خانه 5 ستاره سالمندان برای دیکتاتورهای مخلوع

برای روسای جمهوری کاملا شکست خورده تونس و یمن تبعید، مایوس‌کننده است و زندگی در انزوا نمی‌تواند دلپذیر باشد. این دو تازه‌ترین نام‌های افزوده شده به فهرست مهمانان عربستان سعودی از رهبرانی است که در کشورهایشان مردم مانع از ادامه ریاست مادام العمرشان شدند و دیگر کسی آنان را نمی‌خواهد. میزبانان سعودی آنان، بردبار و مشتاق بخشش هستند اما چندان شاد و هیجان زده نیستند. شاهزاده ترکی بن محمد بن سعود الکبیر معاون وزارت خارجه عربستان اخیرا در ریاض گفت: از ملک عبدالعزیز، بنیانگذار حکومت سعودی مدرن تا امروز، حاکمان آل سعود با پناه دادن حتی به بعضی از رهبران سرنگون شده‌ای که خود علاقه‌ای به آنان نداشته‌اند، از سنتی عربی پیروی کرده‌اند.

شاهزاده ترکی می‌گوید: مثلا در مورد زین‌العابدین بن علی رهبر تونس، سعودی‌ها در شرایطی به او پناه دادند که حتی متحد آنان نبود و مانند علی عبدالله صالح رهبر یمن، از جنگ خلیج فارس پس از حمله عراق به کویت - که با حمایت آمریکا و سعودی انجام شد - پشتیبانی نکرده بود.

شاهزاده ترکی مسوول روابط چند جانبه در وزارت خارجه عربستان، معتقد است: این مرد (بن‌علی) خواستار حمایت ما شد. این رسم بخشی از زندگی ماست اگر شخصی از ما کمک بخواهد نمی‌توانیم آن را رد کنیم.

مفسران و روزنامه‌نگاران اما این پادشاهی محافظه‌کار را به عنوان رهبر ضد انقلاب، تصویر می‌کنند، اما ترکی مدعی است عربستان با دادن پناهندگی و امکان فرار به دیکتاتورها غالبا به جلوگیری از خونریزی بیشتر در کشورهای آنان کمک کرده است. براساس محاسبه عربستان، فرار بن علی به این کشور به جنگ شبه نظامیان طرفدار او با معترضان تونسی خاتمه داد.

در یمن، نیز از زمان خروج صالح و تعدادی از نزدیکان مجروح او از کشور که با کمک عربستان و پس از آسیب‌دیدگی آنان در انفجار مسجد خصوصی حاکم لجباز این کشور در قصر صورت گرفت، در‌گیری‌ها در صنعا پایتخت این کشور فروکش کرده است.

جریان فرار دیکتاتورها به عربستان در سال جاری، دنباله جریان پناهندگی‌ها به این کشور در دهه‌های گذشته است که شامل افرادی مانند ایدی امین رئیس‌جمهور اوگاندا تا روسای جمهوری، نخست‌وزیران و ولیعهدهای امیرنشین‌های خلیج فارس می‌شد.

سرازیر شدن رهبران مخلوع، عربستان را که نگران نقش خود به عنوان متولی 2 شهر از مقدس‌ترین شهرهای جهان اسلام است، در معرض انتقاد قرار می‌دهد.

یک سایت اینترنتی اخیرا نوشت: چقدر طول می‌کشد تا ملک عبدالله بن عبدالعزیز عنوان متولی‌گری دو مسجد مقدس اسلام را با حمایت از دیکتاتورهای مطرود تعویض کند.محمد القحطانی یکی از فعالان حقوق بشرسعودی، اخیرا در ریاض گفت: سنت این رژیم پناه دادن به دیکتاتور‌های سرنگون شده است.... انگار کشور ما زباله‌دانی شده است.

بن علی، نخستین رهبر عرب بود که سال گذشته با تصمیم فرار مواجه شد، ژانویه گذشته او با همراهان خود ازجمله همسر به شدت منفورش و بر اساس شایعات تونس، همراه با 1500 کیلوگرم طلا وارد جده شد. بن علی به دنبال مخالفت فراوان مردم کشورش که در میدان‌های پایتخت و دیگر شهرهای تونس خواستار کناره‌گیری او از قدرت در بیش از دو دهه دیکتاتوری بودند، از تونس فرار کرد. فرانسه و ایتالیا از جمله کشورهایی بودند که گفته می‌شود حاضر به پذیرفتن هواپیمای حامل بن علی در 14 ژانویه نشدند و بعد این عربستان بود که او را پذیرفت. حضور بن علی در جده، مسائل ناراحت‌کننده‌ای را در عربستان به‌وجود آورده است. در فاصله کمی از اقامتگاه بن علی در جده، قصری که ملک فیصل زمانی در آنجا از مهمانان عالی‌مقام خود پذیرایی می‌کرد، قرار دارد. وقتی ازمردی سعودی که عازم قهوه‌خانه‌ای است می‌پرسم آیا همسایگان این قصر تاکنون بن علی و همراهان او را دیده‌اند، عذرخواهی می‌کند و می‌گوید: خواهش می‌کنم این حرف‌ها را نزنید. این روزها، اینها موضوعی سیاسی است.

