ساخت و سازهای غیر مجاز اطراف ارگ بم تخریب می‌شود

سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور که طی 2 سال گذشته به دلایل نامعلوم از ابلاغ این ضوابط به مسوولان اجرایی استان کرمان و شهرستان بم خودداری کرده بود سرانجام پس از رسانه‌ای شدن این موضوع و احتمال خارج شدن این اثر تاریخی از فهرست میراث جهانی، این ضوابط را ابلاغ کرد. اما این سوال که چرا سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور پس از تصویب ضوابط منظر فرهنگی شهر بم در بهمن سال 88 و به رغم درخواست‌های مکرر مسوولان شهر بم تا 30 مرداد سال‌جاری این ضوابط را ابلاغ نکرد هنوز بی‌پاسخ مانده است.

فرماندار شهرستان بم با ابراز خشنودی از ابلاغ ضوابط منظر فرهنگی بم می‌گوید: پس از ابلاغ این ضوابط در اواخر مرداد ماه ، طی جلسات متعددی که با استاندار کرمان در این رابطه تشکیل شد مقرر گردید سازمانی تحت عنوان مدیریت منظر فرهنگی بم تشکیل شود تا نحوه اجرای این ضوابط را مدیریت کند.

حسین شایق با اشاره به این‌که در ضوابط منظر فرهنگی بم یک سری محدودیت‌ها برای انجام ساخت‌وسازها در نظر گرفته شده و در کنار آن قابلیت‌ها و ظرفیت‌هایی نیز برای رشد اقتصادی و گردشگری بم تعریف شده است، می‌افزاید: احداث موزه، مشخص شدن مکان‌ها و مسیرهای گردشگری، احیای قنوات، حفظ ساختار قنواتی که بایر شده‌اند، ممنوع شدن هر گونه تغییر کاربری بناهای تاریخی در بم و پایداری و توسعه اقتصادی و اجتماعی شهر از جمله ضوابطی است که در این طرح پیش‌بینی شده است.

وی با بیان این که تاکنون به دلیل عدم ابلاغ ضوابط منظر فرهنگی، مسوولان اجرایی شهر بم نمی‌توانستند با ساخت‌وسازهای غیرمجاز براساس قانون برخورد کنند، می‌افزاید: خوشبختانه بعد از ابلاغ این ضوابط دیگر هیچ منع قانونی برای برخورد با متخلفان در این زمینه وجود ندارد و تمامی ساخت‌وسازهای غیرمجاز جمع‌آوری می‌شود. معاون سازمان میراث فرهنگی کشور نیز می‌گوید: در ضوابط منظر فرهنگی شهر بم مسوولیت‌های بخشدار، فرماندار، استاندار و همه ارگان‌های مربوطه مشخص شده است. مسعود علویان صدر با اشاره به این‌که هر گونه اظهارنظری درباره خروج ارگ بم از فهرست میراث جهانی تا زمان حضور بازرسان یونسکو در ایران و اعلام نظراتشان نادرست است، می‌افزاید: ما منتظر اعلام نظر یونسکو در این زمینه هستیم.

از سوی دیگر این موضوع که متولی تامین و جبران خسارت‌های چند صد میلیون تومانی جمع‌آوری ساخت‌وسازهای غیرمجاز صورت گرفته در حریم ارگ و شهر تاریخی بم به عهده چه سازمان و نهادی است باعث شده که مسوولان دستگاه‌های ذی‌ربط هر کدام از دید خود در این مورد اظهارنظر کنند؛ موضوعی که سرپرست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان درباره آن می‌گوید: هر فردی که مجوز احداث این ساخت‌وسازهای غیرمجاز را صادر کرده خود باید هزینه‌های ناشی از جمع‌آوری آنها را پرداخت کند.

هادی ایرانمنش می‌افزاید: سازمان میراث فرهنگی قاطعانه پیگیر جمع‌آوری هرچه زودتر این ساخت‌وسازهای غیرمجاز است و قرار هم نیست هزینه‌ای را در این زمینه متقبل شود. فرماندار شهرستان بم هم معتقد است: هیچ خسارتی پرداخت نمی‌شود و فقط برای برخی از مردم تسهیلاتی در نظر گرفته شده است.

