برداشت‌های متفاوت از اجرای طرح عفاف و حجاب

نمونه‌ای از اظهارنظر‌های متناقض درباره طرح عفاف و حجاب به دیروز مربوط می‌شود که همزمان 3 اظهارنظر متفاوت و متناقض از نظر محتوایی از سوی خبرگزاری ایسنا در این زمینه منتشر شد. در نخستین خبر طهورا نوروزی، رئیس اداره عفاف و حجاب مرکز اجتماعی وزارت کشور از موفقیت در اجرای این طرح خبر داد و از برنامه وزارت کشور برای اجرای بندهای مصوبه 427 شورای عالی انقلاب فرهنگی سخن گفت. وی اظهار کرد: این مصوبه توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 84 به تمامی دستگاه‌های متولی گسترش حجاب و عفاف ابلاغ شده که طی آن وظایف همه دستگاه‌ها به صورت جزئی مشخص شده است.

یکی از 11 بندی که در مصوبه 427 برای وزارت کشور مشخص شده است، نظارت وزارت کشور به عنوان نماینده رئیس‌جمهور بر همه ارگان‌ها و وزارتخانه‌ها برای اجرای وظایف در ترویج فرهنگ عفاف و حجاب است. 3 سال پس از ابلاغ این مصوبه، رئیس‌جمهور وظیفه نظارت و اجرای مصوبه 427 را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اخذ و به وزارت کشور محول کرد. دلیل واگذاری این مسوولیت به وزارت کشور این بود که از دیدگاه رئیس‌جمهور این وزارتخانه دستگاهی حاکمیتی به حساب می‌آمد و بازوی توانمندی همچون استانداری‌ها را برای اجرای این طرح در اختیار داشت.

نوروزی، دبیر کارگروه ترویج فرهنگ عفاف و حجاب وزارت کشور یکی از ابعاد نظارتی وزارت کشور را تشکیل ستادهای صیانت در تمامی دستگاه‌ها و استان‌ها خواند و گفت: وزارت کشور سعی داشته نحوه اجرای مصوبه 427 را در قالب مصوبات ستاد صیانت پیگیری کند و تا حد قابل قبولی موفق بوده است.

سردار اسماعیل احمدی‌مقدم، فرمانده نیروی انتظامی نیز با تأکید بر این که نیروی انتظامی در اجرای طرح ارتقای امنیت اخلاقی عزم جدی دارد، به مسوولان گوشزد کرد که دستگاه‌ها نباید وظایف خود را فراموش کنند و متوقع باشند پلیس، امنیت اخلاقی را در جامعه حاکم ‌کند و تمام دستگاه‌ها باید در راستای ارتقای امنیت اخلاقی در جامعه گام بردارند.

احمدی‌مقدم اضافه کرد: نیروی انتظامی از ویترین اجتماعی حفاظت می‌کند و مواظب ظاهر اجتماع است که رفتارهای خلاف قانون و اخلاق در آن صورت نگیرد.

فرمانده نیروی انتظامی همکاری و همراهی دیگر سازمان‌ها با پلیس در اجرای طرح امنیت اخلاقی را یادآور شد و گفت: این همکاری نسبت به گذشته نظام‌یافته‌تر شده، اما در حد انتظار نیست.

مجموع اظهارنظر‌های احمدی‌مقدم بر خلاف اظهارنظر دبیر کارگروه ترویج فرهنگ عفاف و حجاب وزارت کشور نشان می‌داد که به هر حال او از وضع کنونی اجرای طرح چندان راضی نیست و اعتقاد دارد این طرح مشارکت سازمان‌ها و نهادهای مسوول در این حوزه را می‌طلبد و پلیس یک تنه قادر نیست در این جهت تا رسیدن به هدف نهایی گام بردارد.

