مردم صرفه‌جویی نکنند، به مشکل می‌خوریم

اولویت‌بندی تخصیص آب با توجه به خشکسالی‌ها و تمهیدات برای پیشگیری از بحران در فصل تابستان چگونه است؟

امسال با توجه به کاستی‌های بارش که در پاییز سال آبی داشتیم نسبت به 40 سال گذشته حدود 20 درصد از نظر بارش منفی هستیم. به همین دلیل در بخش روان‌آب‌ها هم کاهش داریم. روان آب در کشور از رشد منفی 50 درصد برخوردار است. به‌رغم این که زمستان مناسبی از نظر بارش داشتیم پاییز، چندان مطلوب نبود و این ما را مجبور کرد اعلام کنیم همه استان‌ها ستاد خشکسالی تشکیل دهند تا منابع آب را با دست‌اندرکاران مدیریت کنند. در این راستا با همکاری مردم، کشاورزان و مسوولان استانی و همکاران حوزه آب برخلاف کاستی‌های مخازن، باید این روزها آب داشته باشد و الان میزان حجم مخازن آبی کشور 25 میلیارد مترمکعب است.

این حرکت‌ها سبب شد مخازن برای گذراندن تابستان و بخشی از پاییز ذخیره کافی داشته باشند.

از اولویت‌هایی که معمولا در آب وجود دارد، تامین آب‌شرب به عنوان اصلی‌ترین ماموریت وزارت نیرو است. به همین دلیل نمی‌شود آب شرب را دستخوش حوادث آب‌وهوایی کرد. بنابراین سعی کردیم از آب‌های زیرزمینی و سطحی، آب شرب را تامین کنیم. اولویت بعدی، بخش صنعت و کشاورزی است که در این زمینه نیز با بهره‌گیری از ذخایر آبی (که این کار به وسیله سدسازی انجام شده)‌ و آب‌های زیرزمینی مدیریت صورت گرفت. در حال حاضر آب شرب و صنعت، تامین است ولی آب کشاورزی در بعضی استان‌ها محدودیت دارد.

گفتیم مثلا در تابستان نمی‌توانیم به شرق اصفهان آب تابستانه بدهیم. فقط باغات را آب می‌دهیم تا ان‌شاءالله آب پاییزه را تامین کنیم تا آب شرب تحت‌الشعاع قرار نگیرد و از آب کشاورزی هم استفاده مناسب بشود. یعنی گفتیم کشت پاییزه را انجام دهید، اما کشت تابستانه را انجام ندهید.

در فارس و بوشهر هم محدودیت داریم. هر کدام موضوع متناسب خاص خود را دارند، چون منابع و مصرف ما مختلف است. در این حوزه سعی کردیم مدیریت، منطقه‌ای باشد.

مدیریت منطقه‌ای، سعی می‌کند متناسب با نیاز، برنامه‌ریزی و کار را تدبیر کند.

امیدواریم با ذخایر آبی خصوصا در آب سطحی علاوه بر تامین آب شرب، از آب کشاورزی هم حداکثر بهره‌برداری را داشته باشیم. همچنین در طرح‌هایی که در حال آبگیری داریم باید سهم آب را پیش‌بینی کنیم. مثل سد سیمره و سدهای دیگری که در حال آبگیری هستند. در ماه‌های آینده 20 ـ 18 سد را در این زمینه داریم که ان‌شاءالله به نتیجه می‌رسد.

می‌دانید که آب آخرین اقلامی بوده که برای هدفمندی، تصویب و قیمتگذاری آن اعلام شد. اساس ستاد هدفمندی یارانه‌ها این بود که آب هم در اجرای این قانون لحاظ شود، سازمان‌های مودی آب در این زمینه با همکاری مردم گام برمی‌دارند و ابزارهایی که برای این صرفه‌جویی و رعایت مصرف لازم است، باید به کار گرفته شود.

مبلغی هم به قیمت آب شرب و صنعت اضافه کردند تا کار شروع شود. امیدواریم امسال ستاد هدفمندی یارانه‌ها با توجهی که رئیس‌جمهور در تکمیل طرح هدفمند کردن دارد تصمیماتی در زمینه اقتصادی کردن آب بگیرند تا اجرای طرح‌های گسترده آب در سطح کشور امکان‌پذیر باشد.

