پیش از این، ربات انساننمای SIMON را ارائه کرده اید. فکر میکنید این ربات از چه ویژگیهای خاص حرکتی و تعاملی برخوردار باشد؟
پیش از هر چیز، این یک ربات انساننماست. اصولا کار روی این دسته از رباتها پیچیده است اگر به هدفی که از ابتدا ترسیم کردهاید نگاه کنید، متوجه میشوید قرار است حرکاتی همچون انسانها داشته باشند و در مرتبهای هوشمندانهتر با انسانهای اطراف خود تعامل برقرار کنند. SIMON از حیث ابعاد همچون یک انسان ریز جثه است و به همین دلیل زمانی که حرکات مختلفی انجام میدهد، افرادی را که اطرافش قرار دارند، تحت تأثیر قرار میدهد. به عقیده ما، فاکتور «اندازه» در فناوری رباتهای انساننما از اهمیت زیادی برخوردار است.
فکر میکنید چالشبرانگیزترین بخش این پروژه کدام قسمت بوده است؟
در کل، طراحی و ساخت این ربات زمانبر و پیچیده بوده است. طراحی و ساخت قسمت سر SIMON انرژی و زمان زیادی از اعضای گروه گرفته و نکتهای که درخصوص قسمت سر ربات وجود دارد و در سایر اندامهای آن نظیر بازوها دیده نمیشود، سطح تاثیرگذاری آن بر اطرافیان است. به عنوان مثال، محل قرار گرفتن چشمها یا حتی فرم کلی بینی میتواند در نحوه تاثیرگذاری در اطرافیان موثر باشد و این همان چیزی است که در دنیای روابط میان انسانها نیز دیده میشود.
نکته جالب توجه، انتخاب یک صورت جوان برای ربات است. چرا صورت جوان؟
این همان چیزی است که معمولا در طراحی و ساخت رباتهای انساننما مورد توجه قرار میگیرد. رباتهای انساننما با هدف برقراری ارتباط با دنیای اطراف طراحی و ساخته میشوند. از این رو نحوه تاثیرگذاری بر محیط اطراف و برقراری ارتباط با محیط، از اهمیت بسیاری زیادی برخوردار است. عقیده ما محققانی که روی این دسته از رباتها کار میکنیم، این است که انتخاب یک چهره جوان این تاثیرگذاری را به سطح قابل توجهی میرساند.
تفاوت جالب توجه این ربات با سایر رباتهای انساننمایی که تاکنون رونمایی شدهاند، در قسمت گوشهای آن است. این گوشها حرکت میکنند و تغییر رنگ میدهند. چرا چنین نگرشی را دنبال کرده اید؟
این همان نگرشی است که قبلا هم در یک ربات دیگر به کار گرفتهایم. من فکر میکنم براساس چنین نگرشی، میتوانیم رباتهایی طراحی کنیم که فراتر از پیشبینی و انتظارات مردمی باشد که برای نخستین بار با آنها ملاقات میکنند. معمولا مردم تصور ثابتی از رباتهای انساننما دارند، اما زمانی که با رباتی از این دسته روبهرو میشوند که حتی گوشهایش بالا و پایین میرود یا تغییررنگ میدهد، با جذابیت بیشتری به دنبال برقراری تعامل با آن خواهند بود.
چه برنامههای خاصی برای آینده این ربات دارید؟
ما همچنان در مراحل ابتدایی کار هستیم و البته به آینده خیلی خوشبینایم. این ربات قرار است یک سری مهارتهای اجتماعی ساده و سپس پیشرفته را فرا بگیرد. به همین دلیل، روی پروژههایی کار میکنیم که بتدریج این مهارتها را به SIMON بیاموزند. ما میخواهیم این ربات به سطح قابل قبولی از تعاملات اجتماعی با دنیای اطراف دست پیدا کند. فکر میکنم نهتنها برای ما و اعضای گروه بلکه برای تمامی افرادی که این دسته از رباتها را دنبال میکنند، دانستن این نکته خالی از لطف نباشد که ربات SIMON در آینده به خانههای مردم میآید و با آنها درباره مسائل مختلف ارتباط برقرار میکند.
