اعلام نرخ تورم فقط توسط شورای ‌عالی آمار

این وظیفه تا اردیبهشت ماه امسال و به‌‌رغم اختلافاتی که گاه و بیگاه ایجاد می‌شود، انجام شد اما در حالی که اقتصاد کشور در انتظار اعلام نرخ تورم خرداد ماه که معمولا تا روز دهم ماه بعد اعلام می‌شد، بود به یکباره اعلام شد بانک مرکزی دیگر نرخ تورم را اعلام نکرده و این مسوولیت به شورای عالی آمار سپرده شده است. به این ترتیب مشخص نیست آیا نرخ تورم خردادماه اعلام خواهد شد یا خیر و اصولا آیا اعلام نرخ تورم به صورت ماهانه که سنت دیرینه بانک مرکزی بود، تداوم می‌یابد یا خیر. همچنین انتشار گزارش‌های ضمیمه نرخ تورم که همان تغییر شاخص بهای کالاهای مصرفی است نیز در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. آخرین نرخ تورمی که توسط بانک مرکزی اعلام شد، مربوط به اردیبهشت امسال است که 2‌/‌14 درصد گزارش شده و نسبت به ماه قبل (فروردین ماه) 7‌/‌1 درصد در مقایسه با ماه مشابه سال قبل 2‌/‌21 درصد افزایش نشان می‌دهد. توقف اعلام نرخ تورم توسط بانک مرکزی در حالی صورت می‌گیرد که نرخ تورم از اواخر سال گذشته به آرامی رو به افزایش گذاشته به طوری که این نرخ در اسفند 89 معادل 4‌/‌12 درصد، در فروردین ماه معادل 2‌/‌13 درصد و سرانجام در اردیبهشت ماه به 2‌/‌14 درصد رسیده است.

برخی کارشناسان عنوان می‌کنند نرخ تورم در ماه‌های پیش‌رو افزایش بیشتری می‌یابد و لذا این سوال وجود دارد که آیا منع شدن بانک مرکزی از محاسبه و اعلام نرخ تورم ارتباطی با این موضوع دارد؟

خبر توقف محاسبه و اعلام نرخ تورم از سوی بانک مرکزی را حسین قضاوی معاون اقتصادی این بانک به فارس اعلام کرد. اما نکته اصلی در این خبر این است که دستگاه جایگزین بانک مرکزی برای انجام این وظیفه شورای عالی آمار اعلام شده است. حال آن که این شورا اصولا وظیفه سیاستگذاری کلی درباره سیاست‌های آماری کشور را برعهده دارد و قانونا دخالتی در امورات اجرایی نداشته و امکانات و ساز و کار آن را نیز ندارد. لذا طبیعتا این «مرکز آمار ایران» است که می‌بایست جایگزین بانک مرکزی در اعلام نرخ تورم می‌شد، چرا که این مرکز پیش از این نیز با تفاوت‌هایی در سال پایه و روش محاسبه با بانک مرکزی، نرخ تورم را محاسبه و اعلام کرده بود، اما مشخص نیست این وظیفه چرا برعهده این مرکز گذاشته نشده است. در خبر اعلامی فارس نیز به کرات به شورای عالی آمار و نه مرکز آمار ایران تصریح شده است.

در این باره معاون اقتصادی بانک مرکزی ضمن تاکید بر این‌که تا اطلاع ثانوی شورای عالی آمار نرخ تورم و سایر آمارهای مربوط به این بانک را اعلام خواهد کرد، گفت: بانک مرکزی همچنان تورم هدف را برآورد می‌کند.

حسین قضاوی درباره دلیل عدم اعلام نرخ تورم ماه جاری از سوی بانک مرکزی اظهار کرد: احتمالا از این به بعد نرخ تورم و همین طور بقیه آمارهایی که بانک مرکزی تولید می‌کرد، در شورای عالی آمار بررسی، نهایی و اعلام خواهد شد.

