مشارکت مخاطب در مناظره‌های «زاویه»

یکی از برنامه‌‌هایی که در این خصوص تولید می‌شود، برنامه «زاویه» برای شبکه 4 سیماست. این برنامه با ساختاری گفت‌وگومحور می‌کوشد ناگفته‌های حوزه علوم انسانی را در اختیار مخاطبان خاص این شبکه قرار دهد.

زاویه در حقیقت یک مجله تصویری است با رویکردی عام که به حوزه فرهنگ با دید خبری ـ تحلیلی، نگاهی ویژه دارد. این برنامه،‌ چهارشنبه‌ها با رصد مهم‌ترین عناوین خبری 7 روز گذشته، ‌اتفاقات فرهنگی حوزه علوم انسانی را تحلیل می‌کند.

زاویه از دو نظر موافق و مخالف مسائل را در معرض قضاوت بیننده قرار می‌دهد و تلاش می‌کند برای مخاطبان خاص این حوزه، برنامه‌های قابل قبولی ارائه دهد.

تهیه‌کننده برنامه در این خصوص معتقد است: «تلاش اصلی ما این است که زاویه برای مخاطبان شبکه 4 جذاب باشد. اصول برنامه‌سازی در تلویزیون نیز می‌گوید اگر شما برای مخاطب خاص برنامه‌ای جذاب تهیه کنید، دیگران نیز نسبت به موضوع و ساختار واکنش مثبت نشان می‌دهند و از این طریق نوع مخاطبان را می‌توانیم تغییر دهیم، یعنی بیننده عام را نیز درگیر مباحث کنیم.»

علیرضا حائری ادامه می‌دهد: «بخش اعظمی از مخاطبان هدف ما، افرادی هستند که در حوزه علوم انسانی مطالعه کرده‌اند و طرح چنین مباحثی برایشان لذتبخش است. در کنار این برنامه، زاویه از طریق رویکرد کاربردی، بیننده‌های دیگر را نیز درگیر مباحث خود می‌کند.»

امیر یوسفی (سردبیر و نویسنده برنامه)‌ صحبت‌‌های حائری را چنین ادامه می‌دهد: «مخاطبان اصلی ما افرادی هستند که دغدغه مسائل فرهنگی را دارند و مشتاق‌اند آنها را کنکاش نمایند. به هر حال چنین مخاطبی دارای سطحی خاص از تحصیلات دانشگاهی، فردی یا حوزوی است.»

یوسفی در ادامه می‌گوید: «به لحاظ خبری، حوزه گسترده‌ای از علوم اسلامی را مدنظر قرار می‌دهیم. هر هفته نیز در تحریریه برنامه از میان خبرهای مهم، یک نمونه را انتخاب می‌کنیم و به بحث می‌گذاریم. رخدادهای فرهنگی در این خصوص بسیار اهمیت دارند. مثلا در حوزه جامعه‌شناسی، تحقیقات و پایان‌نامه‌های تازه یا نظریه‌های جدید و سخنرانی استادان، مقالاتی که حرفی ویژه دارند، کتب قابل تامل در حوزه تازه‌های نشر و نیز کرسی‌های تازه تاسیس از مقولاتی هستند که مدنظر اعضای تحریریه برنامه زاویه درخصوص انتخاب عنوان قرار می‌گیرند.»

این برنامه با استفاده از گزارش‌، خبرهای ویژه هفته را تشریح می‌کند. زاویه در این خصوص در تهیه گزارش‌ها و بخش‌های خبری ـ تحلیلی متنوع عمل کرده است و در هر مقوله‌ای که احساس کند جای کار بیشتری برای پرداختن موضوعی و شرح توصیفی دارد، گزارشگران‌ خود وحید قربان حسینی، مسعود رفیع‌نژاد،‌ آرش اعلایی و خوئینی را جهت تهیه گزارش اعزام می‌کند.

