه خدمات پس از فروش است که براساس آیین‌نامه ارتقای‌‌کیفیت خودرو باید شاخص100/C در سال 92 به‌عدد 20 در 3 ماه پس از تولید برسد.

وی افزود: بر اساس این شاخص، تمام تولیدات ما میانگین مراجعه به خدمات پس از فروشش جمع زده می‌شود و تقسیم بر 100 می‌شود تا 3 ماه پس از تولید ماکزیمم عدد 20 شود. در اکثر خودرو‌های گروه صنعتی ایران خودرو ما زیر این عدد هستیم؛ البته در 405 به 20 نرسیدیم ولی چون هدفگذاری در سال 92 است ما در سال آینده در مورد این خودرو نیز به 20 می‌رسیم. پورمجیب گفت: این‌که بگوییم از وضعیت و کیفیت خودرو‌های تولیدی راضی هستیم، هیچ وقت راضی نیستیم؛ چون هدف‌هایمان دور و دراز و سختگیرانه است، اما گزارش‌ها نشان می‌دهد، اگر آمار C به 100 را در مورد تولیدات گروه صنعتی ایران خودرو در بیاوریم، شاهد بهبود 60 درصدی این شاخص در اواخر سال 1389 نسبت به ابتدای سال 88 خواهیم بود. وی در مورد سند استراتژی توسعه صنعت خودرو نیز گفت: بر اساس این سند هر خودروسازی باید در سال 1404 دو پلتفرم داشته باشد که ما در این حوزه موفق شدیم پروژه رانا و دنا را طراحی کنیم که یک پلتفرم دیگر نیز برای طراحی تعریف شده است.

پورمجیب گفت: در آیین‌نامه آمده است، از سال 1395 هیچ خودروساز داخلی نباید پلتفرمی داشته باشد که 10 سال از عمر آن گذشته باشد. این یعنی نوسازی و باید برای پلتفرم‌ها به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که حداکثر 10 سال عمر کند و بعد از این باید پلتفرم و محصولات جدید داشته باشیم.

آنچه مسلم است صنعت خودروسازی در ایران در سال‌های اخیر پیشرفت‌هایی هم از نظر تیراژ و تنوع محصول، هم افزایش کیفیت تولیدات داشته است، اما برای کسب رضایت مشتریان و حضور جدی در بازارهای جهانی باید اقدامات جدی‌تری برای ارتقای‌‌کیفیت و ارائه خدمات پس از فروش صورت گیرد. کارشناسان معتقدند باید در این صنعت فضای رقابتی ایجاد و این بخش از انحصار خارج شود تا بتواند با افزایش بهره‌وری و تلاش در یک فضای رقابتی، خودرویی با کیفیت دست مشتریان خود بدهد.