شایق با اشاره به احداث غیرقانونی پمپ بنزین در حریم ارگ تاریخی بم می‌گوید: این پمپ بنزین در 200 متری عمارت تاریخی چهارطاقی بر روی یک محوطه باستانی احداث شده و به‌رغم مخالفت‌هایی که از زمان شروع عملیات احداث آن توسط شهرداری صورت گرفت ولی باز صاحب آن به روش‌های مختلف کار احداث پمپ‌بنزین را ادامه داد تا اکنون که با جلوگیری از ادامه ساخت‌وساز و تحویل سوخت به آن، خواستار جمع‌آوری و تخریب آن هستیم.

وی با اشاره به سرمایه‌گذاری ده‌هامیلیونی که برای احداث این پمپ بنزین صورت گرفته، می‌گوید: به دلیل این که این پمپ‌بنزین به صورت غیرقانونی و بدون پروانه ساخت روی اراضی دولتی احداث شده و سرمایه‌گذار آن به اخطارهای مسوولان شهری بم بی‌توجه بوده است، هیچ گونه خسارتی به وی پرداخت نمی‌شود و باید هر چه زودتر جمع‌آوری و تخریب شود.

وی می‌افزاید: سرمایه‌گذار این پمپ‌بنزین برای احداث آن، نامه‌هایی را از نهادهای مختلف گرفته و فکر می‌کند در آینده این نامه‌ها به نفعش است ولی ما می‌گوییم وی به هر مرجعی که برای شکایت مراجعه کند نهایتا خودش مقصر شناخته می‌شود.

فرماندار بم درباره مجوزهایی که طی سال‌های 85 و 86 توسط شهرداری بم برای انجام ساخت‌وساز در حریم ارگ صادر شد، می‌گوید: در آن زمان به دلیل این که هنوز ضوابط منظر فرهنگی بم مشخص نبود شهرداری برای هر فردی که متقاضی ساخت‌وساز بود پروانه ساختمانی صادر می‌کرد که متاسفانه عده‌ای سوءاستفاده کرده و در حریم ارگ تاریخی ساخت‌وساز کردند.

وی می‌افزاید: ما برای برچیدن این ساخت‌وسازها و جبران هزینه‌های صاحبان این ساختمان‌ها تسهیلاتی را چون تحویل زمین مسکن مهر در نقطه دیگر از شهر و تبدیل وام‌های آنها به تسهیلات مسکن مهر در نظر گرفته‌ایم تا بتوانیم با جبران هزینه‌های آنها هرچه زودتر این ساخت‌وسازها را جمع‌آوری و تخریب کنیم.

با این حال پس از ابلاغ ضوابط منظر فرهنگی بم در حالی مسوولان اجرایی شهر بم از تخریب ساخت‌وسازهای غیرمجاز و اعمال ضوابط و محدودیت‌ها برای ساخت‌وسازهای جدید خبر می‌دهند که حدود یک ماه به سفر بازرسان سازمان یونسکو به ایران برای بازدید از ارگ تاریخی و شهر بم باقی مانده و هنوز ساختمان پمپ بنزین و منازل مسکونی مردم که در حریم میراث جهانی ساخته شده‌اند، پابرجا هستند.

یکی از اعضای دفتر منطقه‌ای سازمان میراث جهانی یونسکو در تهران در گفت‌وگو با «جام‌جم» از درخواست بازرسان یونسکو برای سفر به ایران و بازدید از شهر بم در روزهای 17 تا 21 اکتبر (25 تا 29 مهر) خبر می‌دهد و می‌گوید: درخواست بازرسان یونسکو برای بازدید از شهر بم به اطلاع مسوولان میراث فرهنگی کشور رسیده تا با هماهنگی و موافقت آنها این سفر صورت گیرد ولی تاکنون مسوولان میراث فرهنگی کشور به این درخواست یونسکو پاسخی نداده‌اند و به همین دلیل هنوز زمان سفر این بازرسان به ایران قطعی نشده است.

حکمت قاسم خانی ‌/‌ جام‌جم کرمان