تهیه‌کننده زاویه می‌گوید: «وقتی محتوا، مخاطب و کانال مشخص باشد، فرم و ساختار برنامه نیز خودبه‌خود مشخص می‌شود. وجود بخش‌های نریشن و گفتارهای خبری نیز در این برنامه دقیقا به همین دلیل است. یعنی ما یک‌سری خبر خاص را ـ که مخاطب نسبت به آنها حساسیت دارد ـ در کنار بخش‌های گزارشی می‌چینیم و در اختیار مخاطب قرار می‌دهیم. چنانچه خبر تا حد زیادی ارزش خبری یا جای کار خوبی داشته باشد، ویژگی‌های بصری متنوعی چون گرافیک و انیمیشن نیز در خلال گزارش‌ها جای می‌گیرند.»

زاویه از سویی در بعد اطلاع‌رسانی تلاش می‌کند جدیدترین مباحث حوزه فرهنگ را در اختیار بیننده قرار دهد و از طرف دیگر آنها را در میزگردهای خود به چالش بکشد.

تهیه‌کننده برنامه از این نظر، زاویه را یک تاک‌شو (Talkshow)‌ می‌داند و اضافه می‌کند: «در این برنامه، بخشی از موضوعات را به صورت سریالی دنبال می‌کنیم، چون یک مبحث در حوزه علوم انسانی و فرهنگ با پرسش‌های متعددی روبه‌روست که در یک برنامه نمی‌توان پاسخگوی تمام آنها بود. گاه نیز یک موضوع باید به وسیله گروه‌های مختلفی از مسوولان و کارشناسان پیگیری شود و ضمن برخورداری از نظرات موافق و مخالف با تعدد برنامه در این خصوص روبه‌رو می‌شویم.»

علیرضا حائری دوربین برنامه زاویه را حق تمامی مسوولان و کارشناسان ذی‌ربط می‌داند و می‌گوید: «چنانچه در مناظره‌های برنامه حرفی از ارگان یا شخص خاصی به میان آید، زاویه خود را ملزم می‌داند تا دوربین خود را در اختیار آنان قرار دهد، چراکه رسانه ملی حق تمام اهالی جامعه است و این حق را حداقل برنامه‌سازان زاویه برای مخاطبان خود قائل هستند.»

تهیه‌کننده زاویه می‌افزاید: «قرار است با راه‌اندازی سیستم پیام کوتاه و ارتباط الکترونیکی، این ارتباط دوسویه با مخاطبانمان را استحکام بخشیم تا ضمن اعمال نظر در خصوص برنامه و بیان دیدگاه‌های خود در مورد موضوع، در مناظره‌های زاویه نیز به طرح پرسش و دریافت پاسخ از سوی مهمانان ما بپردازند.»

حائری به طور کلی برنامه‌سازی در خصوص مباحث مرتبط با علوم انسانی را کاری مشکل می‌داند. او معتقد است طرح چنین مباحثی در رسانه ممکن است با یکنواختی موضوعی روبه‌رو شود. او می‌گوید: «قصد ما این است که با بهره‌گیری از چنین مباحثی بر جذابیت موضوع نیز بیفزاییم.

وی همچنین درخصوص پیشبرد مناظره‌های برنامه می‌گوید: «در طرح مسائل گفت‌وگو محور به دنبال این نیستیم که حتما یکی از دو طرف صحبت پیروز شود، مهم‌ترین موضوع این است که با بیان دیدگاه‌های مختلف و استدلال‌های گوناگون، بیننده، خود به قضاوت بنشیند.»

مهم‌ترین ویژگی در یک بحث گفت‌وگو محور اعتمادسازی میان دو طرف گفت‌وگوست. این نکته‌ای است که مد نظر برنامه‌سازان زاویه نیز قرار دارد. حائری اضافه می‌کند: «گاهی در یک بحث تصور بر این است که دو سوی گفت‌وگو با دیدی محافظه‌کارانه وارد جریان می‌شوند و به خودسانسوری می‌پردازند. برای پیشگیری از چنین تصوری باید رسانه ملی، ماهیت وجودی برنامه‌های گفت‌وگومحور و مناظره‌ای تلویزیون را افزایش داده و تا حد امکان چارچوب‌های خاصی را در این حوزه در اختیار برنامه‌سازان قرار دهد.»

بینندگان عزیز می‌توانند چهارشنبه‌ها از ساعت 20/30 تا 23 همراه برنامه «زاویه» از شبکه 4 سیما باشند.