کلاس‌های فوق برنامه؛ امسال 130 هزار تومان

«کلاس‌های اضافه و فوق‌برنامه برای دانش‌آموزان خسته‌کننده و اذیت‌کننده است.» این جمله را حمیدرضا حاجی‌بابایی چند ماه پیش گفت، اما حالا برای همین کلاس‌ها هزینه 130 هزار تومانی تعیین کرده در حالی که خانواده‌ها پیش‌بینی می‌کنند فرزندانشان طی سال تحصیلی مجبور به گذراندن بیش از یک کلاس فوق‌برنامه باشند که در این صورت هزینه سنگینی به خانواده‌ها تحمیل خواهد شد.

حاجی‌بابایی معتقد است: فوق‌برنامه برای دانش‌آموزانی است که کشش ندارند البته درصد آنها خیلی کم است، تعداد این دانش‌آموزان حداکثر 4 درصد است. به گفته او، در نظام نوین آموزش و پرورش باید به جای کلاس‌های اضافی به جذب 60 هزار مشاور، 60 هزار معلم ورزش و 60 هزار نیروی متخصص در حوزه فناوری اطلاعات (آی‌تی) فکر کرد.

اما چه شد که به جای تمام این تمهیدات، آموزش و پرورشی که در آستانه تحول زیربنایی قرار دارد، به تثبیت هزینه کلاس‌های فوق‌برنامه پرداخته در حالی که آنچه در مدارس دولتی می‌گذرد از نبود رضایت از محتوای این کلاس‌ها و دریافت هزینه‌های نابرابر حکایت می‌کند و در مدارس غیردولتی وضع به مراتب وخیم‌تر است به گونه‌ای که کلاس‌های فوق‌برنامه به ابزاری برای جبران شهریه ثابت این مدارس تبدیل شده است.

م ـ فائزی، مادر یکی از دانش‌آموزان مدرسه راهنمایی در منطقه 5 تهران است که در تماس با «جام‌جم» می‌گوید: اول اعلام می‌کنند که شرکت در کلاس‌های فوق‌برنامه ضروری نیست، بعد از گذشت چند ماه وقتی معلم زمان کافی برای تدریس در کلاس نمی‌گذارد خودش پیشنهاد می‌کند تا بچه‌ها در کلاس‌های فوق‌برنامه شرکت کنند.»

آنچه در مدارس می‌گذرد، به گفته برخی والدین و دانش‌آموزان به گونه‌ای است که گویا دانش‌آموز چه به لحاظ درسی زرنگ باشد و چه متوسط ناچار به شرکت در برخی از این کلاس‌هاست. کلاس‌های فوق‌برنامه و جنبی در حالی به پای ثابت برنامه‌های درسی مدارس تبدیل می‌شوند که تا چند سال قبل، هیچ‌یک از این برنامه‌ها نمی‌توانست جای ساعات درسی ثابت را بگیرد، اما آنچه دانش‌آموزان را مجبور می‌کند تا در این کلاس‌های غیراجباری شرکت کنند، به گفته علی‌رضا ثابت، دانش‌آموز سال اول متوسطه، این است که «دبیر ریاضی و آمار و عربی و زبان معمولا به بچه‌ها می‌گویند که برای جبران نمرات کم خود در این کلاس‌ها شرکت کنند، آن وقت می‌بینید نصف کلاس شرکت کرده‌اند و اگر شما شرکت نکنید از بخشی از مطالبی که دبیر در کلاس فوق‌برنامه می‌گوید محروم می‌مانید!»

صاحب‌پور، دبیر حسابان دبیرستان معتقد است: کلاس‌های فوق‌برنامه باید به سمت پرورش استعدادها و نشاط‌آفرینی در جوانان و نوجوانان سوق یابند. وی با تاکید بر این که در مدارس دولتی فوق‌برنامه همان دروس کلاسی است، اما در مدارس غیردولتی از نقاشی و ورزش تا هنر و... را در بر می‌گیرد، می‌گوید: این مساله نشان می‌دهد که در نظام آموزش هنوز به تعریف واحدی از فوق‌برنامه نرسیده‌ایم، چون دانش‌آموزانی که پول بیشتری می‌دهند از تنوع بیشتری در برنامه‌ها برخوردارند.