بنابراین حرکت اول ما بسترسازی است که از سال گذشته تا امسال انجام شده و امیدوارم به این بحث در ستاد هدفمندی یارانه‌ها جامع‌تر نگاه شود تا بتوانیم در سال جاری منافع بیشتری از اثرات هدفمندی یارانه‌ها را نصیب آب کنیم.

یکی از مشکلات ما همین است. قانون به ما گفته باید متوسط قیمت تعیین شود اما ضرایبی نیز در کنار آن گذاشته شده است.

آن ضریب، قیمت آب در استان‌های مختلف را از هم متمایز می‌کند. ما قیمت تمام شده هر حوزه و تاسیسات را داریم که این قیمت متنوع و اختلافات زیاد است. باید اینها را به جایی برسانیم که نتیجه کار، تخصصی و براساس اصل 44 قانون اساسی با مشارکت مردم بوده و یک قیمت منطقی برای تمام کشور باشد.

اقداماتی که در راستای کمک به محیط زیست می‌توان انجام داد، در ستاد مربوط به بحران دریاچه ارومیه برای بررسی کارشناسی ارائه شده، اما اقداماتی سریع که قابل انجام است مثل باروری ابرها صورت گرفته و 10 تا 15 درصد در بارش‌ها موثر بود.

همچنین تلاش‌هایی برای مدیریت منابع آب سدها صورت گرفته تا بتوانیم به حجم دریاچه کمک کنیم البته اختلاف آب مورد نیاز و این اقدامات خیلی زیاد است. در دنیا اتفاقاتی در زمینه تغییر اقلیم افتاده که ما نمی‌توانیم از آن چشم بپوشیم. متاسفانه بعضی کارشناسان در این زمینه در رسانه‌ها نظراتی می‌دهند که قابل تامل است. ما از همه متخصصان تقاضا می‌کنیم هنگام اظهارنظر، خودشان تعمق بیشتر داشته باشند و ما حاضریم اطلاعات مناسبی در این باره در اختیارشان بگذاریم تا با اطلاعات و آگاهی بیشتری به اظهارنظر بپردازند.

ما معتقدیم به فاجعه‌ای که در حال اتفاق است نباید بی‌توجه باشیم از طرفی هم نباید خدمات انجام شده را نادیده گرفت.

موضوع دریاچه ارومیه از مباحث اصلی ماست. نه فقط دریاچه ارومیه بلکه تمام تالاب‌های کشور در برنامه‌ریزی دقیق ما در تخصیص آب قرار دارند.

تمام رودخانه‌ها جزو وظایف ماست که حق محیط‌زیست در رودخانه‌ها هم باید داده شود ولی بعضی وقت‌ها ممکن است با بحران‌هایی مواجه شویم که نتوانیم آن را اداره کنیم. یکی از برنامه‌های ما این است که با طرح‌های بزرگ‌تر بتوانیم انتقال آب‌های بین حوزه‌ای را فراهم کنیم که کوتاه‌مدت هم نیست و هر کدام از این طرح‌ها ممکن است 10 سال طول بکشد. سرمایه‌گذاری سنگین لازم است تا تالاب‌های کشور بویژه دریاچه ارومیه پشتیبانی شود.

هم‌اکنون تمام تالاب‌های کشور در معرض تهدید قرار دارند و رسانه‌ها باید حواسشان باشد که همه این تالاب‌ها را در نظر بگیرند البته فاجعه دریاچه ارومیه بسیار سنگین‌تر از تالاب‌های دیگر است.

زاینده‌رود یکی از نقاطی است که کمبود بارش و کمبود روان آب در آن بسیار بیشتر بوده و از طرفی با مصرف بالایی روبه‌روست. با توجه به اولویت‌های در نظر گرفته شده در این منطقه تامین آب شرب مردم در اولویت نخست‌ قرار گرفته، زیرا مردم اصفهان، کاشان، نایین و یزد از این حوضه برخوردار هستند. هم‌اکنون طرح‌هایی در دست اجراست که امیدوارم تا پایان تابستان، اولین طرح ما برای افزایش آب زاینده‌رود به نتیجه برسد.