رسانه‌های دینی در عصر ارتباطات

عصر ارتباطات به دوره سرگشتگی بشر هم تبدیل شده است. انسان‌ها روزانه در معرض میلیون‌ها پیام ‌هستند که در فضای مجازی، دیداری، شنیداری و مکتوب منتشر می‌شود. برای بشر امروز پیدا کردن راه از بیراهه دشوار است. سرگشتگی آدمیزاد را اما دین می‌تواند آرام کند. شاید به همین دلیل است که روز به‌روز افکار و ادیان ساختگی هم بیشتر می‌شوند. اما گذشت زمان ثابت می‌کند که کدام دین و مذهب حقیقی و ماندگار است و کدام‌یک ساختگی است و زودگذر.

در دوره‌ای که مردم برای یافتن پاسخ سوالات بیشمار خود به دین پناه می‌برند، مروجان دین‌های واقعی می‌توانند از امکانات ارتباطی بیشترین بهره را ببرند. شرایط تکنولوژی و ارتباطات کاملا برای ترویج دین مهیا است. برای همین هم هست که طرفداران ادیان مختلف چه حقیقی و چه غیرحقیقی دامنه‌ای از فضای ماهواره‌ای و مجازی را از آن خود کرده‌اند و به ترویج افکار خود می‌پردازند. شبکه‌های ماهواره‌ای زیادی در دنیا وجود دارد که میکروفن و دوربین آنها در اختیار مروجان ادیانی مانند بودایی، عرفان‌های استرالیایی، سرخپوستی، تبتی و... قرار دارد. به این تلویزیون‌ها، رادیوهایی را هم اضافه کنید که مسیحیت را ترویج می‌کنند. در این شرایط سهم مسلمانان و شیعیان از این امکانات چقدر است و مبلغان دینی کشور ما از این امکانات تا چه میزان برای ترویج اسلام و تشیع استفاده می‌کنند؟

در داخل کشور رادیو‌معارف و شبکه تلویزیونی معارف و قرآن به علوم اسلامی و قرآنی اختصاص یافته است. این شبکه‌های دیداری و شنیداری تلاش می‌کنند‌ با برنامه‌های خود علوم قرآنی را به مردم آموزش دهند و به آنها بیاموزند که این علوم را چگونه در زندگی خود اجرایی کنند.

رادیو معارف، رادیویی است برای آنهایی که زندگی خود را بر مدار دین می‌چرخانند. مردمی که می‌‌خواهند همه آداب زندگی خود را براساس مبانی دینی پیش ببرند تا زندگی سالم‌تری داشته باشند. به همین دلیل بیشتر برنامه‌های رادیو معارف تشریح فروع و اصول دین است. رادیو معارف که بیشترین مخاطبان آن را زنان خانه‌دار تشکیل می‌دهند. زنانی که سکان‌دار خانه هستند و نقش مهمی در تربیت فرزندان و داشتن خانواده‌ای محکم و منسجم دارند. این زنان به برنامه‌های رادیو معارف گوش می‌کنند و سوالات خود را از کارشناسان این رادیو می‌پرسند. شاید به همین دلیل است که این گروه از مخاطبان در زندگی خانوادگی همیشه راه‌حلی عملی برای حل مشکلات دارند. آنها باورهای عمیق دینی دارند به همین دلیل پاسخ کارشناسان رادیو معارف را بی‌کم و کاست می‌پذیرند و تلاش می‌کنند آنها را در زندگی اجرایی کنند. این زنان‌ بیشتر اوقات موفق‌اند چون کارشناسان رادیو معارف همیشه در دسترس آنها هستند. اما همان‌گونه که گفته شد در عصر ارتباطات، مبلغان مذهبی باید دایره مخاطبان خود را وسیع‌تر کنند. جوانان به دین نیاز دارند تا بتوانند قدم‌های خود را در زندگی محکم‌تر بردارند. وقتی برنامه‌های رادیو معارف بتواند این گروه را به مخاطب خود تبدیل کند، مسلما انحرافات اجتماعی و اخلاقی به شدت در جامعه کم می‌شود. برای نشان دادن راه‌های دینی به جوانان ابتدا باید آنان را به دین علاقه‌مند کرد و کارشناسان مذهبی حتما بهتر از ما می‌دانند که یکی از راه‌های جذب جوانان به معارف اسلامی این است که دین را برای جوانان آسان کنند و این شبهه را از بین ببرند که دین اسلام، دین دشواری است. بارها و بارها از علمای دین شنیده‌ایم که دین اسلام یکی از آسان‌ترین دین‌‌هاست اما برای این گفته‌ باید راهکارهای عملی هم نشان داده شود.

رسانه‌ها امروزه بیشترین تاثیر را بر مردم دارند.هر رسانه در هر کشوری با هر مذهبی وقتی با مردم خود پیوند بیشتری پیدا می‌کند که زبان مردم را درک کند و با همان زبان با مخاطبان صحبت کند. رادیو معارف زبان برخی از مخاطبان خود را پیدا کرده و اگر تصمیم بگیرد دایره مخاطبان خود را گسترده‌تر کند حتما باید با زبانی فراگیرتر سراغ مردم برود.

رادیو معارف و تلویزیون معارف و قرآن سیما می‌توانند برای شبکه‌های برون‌مرزی هم الگو باشند. اگر این برنامه‌ها در داخل کشور فراگیر شوند در خارج از کشور هم می‌توانند مخاطبان زیادی داشته باشند. برنامه‌هایی که از طریق تلویزیون‌ها و رادیو‌های ماهواره‌ای در سراسر دنیا منتشر می‌شوند معمولا از طرف اسلامگرایانی هستند که چهره‌‌ای زیبا از اسلام به دنیا معرفی می‌کنند. در حالی‌که امامان معصومی که بعد از پیامبر اسلام سکان دین را به دست گرفتند، بسیاری از مسائل این دین را برای مردم تشریح کردند و اصول اسلام را از کلام به روش‌های کاربردی تبدیل کردند که اگر به زبان رسانه‌ای تبدیل شوند در سراسر دنیا طالبان زیادی پیدا می‌کنند.

تلویزیون‌های متعلق به کلیساها و ادیان مختلف معمولا آنتن خود را در اختیار سخنورانی قرار می‌دهند که شبانه‌روز مقابل دوربین می‌نشینند و درباره دین خود تبلیغ می‌کنند. آنان متکلم وحده‌هایی هستند که فقط برای مردم در یک مسیر یک طرفه سخن می‌گویند. اما تلویزیون و رادیو در کشور ما پیشرفته است و برنامه‌سازان مختلف این رسانه‌ها با شیوه‌های بدیع برنامه‌سازی برای رادیو و تلویزیون آشنا هستند. هر چه تنوع ساختاری و موضوعی در برنامه‌ها بیشتر باشد، مخاطبان بیشتری هم بیننده و شنونده آنها خواهند بود.