در مراسم جشن شکوفه‌های امسال، وزیر آموزش و پرورش اعلام کرد که این وزراتخانه «حتی یک ریال» از درآمد کلاس‌های فوق‌برنامه مدارس دریافت نمی‌کند. به گفته او، بنا بر برآوردهای انجام شده، نزدیک به ۱۰‌درصد از خانواده‌های دانش‌آموزان امکان مالی لازم برای پرداخت هزینه‌ این کلاس‌های فوق‌برنامه را ندارند و این وزارتخانه با مدارس هماهنگ کرده است تا از این دسته از دانش‌آموزان، هزینه‌ای دریافت نشود؛ اما وی از ساز و کار اجرای این تصمیم سخنی نگفت، فائزی مادر یک دانش‌آموز در این باره تاکید می‌کند: آیا باید در مشقت و سختی باشیم تا وزیر دانش‌آموزی را از هزینه‌های سنگین معاف کند؟ خیلی از خانواده‌ها با سختی این هزینه‌ها را تامین می‌کنند.

با وجود این، وزارت آموزش و پرورش به طور رسمی، شهریه کلاس‌های فوق‌برنامه را تا تیرماه سال آینده 130 هزار تومان اعلام کرده است، حاجی‌بابایی درباره علت دریافت شهریه بالا از دانش‌آموزانی که در کلاس‌های فوق‌برنامه شرکت می‌کنند طی سال تحصیلی جاری گفت: هزینه این کلاس‌ها براساس درس مشخص شده است و بستگی به این دارد که دانش‌آموز در کلاس چند درس شرکت کند.وزیر آموزش و پرورش اضافه کرد: تا جایی که ذهنم یاری می‌کند مبلغ هر درس در یک ترم را 130 هزار تومان تعیین کردیم که باید مدیران همه مبالغ دریافتی را در رابطه با همان کلاس‌ها هزینه کنند و هیچ‌کس جز مدرسه نمی‌تواند در آن مبالغ دخل و تصرف کند.

بنا بر این گزارش هر چند، شهریه کلاس‌های فوق‌برنامه در سال‌جاری با افزاش بیش از 40 هزار تومانی از حدود 88 هزار تومان در سال قبل به 130 هزار تومان رسید، اما در سال گذشته نیز دست برخی مدیران برای دریافت هزینه بیشتر باز بود و به بهانه دریافت نکردن سرانه یا ناکافی بودن آن، هزینه‌های بیشتری با عنوان فوق‌برنامه از اولیا دریافت می‌شد.

وزیر آموزش و پرورش براینکه نرخ کلاس های فوق برنامه فقط در کلانشهرها 130 هزار تومان تومان است تاکید نداشته و به نظر می رسد این رقم به طور یکسان در سراسر کشور منطقی به نظر نمی رسد.

در همین حال، قاسم مستقیم، مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات وزارت آموزش و پرورش به ایلنا گفت: ارائه گزارش‌های مستند مبنی بر تخلفات مالی مدیران مدارس، عزل آنها را به دنبال خواهد داشت.

به گفته وی، هیات رسیدگی به تخلفات شکایات مطرح شده از مدیران این مدارس را بررسی می‌کند و بعد از اثبات آن، اقدام به برکناری آنها خواهد کرد.

مستقیم تصریح کرد: تیم‌های ۵ نفره‌ای برای بازرسی عملکرد مسوولان مدارس و وضعیت ساخت پروژه‌ها تشکیل داده‌ایم که با سرکشی به استان‌های مختلف کشور گزارش‌های جامع و کاملی ارائه می‌دهند.

کتایون مصری / گروه جامعه