باغ دولت‌آباد؛ شاهکاری از بلوغ ساخته‌های بشری

بهرام رضایی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به رسمیت شناخته شدن باغ ایرانی در همه متون باستانی، اظهار کرد: در متون کهن، از باغ ایرانی همراه همه ویژگی‌ها و ارکانش نام برده شده است. در ارتباطات و فرهنگ ایرانیان قبل و بعد از اسلام نیز باغ تمثیلی از بهشت است و معماران و باغ‌سازان ایرانی به‌دلیل ایمان و باورشان به جهان آخرت، تلاش کرده‌اند آنچه در کتاب آسمانی برشمرده شده است و ویژگی‌های بهشت را در بستر زمین به تصویر بکشند و منظر زمین را براساس باورها و اعتقادات خود طرح‌ریزی کنند و به آن کالبد ببخشند.

او ادامه داد: با دادن وجه کمی به باغ‌های ایرانی و کیفیت وعده داده‌شده بهشت، این باغ‌ها به نوعی در بستر زمین به تصویر کشیده می‌شوند، همان‌گونه که هر کسی به باغی ایرانی وارد می‌شود، با عناصر یک باغ مانند انواع درختان، طرح‌ریزی‌ها، کرت‌بندی‌ها، گل و گیاهان و بخصوص عمارتی (کوشک) در وسط یا منتهی‌الیه باغ روبه‌رو می‌شود.

وی با اشاره به وجود چنین کیفیت‌هایی در باغ دولت‌آباد یزد، بیان کرد: فرهنگ ساخت باغ‌های ایرانی از یک دوره خاص آغاز شده است و اکنون نیز به نوعی تداوم دارد، به‌گونه‌ای که مردم هنوز هم آن را دوست دارند و اگر باغ یا پارکی ساخته شود، به‌دلیل وجود ارکان باغ‌های ایرانی، مردم از آن استقبال می‌کنند.

او با اشاره به دو مشخصه نخست از شش ویژگی مشخص‌شده برای ثبت آثار در فهرست میراث جهانی، باغ دولت‌آباد یزد را دارای این خصوصیات از جمله شاهکاری از بلوغ ساخته‌های بشری دانست.

رضایی در توضیح مهم‌ترین ویژگی‌ باغ دولت‌آباد یزد، گفت: عمارت بادگیرخانه این باغ در منتهی‌الیه محوطه واقع شده است و بادگیری بلند را با ارتفاع 32 متر که بزرگ‌ترین و بلندترین بادگیر خشتی جهان است، در خود دارد که از هر طرف آن باد می‌وزد و هوا به فضای زیر بنا می‌رود و به سطح آب می‌خورد.

مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد ادامه داد: باغ دولت‌آباد عمارت‌های مختلفی دارد. محور اصلی باغ که در وسط آن قرار دارد، حوضی با 100 متر طول است و کمتر باغی این ویژگی را در خود دارد. همچنین در اطراف آن، سروها قد کشیده‌اند که تأکیدی بر محوریت باغ است.

وی اظهار کرد: در باغ دولت‌آباد، عمارت‌های «سردرخانه»، «آیینه‌خانه» و «آب‌انبار» قرار دارند. در دو محور اصلی نیز کرت‌بندی‌های ویژه‌ای دیده می‌شود. در مجموع، همه عناصر معماری که یک باغ ایرانی باید داشته باشد، در باغ دولت‌آباد پابرجاست. امروزه این ویژگی‌ها می‌توانند به‌لحاظ هویت‌بخشی معماری و باغ‌سازی نقش‌آفرینی کنند.

رضایی تأکید کرد: اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد همه تلاش خود را در این زمینه کرده است تا این باغ را با همه ویژگی‌ها و عناصر معماری‌اش سر پا نگه دارد و حفظ کند.

او با بیان این‌که باغ دولت‌آباد یزد 85هزار مترمربع مساحت دارد، افزود: این باغ در شمال غربی بلوار دولت‌آباد، چهارراه 22 بهمن، سه‌راه شحنه قرار گرفته است.