جمال قاشقچی روزنامه‌نگار و مفسر سیاسی در ریاض می‌گوید: همین که ازبن علی اثری در جده نباشد سر و صدا به پا می‌کند. هیچ شایعه‌ای از این‌که او دعوت به شامی را پذیرفته یا در یک مرکز خرید دیده شده باشد بر سر زبان‌ها نیست و او هرگز در جایی دیده نمی‌شود.

خود بن علی هم از این‌که عربستان به او پناه داده هنوز به طور علنی سپاسگزاری نکرده است. او پس از این‌که اخیرا دادگاهی در تونس به سرعت او وهمسرش را غیابی به اتهام اختلاس و سوء استفاده از بیت المال محکوم کرد، با صدور اطلاعیه‌ای گفت در وهله اول هرگز قصد ترک تونس را نداشته است.

وی در این اطلاعیه ادعا کرد برای همراهی با خانواده‌اش به عربستان پرواز کرد اما خدمه هواپیما با سرپیچی از دستورات، بدون او به تونس برگشتند. دیکتاتور مخلوع به خود زحمت نداد توضیح دهد پس چرا از پروازهای مداوم بین ریاض و تونس برای بازگشت استفاده نکرد؟!

اگر صالح دیکتاتور یمن توافقنامه‌ای را که عربستان و بقیه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس تهیه کرده بودند، امضا می‌کرد و بر اساس آن پس از 3 دهه ناآرام از قدرت دست می‌کشید، یک ویلای زیبا نیز در جده به او تحویل داده می‌شد.

در عوض صالح پیشنهاد امضای آن را 3 بار رد کرد و انفجار3 ژوئن مسجد کاخ ریاست جمهوری بود که صالح را با ظاهری خونین و سوخته، به اتفاق دیگر بازماندگان مجروح این انفجار و 35 عضو خانواده، به عربستان کشاند. شایعات حاکی است اعضای ناشناخته محفل داخلی صالح در این انفجار نقش داشته‌اند.

شاهزاده ترکی در اظهار نظر رسمی نادری درباره وضعیت رهبر یمن - که در طول چند هفته اخیر موضوع شایعه‌های فراوان بوده - چنین گفت: وضع صالح وخیم نیست اگرچه راحت و مطلوب هم نیست.

ترکی افزود: صالح اگر می‌خواست می‌توانست چند هفته دیگر، نه چند روز دیگر، سفر کند. او حالش آنقدر خوب بود که اوایل ژوئن تلفنی به ملک عبدالله وعده داد آماده امضای پیشنهاد شورای همکاری خلیج فارس برای دل کندن از قدرت است، اما صالح که با داروهای مسکن قوی سوختگی و زخم‌هایش را تحمل و درمان می‌کند، به گفته ترکی آماده نیست به طور مستقیم با روسای شورای همکاری صحبت کند.

صالح چه سندی را که عملا استعفانامه اوست امضا بکند یا نکند، مقامات سعودی می‌گویند احساس می‌کنند نمی‌توانند مانع از بازگشتش به صنعا شوند.

خیلی‌ها نگران هستند اگر صالح بخواهد به قدرت بازگردد خشونت‌ها از سر گرفته می‌شود. در نامه‌ای که 21 ژوئن علنی شد، شیخ صادق الاحمر رئیس با نفوذترین تشکیلات قبیله‌ای یمن از شاه سعودی خواست مانع از بازگشت صالح شود. وی هشدار داد: بازگشت او به تحریک مردم به نافرمانی و سرکشی و جنگ داخلی منجر خواهد شد.

سرنوشت دیگر رهبران عربی که در حال حاضر مشغول مبارزه با مردم خود هستند یا برای بقای سیاسی خود به دروغ، وعده‌های خوب می‌دهند، هنوز معلوم نیست اما هر چه باشد، حداقل یک نفر هست که با توجه به سنت پناه دادن عربی، بعید است که هرگز بتواند با بلیطی یک طرفه وارد عربستان شود. وقتی از شاهزاده ترکی درباره احتمال پناهندگی سرهنگ معمر قذافی دیکتاتور لیبی به عربستان پرسیده می‌شود، می‌گوید: قذاقی ظاهرا در سال 2003 قصد کشتن شاهزاده عبدالله، ولیعهد وقت عربستان را داشت و با این کار، خود را از سنت مهمان نوازی خانواده سلطنتی سعودی محروم کرد. عبدالله ولیعهد خشمگین در اجلاس سران اتحادیه عرب در آن سال به قذافی هشدار داد: دروغ‌هایت پیش از تو می‌رسند و آخر گورت را می‌کنند.

در مقابل این سوال که واکنش احتمالی دربارسعودی دربرابر درخواست پناهندگی قذافی چه خواهد بود، ترکی فقط سرش را تکان می‌دهد.

منبع: فارن پالیسی ‌/‌ مترجم: علی کسمایی