اظهارنظر‌های منفی درباره کیفیت اجرای طرح عفاف و حجاب به همین جا ختم نمی‌شود و منیره نوبخت، عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، عملکرد مجلس را در زمینه ترویج عفاف و حجاب که طبیعتا بر کیفیت طرح آن نیز تاثیر می‌گذارد، ضعیف ارزیابی کرد. وی گفت: از مهم‌ترین عوامل بدپوششی امروز جامعه عدم تولید و توزیع پوشاک مناسب است چرا که نوع پوشش در هر جامعه‌ای تابع عرضه کالای پوششی در آن جامعه است.

نوبخت ابراز تاسف کرد: ما عرصه تولید را به دست کسانی سپرده‌ایم که می‌خواستند این بخش را با هدف توسعه بدحجابی اداره کنند، که اگر ما در عرصه تولید پوشاک تحول ایجاد کنیم، قطعا تغییرات چشمگیری را در بهبود وضع حجاب در جامعه شاهد خواهیم بود.

این عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، گسترش فرهنگ عفاف و حجاب را مسوولیت همه بخش‌های جامعه و دستگاه‌های مسوول دانست و تاکید کرد: همه نهادها در حوزه مسوولیت خود باید پاسخگو باشند و رسانه‌ها باید از مسوولان با جدیت بازخواست کنند.

او درباره مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در موضوع گسترش عفاف و حجاب گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی در این خصوص سیاست‌های کلی را وضع کرده است، حال این وظیفه مجلس شورای اسلامی است که این سیاست‌های کلی را به قانون تبدیل کند که به نظر می‌رسد مجلس در دوره‌های مختلف در این ناحیه کم کاری کرده است.

نوبخت در این زمینه به دیدار اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی با رهبر معظم انقلاب اشاره و عنوان کرد: رهبر معظم انقلاب در این دیدار فرمودند «همه دستگاه‌ها باید در اجرای مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی سهیم باشند و اگر قانونی لازم بود، مجلس آن قانون را تصویب کند.»

عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده دربخش دیگری از گفت‌وگوی خود درباره عدم نظارت و پیگیری در بحث گسترش عفاف و حجاب اظهار کرد: چند سالی است که در شورای عالی انقلاب فرهنگی هیاتی به نام هیات نظارت و بازرسی شورای عالی انقلاب فرهنگی راه‌اندازی شده است، اما این بخش تقریبا همیشه نیمه تعطیل است!

بررسی این سه اظهار نظر ثابت می‌کند نمایندگان سازمان‌ها و نهادهای مختلف به مطلوب بودن کیفیت اجرای طرح عفاف و حجاب در جامعه و میزان تاثیر‌گذاری آن در جامعه با دیده تردید می‌نگرند.

از سوی دیگر یکی از دلایلی که سبب شده است این طرح نتواند به سطح موفقیتی که مورد انتظار برخی مسوولان بوده است برسد، نداشتن الگویی مشخص و ملموس برای رعایت حجاب در جامعه است که باعث شده در مواردی در این باره به شکل سلیقه‌ای عمل شود و گرچه حضور ماموران گشت ارشاد برای برخورد با کسانی که در پوشش خود سهل می‌گیرند در بسیاری از نقاط کلانشهرها عیان است، هنوز خبری از اقدامات فرهنگی که قرار بود در بدو اجرای این طرح با اقدامات ضربتی آن همراه شود، نیست. از سوی دیگر، شواهد نشان می‌دهد در برخی موارد برخورد ماموران نیروی انتظامی با بد پوشش‌ها فراتر و حتی بر خلاف دستورالعمل‌هایی است که مافوق‌های آنها در این زمینه‌ها صادر کرده‌اند. یکی از بارزترین این نمونه‌ها گفته‌های سردار بهمن کارگر، معاون اجتماعی ناجاست که به فارس گفته است در اجرای طرح ارتقای امنیت اخلاقی، هیچ پلیس مردی حق ندارد با خانم‌ها برخورد کند و اگر فردی نمونه‌ای از چنین برخوردهایی سراغ دارد، آن را گزارش کند تا با آن برخورد شود، اما آیا این دستور معاون اجتماعی ناجا واقعا رعایت می‌شود؟

مریم یوشی زاده ‌/‌ گروه جامعه