ربات SIMON چگونه انجام حرکات مختلف را میآموزد؟
ما ابتدا حرکات اصلی و شاخصی را که انسان انجام میدهد، مورد بررسی قرار دادهایم. شاید پیش از این تا این حد، به عمل ساده بالا و پایین رفتن دستها یا گردش سر به اطراف توجه نکرده بودیم. این حرکات هر یک، متشکل از یک سری حرکات کوچکتر است. برای اینکه SIMON بتواند این حرکات را به عنوان بخشی از مهارتهای بسیار ساده اجتماعی انجام دهد، آنها را در قالب یک سری برنامه وارد ربات کردهایم.
در چنین پروژهای به دنبال دستیابی به چه چیزی هستید؟
فناوری رباتهای انساننما و ماشینهای هوشمندی که بتوانند ارتباط منطقی و قابل درکی با محیط اطراف خود داشته باشند، در مقایسه با سالهای ابتدایی حیات آنها قابل قیاس نیست. به لطف پیشرفت فناوری، طراحی و ساخت تکتک اجزای این رباتها جهش چشمگیری داشته است. نکته مهم این است که اگر قرار باشد با سرعتی همچون سالهای ابتدایی پیش رویم با شکستی بزرگ همراه شدهایم. باید از امکانات و سیستمهای به روز استفاده کرد و رباتهای انساننمایی ساخت که نه تنها قابلیت درک و یادگیری مهارتهای ساده و پیشرفته اجتماعی را داشته باشند بلکه براحتی با افراد مختلف (که هریک نظرات خاصی نیز دارند) ارتباط برقرار کنند.
فکر میکنید چه زمانی این ربات و در کل، رباتهای انساننما به عنوان محصولی قابل اطمینان وارد خانههای مردم شوند؟
صحبت کردن درباره این مقوله کار اصلا سادهای نیست، همانطور که طراحی و ساخت SIMON نیز اصلا ساده نبوده است. مهمتر این است که نمیتوان زمان خاصی را تعیین کرد. فناوری ساخت این رباتها همواره در حال پیشرفت است و مطمئن باشید روزی (که خیلی هم دور نخواهد بود) فرا خواهد رسید که از این ربات نیز در زمره رباتهای قدیمی و ابتدایی یاد شود. با این حال ما چشماندازی درخصوص SIMON داشتهایم و فکر میکنیم نسخههای بعدی و پیشرفتهتر آن تا 2 دهه آینده به جایگاه خوبی برسند.
دکتر آندریا توماز در یک نگاه
دکتر آندریا توماز در مدرسه محاسبات تعاملی انستیتو فناوری جورجیا، به عنوان دانشیار مشغول تدریس و تحقیق است. وی ریاست آزمایشگاه تحقیقاتی موسوم به ماشینهای هوشمند اجتماعی را نیز بر عهده دارد. در این آزمایشگاه، روی مفاهیم گوناگون تعاملات انسان و روبات کار میشود. در حال حاضر، تمرکز اصلی تحقیقاتی وی و سایر اعضای آزمایشگاه روی ماشینهایی است که میتوانند انجام کارهای جدید را از افراد عادی بیاموزند و در عین حال به اهداف مورد نظر دست یابند.
این تحقیقات با این فرض انجام میشوند که ماشینآلاتی که از آنها به عنوان روباتهای هوشمند یاد میشود از سطح خوبی از یادگیری برخوردارند. این محققان به دنبال درک بهتر از این نوع ماشینآلات بوده و در تلاشند تا مدلسازیهای خاصی از آنها انجام دهند. دکتر توماز تا پیش از پیوستن به انستیتو فناوری جورجیا، دوره دانشجویی و پسادکتری خود را در دانشگاه MIT سپری کرده است.
مهدی پیرگزی