وی افزود: آمارهای مذکور بخصوص نرخ تورم از این به بعد پس از بررسی نهایی توسط رئیس شورای عالی آمار اعلام می‌شود.

معاون اقتصادی بانک مرکزی در پاسخ به این نکته که با این حساب دیگر بانک مرکزی نرخ تورم را اعلام نخواهد کرد، گفت: احتمال دارد فعلا شورای عالی آمار این نرخ‌ها را اعلام کند.

وی در پاسخ به این نکته که تا چه زمانی روند مذکور ادامه خواهد داشت، تصریح کرد: تا اطلاع ثانوی تمام این آمارها را شورای عالی آمار اعلام می‌کند.

قضاوی در ادامه این گفت‌وگو درباره تعیین تورم هدف در بانک مرکزی با توجه به روند جدید اعلام آمارها در شورای عالی آمار اظهار کرد: تورم هدف ربطی به تورمی که در واقعیت اقتصاد اتفاق می‌افتد، ندارد.

معاون اقتصادی بانک مرکزی ادامه داد: از آنجا که سیاستگذاری و وظایف ذاتی بانک مرکزی تعیین این نرخ‌ها و آمارهاست، همچنان هدف‌گذاری نسبت به متغیر‌های پولی از جمله نرخ تورم را به صورت تلویحی خواهیم داشت.

قضاوی افزود: البته برآورد نرخ تورم اتفاق افتاده و عملی در اقتصاد چیزی است که کماکان بانک مرکزی برای بهره‌برداری‌های داخلی خود انجام می‌دهد.

وی تاکید کرد: اما اعلام این نرخ‌ها به بیرون از بانک مرکزی و منوط به تصویب شورای عالی آمار است.

معاون اقتصادی بانک مرکزی در ادامه به آمارهای مرکز آمار اشاره و تصریح کرد: مرکز آمار مدت‌هاست برآوردی از نرخ تورم را بر مبنای علمی انجام می‌دهد.

وی افزود: بنابراین دو نهاد در حال حاضر برآورد نرخ تورم را مبتنی بر مبانی کارشناسی انجام می‌دهند.

قضاوی با تاکید مجدد بر این نکته که بانک مرکزی تا اطلاع ثانوی آمارهای گوناگون خود را برای بهره‌برداری‌های داخلی مورد استفاده قرار می‌دهد، بیان کرد: با این حساب بانک مرکزی منتظر می‌ماند تا شورای عالی آمار تعیین تکلیف نماید که کدام آمارها را این بانک تولید و نهایی کند و کدام آمارها را نهادهای دیگر انجام دهد.

وی تاکید کرد: تقسیم کار نهایی با مصوبه شورای عالی آمار خواهد بود.

قضاوی درباره قرار دادن نرخ تورم و آمارهای دیگر در سایت بانک مرکزی گفت: تا اطلاع ثانوی و تعیین تکلیف در شورای عالی آمار به نظر می‌رسد اطلاعات آماری بانک مرکزی جنبه و کاربرد کارشناسی داخلی داشته باشد.

این که چرا این گونه تصمیم‌گیری مهمی درباره شیوه اعلام نرخ تورم صورت گرفته است، روشن نیست و حتی این شبهه را که اصولا با رشد تدریجی نرخ تورم، تصمیمی آگاهانه برای خودداری از اعلام این نرخ یا دست‌کم اعلام ماهانه و منظم آن را که سخت مورد توجه و استناد کارشناسان اقتصادی و رسانه‌ها بود، وجود دارد تقویت می‌کند؛ لذا به نظر می‌رسد دیگر نباید چندان چشم‌انتظار اعلام منظم نرخ تورم ماند و اردیبهشت 90 را باید پایان موثر فعالیت 75 ساله بانک مرکزی در محاسبه و اعلام این شاخص حیاتی دانست؛ شاخصی که این روزها اهمیتی اقتصادی، اجتماعی و همچنین سیاسی یافته است.